چگونه بیماری واریکوسل بر ناباروری تاثیر می گذارد؟

یکی از عوامل اصلی در ناباروری مردان، مشکلی در مجاری و عروق داخلی به نام واریکوسل می باشد. واریکوسل به تعدادی از سیاهرگ ها گفته می شود که از بیضه ها تا به درون شکم ادامه یافته اند و در اثر افزایش جریان خون متورم و بزرگ شده اند.

عملکرد اولیه این سیاهرگ ها، کاهش دمای کیسه بیضه به وسیله ی منتقل کردن جریان خون به خارج از آن ناحیه می باشد. این سیاهرگ های متورم، سبب افزایش دمای بیضه ها شده و به کاهش کیفیت اسپرم منجر می شوند. برای دانستن دلیل این وضعیت و اقداماتی که می توان در ارتباط با آن انجام داد به خواندن مطلب ادامه دهید.

علل ایجاد بیماری واریکوسل

واریکوسل در واقع از خانواده واریس بوده و مقداری شدیدتر است. هنگامی که سیاهرگ ها به اندازه کافی خون را جا به جا نمی کنند متسع یا بزرگ می شوند. جالب است بدانید با این که بیماری واریکوسل می تواند هم در مجرای متصل به بیضه چپ و هم بیضه راست اتفاق افتد اما اغلب در بیضه چپ اتفاق می افتد. با اینکه در پایین ۳ نظریه در این باره گفته شده است اما علت دقیق بیماری واریکوسل مشخص نیست.

نظریه اول: مسیر عروق

این نظریه بیان دارد که عروق افراد مبتلا، به صورت نامتناسب و نامنظم هستند. سیاهرگ بیضوی چپ با زاویه ای ۹۰ درجه به سیاهرگ کلیوی تخلیه می شود در حالی که سیاهرگ بیضوی راست با زاویه ای کم تر به درون بزرگ سیاهرگ زیرین تخلیه می شود. بنابراین، احتمال بالا تری برای وارد شدن فشار بیش تر بر روی سیاهرگ چپ وجود دارد که می تواند به شیوع بیش تر رخداد واریکوسل در بیضه چپ منجر شود.

نظریه دوم: دریچه های ضعیف

از آنجایی که این سیاهرگ ها در حال جا به جایی خون برخلاف جهت جاذبه هستند، دارای دریچه هایی یک طرفه اند تا از بازگشت خون جلوگیری کنند. در صورتی که دریچه ها به درستی کار نکنند و یا اصلا وجود نداشته باشند، احتمال بیش تری جهت اتساع و بزرگ شدن این عروق در اثر مقدار بیش از حد خون وجود دارد.

نظریه سوم: اثر فندق شکن

این نظریه بیان می کند هنگامی که سیاهرگ کلیوی بین شریان های آئورت و مزانتریک فوقانی فشرده می شود، سیاهرگ های بیضوی تا حدودی مسدود می گردد.

👈 نتیجه: علت ریشه ای احتمالا ترکیبی از این سه عامل باشد.

واریکوسل

شیوع بیماری واریکوسل

متاسفانه، واریکوسل مشکلی بسیار شایع است. این مشکل در ۱۵ درصد تمامی مردان، ۳۵ درصد از مردان نابارور که هیچگاه فرزند نداشته اند و ۸۱ درصد از مردانی که قبلا بارور بوده اما در حال حاضر نابارور هستند (ناباروری ثانویه)، یافت شده است. به نظر می رسد این مشکل در اغلب مردان بیش تر در دوران بلوغ رخ می دهد. بیماری واریکوسل به ندرت در مردان بالای ۴۰ سال اتفاق می افتد.

آیا در صورت ابتلا به بیماری واریکوسل می توان متوجه آن شد؟

بیماری واریکوسل مشکلی پیش رونده است. یعنی در ابتدا کوچک بوده و با گذشت زمان افزایش می یابد. واریکوسل های بسیار کوچک ( واریکوسل خفیف )، معمولا به جز تاثیر گاه و بیگاه بر کیفیت اسپرم علائمی دیگری ندارند.

در صورتی که نتیجه آزمایش اسپرم فرد غیر عادی باشد، پزشک ممکن است جهت جست و جو برای پیدا کردن واریکوسل کوچک یا التهاب اپی دیدیم، یک آزمایش سونوگرافی بر روی کیسه بیضه فرد انجام دهد.

در حالی که پزشک آزمایش سونوگرافی را انجام می دهد، قطر پیچیدگی سیاهرگ ها را نیز اندازه می گیرد. عملا، واریکوسل به پیچیدگی می گویند که قطری بیش از ۲ میلی متر داشته باشد. قطر عادی یک پیچیدگی سیاهرگی ۰٫۵ تا ۱٫۵ میلی متر است. همزمان با اینکه واریکوسل با گذشت زمان رشد می کند می تواند توسط معاینه بیضه نیز شناسایی شود.

پزشک یک توده بزرگ شده از رگ ها در راستای طناب اسپرم بر احساس خواهد کرد. در صورتی که واریکوسل به اندازه کافی بزرگ باشد، ممکن است هنگام لمس آن احساسی مانند یک کیسه پر از کرم را به فرد منتقل کند. حتی در موارد شدید تر واریکوسل، می توان رنگ آبی سیاهرگ ها را از طریق پوست نازک کیسه بیضه مشاهده کرد.

برخی مردان علائم دیگری را از بیماری واریکوسل تجربه خواهند کرد. واریکوسل می تواند سبب آویزان شدن بیضه در سطحی پایین تر از حد معمول، احساس سنگینی بیضه (مخصوصا پس از مدت زیادی ایستادن) یا حتی درد مبهم در آن شود. در صورتی که فرد هر کدام از علائم گفته شده را داشته و یا به داشتن فرزند می اندیشد، بهتر است که به پزشک مراجعه کرده و معاینه شود.

ناباروری

چگونه بیماری واریکوسل بر باروری تاثیر می گذارد؟

مطالعات بسیاری کیفیت ضعیف اسپرم در مردان نابارور را به واریکوسل ربط می دهند. اثرات بیماری واریکوسل شامل کاهش تحرک، تعداد و شکل غیر طبیعی اسپرم ها می شوند. همچنین، برخی محققان واریکوسل را به کاهش عملکرد اسپرم ها نیز ربط داده اند. این به این معنی است که صرف نظر از تعداد، تحرک و شکل طبیعی باز هم اسپرم ها قادر به بارور کردن تخمک نیستند. با این حال، علت فیزیولوژیک دقیق این که چرا واریکوسل مانع باروری در مردان می شود مسئله ای بحث برانگیز باقی خواهد ماند.

چندین نظریه اصلی در این باره وجود دارد:

هایپرترمی (افزایش بیش از حد دما)

سیاهرگ ها کمک می کنند تا دمای کیسه بیضه چند درجه پایین تر از دمای عادی بدن باشد. این وضعیت برای تولید مناسب اسپرم ضروری است. در صورتی که عملکرد سیاهرگ ها آسیب بیند، این سیستم مبادله کننده گرما اثر خود را از دست داده و دمای کیسه بیضه افزایش می یابد. این همان دلیلی است که گفته می شود واریکوسل سبب گرمازدگی بیضه ها می شود.

فشار سیاهرگی

بیماری واریکوسل می تواند سبب افزایش فشار در سیاهرگ ها شود. همچنین، به تبع افزایش فشار، واریکسول می تواند از فرایند های سوخت ساز در بیضه ها جلوگیری کرده و تخلیه عروق را کاهش دهد. کاهش تخلیه عروق می تواند به تجمع سموم در آن ناحیه منجر شود.

عدم تعادل هورمونی

مطالعات بسیاری واریکوسل را با سطوح پایین تستوسترون ارتباط داده اند. این یافته ها بیان می کنند که بیماری واریکوسل می تواند سلول های لیدیگ در بیضه ها را تحت تاثیر قرار دهد. این سلول ها وظیفه تولید تستوسترون را بر عهده دارند.

گونه های فعال اکسیژن

تولید گونه های فعال اکسیژن برای عملکرد مناسب اسپرم ها ضروری می باشد. با این حال، فراوانی این گونه ها می تواند به تحرک و شکل اسپرم ها آسیب رساند. در منی مردان مبتلا به بیماری واریکوسل سطوح بالایی از گونه های فعال اکسیژن یافت شده است.

درمان بیماری واریکوسل

تمامی واریکوسل ها نیاز به درمان ندارند. در صورتی که فرد تمایلی به داشتن فرزند (یا فرزند بیش تر) نداشته، درد بیضه ای را تجربه نکرده، مشکلی در باروری نداشته و یا حتی در صورت که دارد پارامتر های منی او (تعداد اسپرم، تحرک آن ها و …) عادی می باشند، ممکن است پزشک یا خود فرد تصمیم گیرند که درمان را انجام نداده و یا متوقف کنند.

واریکوسلکتومی

این عمل توسط متخصص مجاری ادرار یا اورولوژیست جهت ترمیم واریکوسل (با مسدود کردن آن) انجام شده و شایع ترین روش درمان می باشد. پس از یک عمل موفق، بسیاری از مردان شاهد بهبود در تعداد، تحرک و شکل اسپرم ها و کاهش تکه تکه شدن ماده وراثتی اسپرم ها خواهند بود.

این فرایند معمولا کم تهاجم بوده و شامل جراحی میکروسکوپی جهت برش و برداشت قسمت هایی از سیاهرگ هایی می باشد که مشکل به وجود آورده اند. در اغلب موارد، این عمل بدون نیاز به بستری بوده.

گاهی اوقات، بسته به اندازه، تعداد و موقعیت واریکوسل این فرایند به صورت تهاجمی و از طریق لاپاراسکوپی (میکروسکوپ لیزری) یا جراحی باز همراه با ایجاد برش های بزرگ تر انجام می شود. لاپاراسکوپی (در مقیاس بزرگ تر، جراحی باز با وسعت بیش تر) شامل بریدن عضلات شکمی و افزایش مدت دوره ریکاوری یا بهبودی می شود.

با اینکه تمامی واریکوسلکتومی ها سبب بهبود سلامت اسپرم ها می شوند اما بهترین نتایج، کوتاه ترین دوره های بهبودی و کم ترین عوارض و بازگشت ها از خصوصیات روش جراحی میکروسکوپی می باشد.

هر چه واریکوسل وسیعتر باشد، احتمال آن بیشتر است که بهبودی های گسترده تری به وسیله جراحی نمایان شوند. یک مزیت واریکوسلکتومی این است که جراح این امتیاز را دارد که علاوه بر بریدن سیاهرگ هایی که سبب ایجاد مشکل شده اند می تواند از سیاهرگ های دیگری مراقبت کند که ممکن است سبب ایجاد مشکلات آینده شوند.

 شایع ترین عارضه تمامی انواع واریکوسلکتومی ها هیدروسل است. هیدروسل به وجود آمدن کیسه ای پر از مایع در اطراف بیضه می باشد که سبب متورم شدن کیسه بیضه می شود. دیگر عوارض سبب آسیب به شریان بیضوی و عود بیماری واریکوسل می شوند.

جراحی میکروسکوپی می تواند به وسیله بی حسی موضعی انجام شود که به این صورت عوارض عمومی جراحی نیز کاهش می یابند. دیگر روش ها نیازمند بیهوشی عمومی به وسیله لوله گذاری تراشه می باشند.

عمل جراحی

آمبولیزاسیون (رگ بندی) زیر پوستی

یک روش درمانی جایگزین برای جراحی، سوراخ کردن رگ متسع شده از طریق پوست جهت مسدود کردن واریکوسل می باشد. این مسدود سازی به وسیله یک ماده شیمیایی انجام می شود که مانند یک اپوکسی برای عروق خونی می باشد.

قرار دادن کویل و بالون نیز می توانند برای آمبولیزاسیون استفاده شوند همچنین، این روش کم تهاجم تر از بستن رگ به وسیله جراحی میکروسکوپی (واریکوسلکتومی) بوده و می تواند با استفاده از بی حسی موضعی انجام شود.

آمبولیزاسیون معمولا توسط یک رادیولوژیست مداخله ای انجام شده و عملکرد آن در دیگر مشکلات سایر قسمت های بدن (مانند لخته ها و آنوریسم ها) به خوبی ارزیابی شده است.

این روش تضمینی است و با اینکه برای اولین بار در سال ۱۹۷۷ انجام شده اما جهت درمان بیماری واریکوسل به خوبی مطالعه نشده است. ممکن است این روش برای برخی انواع و مکان های واریکوسل مناسب نباشد. همچنین، به طور کلی در آمبولیزاسیون، عود مشکل می تواند به عنوان یک مسئله در نظر گرفته شود. فرد باید برای اطلاع از مناسب بودن این روش برای خود با پزشک مشورت کند.

اسکلروتراپی

در نگاه اول این روش بسیار شبیه به آمبولیزاسیون می باشد. در هر دوی این روش ها جهت هدایت یک لوله منعطف به درون واریکوسل از سونوگرافی استفاده می شود. تنها تفاوت این دو این است که در اسکروتراپی به جای اینکه هدف مسدود کردن باشد، هدف کوچک کردن و برطرف کردن واریکوسل می باشد که نتیجه یکسانی نیز خواهد داد.

این روش به خوبی در واریس سیاهرگ های پا آزمایش شده است. واریس سیاهرگ های پا مانند واریکوسل بیضوی است. اسکلروتراپی از اواخر دهه ۷۰ میلادی برای درمان واریکوسل استفاده شده و بهبودهایی نیز در کیفیت اسپرم ها در اثر استفاده از آن نشان داده شده است.

با این وجود، در صورتی که نتایج واریکوسل بیضوی شبیه به موارد استفاده اسکلروتراپی در ناباروری باشد، ممکن است این روش در کوتاه مدت (۱ سال) تاثیر بهتری نسبت به جراحی داشته باشد اما در بلند مدت (بیش از ۵ سال) تاثیر کم تری خواهد داشت.

عارضه اصلی هر گونه اسکلروتراپی، واکنش نامطلوب یا آسیب به بافت های اطراف در اثر استفاده از ماده اسکلروز کننده است. به همین دلیل، معمولا شکل فوم داروی اسکلروز کننده به دلیل ایمنی و تاثیر گذاری آن انتخاب می شود. تاثیر گذاری آن به دلیل به حداکثر رساندن سطح و قدرت دارو در ناحیه درمانی مورد نظر می باشد. از دیگر عوارض احتمالی این روش، ایجاد لخته خون بیش تر و تورم سیاهرگ ها در اثر لخته های خونی می باشد. این روش مانند آمبولیزاسیون برای تمامی انواع واریکوسل ها مناسب یا قابل دسترس نیست.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر مشتی یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 4 هفته پیش) مشاهده پرسش
    چه داروهای استفاده کنم.چون دکتر خانمم با روش ivf نمیخواد به هیچ وجه حامله شه.فقط و فقط روش طبیعی.کمکم کن
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 4 هفته پیش)
      سلام لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت برای ویزیت اقدام‌کنید
  • تصویر کاربر ابوالفضل یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 4 هفته پیش) مشاهده پرسش
    با عرض سلام خسته نباشید خدمت شما

    پسری 14 ساله هستم حدود 4 سال هست مشکل واریکوسل دارم دکتر رفتم و برام سونوگرافی نوشت سونوگرافی که دادم تشخیص واریکوسل گرید 3 رو داد گفت باید جراحی بشه منم توی امتحان های مدرسه ام بود نتونستم جراحی کنم.

    الان هم درد زیادی دارم وقتی دکتر رفتم گفت من توی این کرونا جراحی نمیکنم گفت که این مشکل اگر 10 سال هم داشته باشی مشکلی نداره

    من حرف دکتر رو قبول ندارم میخواستم از شما بپرسم حرف دکتر واقعیه؟؟ ایا این مشکل برای بچه دار شدن ایندم تاثیری نداره اگر من جراحی نکنم نمیتونه برای ایندم تاثیر گذار بشه؟؟

    ممنون میشم جوابم رو بدید باتشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 4 هفته پیش)
      سلام واریکوسل درجه سه بهتر است جراحی شود میتوانید برای معاینه و تنظیم وقت جراحی به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر امیر شنبه ۱۸ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    21 ساله هسم، با توجه به سونوگرافی واریکوسل گرید 4 دارم ، گاهی اوقات بعد از فعالیت زیاد درد خفیفی در کیسهی بیضه دارم که مشکل ساز نیست ، نظر شما رو میخواستم درباره انجام عمل بدونم؟ با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۱۸ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش)
      سلام با توجه به اینکه آزمایش خوب است فعلا نیازی به جراحی نمیباشذ
  • تصویر کاربر سامان پنجشنبه ۲۹ خرداد ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام جناب دکتر.من مطابق عکسی ک واستون فرستادم کشاله رانم حالت پارگی و خون مردگی پیدا میکنه همراه با درد! و واریکوسل گرید ۲ دارم! ایا این وضعیت در کشاله رانم بخاطر واریکوسلمه؟ و سوال دومم من اختلال در انزال پیدا کردم! سرعت جهش اسپرمم خ کم شده حجمشم کم شده. پیش دکتر اسلامی رفتم گفت نیاز به عمل نیست... اما میخوام قبل از این ک به بیضه ام اسیب بزنه و کوچیکش کنه جراحی کنم! نظرتون چیه؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۲۹ خرداد ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام،لطفا آزمایش اسپرم خود را برایم بفرستید
  • تصویر کاربر س سه شنبه ۷ مرداد ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر من 15 سال سن دارم قبلا به طور حرفه ای پینگ پنگ بازی می کردم و گاهی در مسابقاتم در بیضه ی راستم/راست خودم/احساس درد می کردم و انگار 3تا بیضه داشتم ولی شب که می خوابیدم صبح بیضه هام طبیعی می شد و درد نمی کرد
    می خواستم بدونم این واریکوسل است یا نه و اینکه ممکنه خودش خوب بشه یا نه و اینکه اگر زود درمانش کنم امکان داره بعد خطری برام نداشته باشه ببخشید یه سوال دیگه آیا واریکوسل تاثیری در جوش هم دارد یا نه
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۷ مرداد ۹۹( 2 ماه پیش)
      سلام،لطفا سونوگرافی انجام دهید
  • تصویر کاربر علی چهارشنبه ۶ فروردین ۹۹( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر من واریکوسل گرید ۳ در سمت چپ و گرید ۲ در سمت راست دارم حالا سوالم اینه که در صورت عمل نکردن امکان داره روی تستسترون بدنم تاثیر بزاره و اینکه واریکوسل روی ریش صورت تاثیر داره یعنی اگر عمل نکنم ممکنه دیگه ریش درنیارم یا کم باشن ببخشید طولانی شد ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۶ فروردین ۹۹( 6 ماه پیش)
      سلام،واریکوسل در دراز مدت سبب کاهش تستسترون خون میشود
  • تصویر کاربر یک پنجشنبه ۸ اسفند ۹۸( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر، من جوانی ۲۳ ساله هستم و مدت زمان خیلی قبلی بنابر یه آسیب باعث مشکلی در بیضه سمت چپم شدم، و بعد رفتم پیش دکتری و اون یه سری دارو بهم داد ک باعث شد بیضه سمت چپم خیلی کوچیک بشه، و الان میخواستم بدونم آیا بر ناباروری تاثیری داره، بخاطریکه مدت زمانی خیلی زیادی میگذره از اون و اینکه من دانش کافی رو در این قسمت نداشتم ک این مشکل رو حل کنم،
    ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۸ اسفند ۹۸( 7 ماه پیش)
      سلام،حتی یک بیضه سالم هم قدرت باروری دارد محض اطمینان ازمایش اسپرم بدهید
  • تصویر کاربر پدرام جمعه ۲۵ بهمن ۹۸( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام من سال نود و دو جراحی عمل بیضه رو انجام دادم گرید ۳ یکمی درد کاهش یافت ولی الان یه یکسالی هست که درد بیضه دارم و و اون واریس داخل کیسه بیضه دیده میشه لطف میکنید راهنمایی کنید چی کار کنم ؟؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۵ بهمن ۹۸( 7 ماه پیش)
      سلام،لطفا سونوگرافی رنگی از بیضه انجام دهید
  • تصویر کاربر بهروز جمعه ۲۱ تیر ۹۸( 1 سال پیش) مشاهده پرسش
    سلام

    حدود ۳ هفته پیش به علت درد در بیضه و سوزش آلت پس از ادرار به پزشک اورولوژی مراجعه کردم.

    بعد از معاینه و دیدن جواب آزمایش خون و ادرار و همچنین سونوی بیضه به من گفت که دارای واریکوسل خفیف هستم.

    برای سوزش هم پیش از مراجعه (به علت رابطه جنسی) بدون دیدن چرک یا ترشح از آلت، تنها جهت اطمینان آنتیدبیوتیک تزریق کردم و قرص مصرف کردم.

    اما همچنان تنها پس از ادرار سوزش آلت دارم.

    هیچ عفونتی هم در آزمایشات من مشاهده نشد.

    واقعا نمیدونم باید چکار کنم.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۱ تیر ۹۸( 1 سال پیش)
      سلام،لطفا جهت معاینه به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر re80 سه شنبه ۱۸ تیر ۹۸( 1 سال پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشید.آیا ممکن است پیچ خوردگی بیضه هیچ علامت و دردی نداشته باشد و بیضه پیچ خورده هیچ دردی ایجاد نکند؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۱۸ تیر ۹۸( 1 سال پیش)
      سلام،خیر،اما با گذشت زمان و از بین رفتن بافت زنده مرده علایم پیچ خوردگی هم از بین میروند اما در ابتدا حتما علامت دارد
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر