بررسی علل ناباروری مردان

فهرست مطالب

بسیاری از زوجین پس از چند سال زندگی مشترک به دنبال فرزنددار شدن هستند، اما عوامل بسیاری میتوانند مانع از انجام این کار شوند. ناباروری مردان علل مختلفی دارد، که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم.
ناباروری به وضعیتی گفته می شود که یک زوج پس از 1 سال تلاش بدون آگاهی از مشکلات زمینه ای تلاش به بچه دار شدن کنند اما نتیجه ای حاصل نشود. پس درمان ناباروی پس از حداقل 1 سال رابطه جنسی منظم محافظت نشده باید بررسی شود.

علل ناباروری مردان چیست

بیش از 90 درصد ناباروری مردان به علت کم بودن تعداد اسپرم ها، ضعیف بودن اسپرم ها یا ترکیب هر دو مورد اتفاق می افتد. از دیگر علل ناباروری مردان میتوان به مشکلات آناتومیکی، نامتعادل بودن هورمون ها و نقص های ژنتیکی اشاره کرد. در این ویدئو دکتر شهریار ناطق علل ناباروری در مردان را توضیح می دهند.

اختلالات اسپرم

اختلالات اسپرم ممکن است به دلایل مختلفی مانند اختلالات مادرزادی، بیماری ها، تماس با مواد شیمیایی و عادت های مختلف زندگی به وجود بیاید. در خیلی از افراد علت مشخصی برای اختلالات اسپرم وجود ندارد. اختلالات اسپرم عبارتند از کم بودن تعداد اسپرم ها،اسپرم های کم تحرک و ریخت شناسی غیرطبیعی اسپرم ها.

  •  پایین بودن تعداد اسپرم ها

زمانی این شرایط به وجود می آید که تعداد اسپرم ها کمتر از 20 میلیون در هر میلی لیتر باشد. آزواسپرمی به حالتی گفته میشود که در مایع منی هیچ سلول اسپرمی وجود نداشته باشد.

انسداد جزئی در هر نقطه ای که اسپرم ها از آنجا منتقل میشوند، میتواند باعث کاهش اسپرم ها شود. تعداد اسپرم ها در زمان های مختلف متفاوت است و یک بار آزمایش نشان دهنده ی تعداد پایین آنها نیست.

  • اسپرم های کم تحرک

اگر حرکت اسپرم ها آرام باشد یا در یک محور مستقیم حرکت نکنند، اسپرم ها در عبور از مخاط رحم و یا نفوذ به تخمک دچار مشکل خواهند شد. اگر 60 درصد یا بیشتر اسپرم ها دارای حرکت نرمال باشند، اسپرم دارای حداقل کیفیت لازم میباشد.

اگر کمتر از 40 درصد اسپرم ها توانایی حرکت در یک محور مستقیم را داشته باشند، اسپرم ها غیر طبیعی در نظر گرفته میشوند. کم تحرکی اسپرم میتواند با آسیب دی ان ای همرا شده و خطر ایجاد بیماری های ژنتیکی را افزایش دهد.

  • ریخت شناسی غیر طبیعی اسپرم ها

ریخت شناسی به ویژگی های ظاهری و ساختاری اشاره میکند. برای باروری، باید حداقل 60 درصد اسپرم ها در اندازه و شکل طبیعی باشند.

ناباروری

پس زدن انزالی

پس زدن انزالی به حالتی گفته میشود که عضلات دیواره مثانه در هنگام انزال به درستی عمل نکرده و اسپرم ها ناچارا به درون مثانه پس زده میشوند. در پس زدن انزالی کیفیت اسپرم ها اغلب خیلی کم است. پس زدن اسپرمی در حالت های زیر به وجود می آید:

  • جراحی پایین مثانه یا پروستات (شایع ترین علت)
  • بیماری هایی مانند دیابت و ام اس
  • جراحی یا صدمه به ستون فقرات (طناب نخاعی)
  • داروهایی مانند آلفا بلاکر که برای پروستات بزرگ شده استفاده میشوند، آرام بخش ها، برخی ضد افسردگی ها و یا بعضی از داروهای فشار خون نیز میتوانند موقتا باعث این شرایط شوند.
  • پیر شدن

مشکلات ساختاری

هر مشکل ساختاری که منجر به بسته شدن یا آسیب به بیضه ها، لوله های اسپرم بر یا قسمت های دیگر سیستم جنسی مردانه شود، میتواند باعث ناباروری مردان شود. مانند بیضه نزول نکرده ، مشکل در خروجی آلت تناسلی و بسته شدن لوله هایی که اسپرم ها را منتقل میکنند.

کمبود هورمون ها

کمبود هورمون های GnRH، هورمون ابتدایی که باعث ترشح تستوسترون و دیگر هورمون های جنسی میشود، هیپوگنادیسم نامیده میشود. کمبود تستوسترون به هر علتی باعث اختلال در ساخت اسپرم ها میشود.

هیپوگنادیسم شایع نیست و معمولا در زمان تولد نمایان میشود. همچنین ممکن است در سنین بالاتر به دلیل مشکلات هیپوفیز مانند تومور و یا مشکلات ناشی از رادیوتراپی ایجاد شود.

بیماری های ژنتیکی

بعضی از بیماری های ارثی مانند بیماری های زیر میتوانند باعث ناباروری مردان شوند:

  • سیستیک فیبروزیس که میتواند باعث نابودی یا انسداد لوله های اسپرم بر شود.
  • بیماری کلیه ی پلی کیستیک این بیماری میتواند با ایجاد کیست در دستگاه تولید مثل، باعث ناباروری مردان شود.
  • سندرم کلاین فلتر که یک بیماری کروموزومی است و در آن مردان یک کروموزوم X اضافه دارند. در این افراد میزان تستوسترون پایین بوده و لوله های منی ساز غیر طبیعی هستند، با این وجود دیگر ویژگی های جسمانی مردانه ی این افراد طبیعی است.
  • سندرم کارتاگنر که بسیار نادر است.

اسپرم

عوامل خطرزا در ایجاد ناباروری

بیماری های زیر نیز می توانند موجب ناباروری شوند

واریکوسل

واریکوسل در 15 درصد مردان و 40 درصد مردان نابارور وجود دارد. با این وجود میزان تاثیر واریکوسل و همچنین مکانیسم آن در ناباروری مردان به روشنی معلوم نیست. این بیماری میتواند باعث افزایش دمای بیضه ها شده و سبب اثر روی ساخت، حرکت و شکل اسپرم ها شود.

واریکوسل چگونه تشخیص داده و درمان میشود؟ آیا درمان واریکوسل به صورت سرپایی امکانپذیر است؟ واریکوسل خفیف چیست؟ برای دانستن کلیک کنید.
واریکوسل

سن

تغیرات اسپرم بر اساس سن یک روند ناگهانی نبوده و تدریجی است. افزایش سن میتواند روی حرکت و تعداد اسپرم ها اثر منفی داشته باشد. همچنین با افزایش سن محتوای ژنتیکی اسپرم ها نیز کاهش می یابد.

بیماری های منتقله از راه جنسی

بیماری های جنسی مانند سوزاک که شایع تر است، میتواند باعث ناباروری مردان شود. این بیماری ها می توانند باعث ایجاد زخم و بستن راه عبور اسپرم ها شوند. ویروس هرپس که باعث ایجاد تبخال تناسلی میشود، ممکن است باعث تخریب عملکرد اسپرم ها شود.

سبک زندگی

تقریبا هر استرس مهم ذهنی یا جسمی میتواند سبب کاهش موقت تعداد اسپرم ها شود. بعضی از اینها شامل گرم شدن بیش از حد بیضه ها، سوء مصرف مواد مخدر، سیگار کشیدن، چاقی، دوچرخه سواری و استرس های عاطفی میشوند.

عوامل محیطی

شرایط کاری و قرار گرفتن طولانی مدت در معرض مواد شیمیایی و سموم ممکن است سبب کاهش تعداد اسپرم ها با اثر بر عملکرد بیضه ها یا تغییرات هورمونی شود. قرار گرفتن همیشگی در معرض فلزات سنگین مانند سرب، کادمیم و آرسنیک ممکن است، روی کیفیت اسپرم ها تاثیر بگذارد. در صورتی که تماس کوتاه مدت و محدود با این فلزات اثر خاص و مهمی روی باروری مردان ندارد.

شرایط سلامتی و پزشکی

شرایطی که میتوانند روی باروری مردان اثر بگذارند شامل صدمات شدید، جراحی گسترده، دیابت، HIV ، بیماری های تیروئید، سندرم کوشیگ، حمله ی قلبی، نارسایی کلیه یا کبد و آنمی (کم خونی) مزمن هستند. بعضی داروهای خاص نیز میتوانند در روند اسپرم سازی اختلال ایجاد کنند. بعضی عفونت های دستگاه ادراری تناسلی، سرطان و همچنین درمان آن نیز میتوانند در ناباروری مردان تاثیر گذار باشند.

تشخیص ناباروری مردان 

در صورتی که بعد از یک سال تلاش برای فرزند دار شدن، زوج ها در این امر موفق نباشند، باید هر دو از نظر توانایی بارداری ارزیابی شوند. اگر خانم ها بیشتر از 35 سال داشته باشند، یا آقایان یکی از عوامل خطرزای ناباروری را داشته باشند، این ارزیابی ها باید زودتر انجام شوند. ارزیابی ها نه تنها میتوانند به کشف علت ناباروری منجر شوند، بلکه میتوانند خطرات احتمالی جدی مانند جهش های ژنتیکی، سرطان ها و دیابت را نیز کشف کنند.

ناباروری

سابقه ی باروری

پزشک ممکن است از شما سوالات پزشکی و جنسی ای مرتبط با باروریتان بپرسد، از جمله:

  • تعداد و زمان روابط جنسی
  • مدت زمان ناباروری و هر گونه سابقه ی باروری قبلی
  • بیماری های زمان کودکی و هر گونه مشکلات رشدی
  • ابتلا به هر گونه بیماری جدی مانند دیابت، عفونت تنفسی، سرطان و جراحی های گذشته
  • سابقه جنسی شامل ابتلا به هر گونه بیماری منقله از راه جنسی
  • هر نوع تماس با مواد شیمایی و اشعه
  • سابقه ی مصرف داروها و آلرژی
  • هرگونه سابقه ی خانوداگی مشکلات تولید مثلی

معاینه ی جسمی

متخصص ناباروری، معمولا یک اورولوژ، معاینه ی جسمانی را انجام خواهد داد. معاینه ی کیسه ی بیضه و بیضه ها برای ارزیابی ناباروری در مردان امری ضروری است. این معاینه برای تشخیص واریکوسل پیشرفته، عدم نزول بیضه ها، وجود نداشتن واز دفران، کیست یا دیگر مشکلات جسمانی مفید است.

آزمایش نمونه ادرار بعد از انزال

یک نمونه ادرار بعد از انزال برای تعیین وجود اسپرم ، میتواند باعث تشخیص یا رد شدن پس انزالی شود.

آنالیز مایع منی

اصلی ترین آزمایش برای ارزیابی ناباروری مردان، آزمایش اسپرم است. فرد باید چند روز قبل از آزمایش، انزالی نداشته باشد، زیرا هر بار انزال میتواند تعداد اسپرم ها را به یک سوم کاهش دهد. بعد از تهیه ی نمونه باید در دمای بدن نگه داری شود و به موقع تحویل داده شود. این آزمایش باید حداقل برای ٢ بار در فاصله ٢ هفته تکرار شود. از دیگر آزمایش های تشخیصی میتوان به آزمایش خون، سونوگرافی، تست نفوذ کنندگی اسپرم و آزمایش های ژنتیکی اشاره کرد.

درمان ناباروری مردان 

برای درمان ناباروری در ابتدا باید به بیماری هایی توجه کرد که ممکن است مسبب آن باشند. دارو درمانی ممکن است برای درمان هیپوگنادیسم (کم کاری غدد جنسی) و دیگر مشکلات مرتبط با اختلالات هورمونی استفاده شود.

جراحی ممکن است برای درمان واریکوسل و هر گونه انسداد در دستگاه تناسلی استفاده شود. طبق تحقیقات بهترین نوع جراحی واریكوسل، جراحی میكروسكوپی است.

اگر مشکلات باروری حل نشده باقی بمانند، تلقیح داخل رحمی و تکنولوژی های کمک به باروری، مانند تلقیح آزمایشگاهی میتوانند کمک کننده باشند. ترکیب درمان های تزریق اسپرم درون سیتوپلاسمی و تلقیح آزمایشگاهی میتوانند در مواردی که علت فرزند دار نشدن زوجین مشکلات ناباروری مرد است استفاده شوند. همچنین زوجین میتوانند در صورت تمایل با پزشک متخصص خود راجع به گزینه های دیگر مانند اسپرم یا تخمک اهدایی صحبت کنند.

ترک سیگار

راهنمایی های برای کمک به باروری با تغییر سبک زندگی

  • از سیگار و هر دارویی که باعث کاهش تعداد اسپرم ها یا اختلال در عمکرد دستگاه تناسلی شما میشوند پرهیز کنید.
  • مردانی که اضافه وزن دارند باید سعی کنند وزنشان را کمتر کنند زیرا چاقی با ناباروری در ارتباط است.
  • به اندازه کافی استراحت کنید، همچنین ورزش متوسط و منظم نیز میتواند کمک کننده باشد.
  • استرس ممکن است سبب کاهش کیفیت اسپرم ها شود. کاملا مشخص نیست که تکنیک های کاهش استرس چقدر میتواند باعث بهبودی ناباروری شود، اما این کار میتواند به زوجین در انجام مراحل درمانی کمک کند.
  • بهتر است مردان با مشكلات باروری از پوشیدن لباسهای زير تنگ (به علت افزایش دمای بیضه)خودداری كند.
  • برای جلوگیری از گرم شدن بیش از حد بیضه ها مردان باید از دوش آب گرم، سونا و استخر آب گرم استفاده نکنند.
  • از روان کننده های جنسی استفاده نکنید، زیرا ممکن است باعث کاهش تحرک اسپرم ها شوند.

 

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

متخصص ارولوژی و جراح کلیه، مجاری ادراری و تناسلی، عضو انجمن ارولوژی اروپا، عضو انجمن ارولوژی ایران و مدیر گروه ارولوژی بیمارستان آتیه.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کند و طبق قوانین امکان تجویز دارو وجود ندارد.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر رضا جمعه ۱ مرداد ۰( 4 روز پیش) تعداد بازدید: 0 مشاهده پرسش
    سلام ،ی مدت ها چند دانه ریز بدون علایم در زیر کاهک اندام تناسلی ام زده هیچ گونه علایمی ندارم ممنون میشم راهنماییم کنید ک چکار کنم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۱ مرداد ۰( 4 روز پیش)
      سلام باید معاینه شوید
  • تصویر کاربر Roham شنبه ۲۰ دی ۹۹( 6 ماه پیش) تعداد بازدید: 79 مشاهده پرسش
    سلام
    وقت بخیر
    حدود ۲ سال پیش روی آلتم جوش قرمز رنگ ظاهر شد و بعد از مدتی تبدیل به زائده گوشتی شد بعد از اون هم حدود ۱۰ ماهه که دو تا خال گوشتی در ابتدای آلت و یکی پایین تر ناف بوجود اومده
    خواستم دلیلش پ راههای درمانش رو بپرسم
    متأهل هستم و هیچ رابطه ی نا مشروعی نداشتم
    سپاسگزارم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۰ دی ۹۹( 6 ماه پیش)
      سلام ظاهر آنها به زگیل میخورد بهتر است کرایو کنید
  • تصویر کاربر Meysam جمعه ۲۶ دی ۹۹( 6 ماه پیش) تعداد بازدید: 76 مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشید .
    جناب دکتر آیا امکان تفسیر آزمایش بنده وجود دارد.
    با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۶ دی ۹۹( 6 ماه پیش)
      سلام نرمال است
  • تصویر کاربر ن یکشنبه ۲۳ آذر ۹۹( 7 ماه پیش) تعداد بازدید: 94 مشاهده پرسش
    طبق ازمایش لطفا بگین چه مشکلی دارم و باید چه کنم؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۳ آذر ۹۹( 7 ماه پیش)
      سلام حرکت اسپرمهای شما مشکل دارد سونوگرافی رنگی از عروق بیضه انجام دهید
  • تصویر کاربر امین جمعه ۲۳ آبان ۹۹( 8 ماه پیش) تعداد بازدید: 102 مشاهده پرسش
    با سلام کودک هشت ساله که ختنه نشده وقتی کوچکتر بود بردیم ختنه کنیم پزشک جراح عمومی گفتند این بچه باید عمل بشن بعد ختنه و گفتن مشکل هیپوسپادیاس دیستال دارند باید عمل ترمیمی بشن حالا از اون موقع این بچه را دیگه از ترس اون عمل ترمیمی و بیهوشی و سوندی که دکتر میگفتن تا یک هفته باید داشته باشه نگهداشتیم و ختنه نکردیم از عوارض و اینکه بعد از عمل مشکلات بیشتری برای این کودك بوجود بیاد و ما رو در آینده سرزنش کنه و اون موقع ما دیگه خودمون و نمی بخشیم آقای دکتر نیمه بالای آلتش پوست اضافی دارد و دو سواره به فاصله خیلی کم داره و به صورت کج اداری میکند به نظر شما فقط ختنه معمولی بشه نه ترمیمی در آینده اگر هیپوسپادیاس بدون درمان بماند چه مشکلاتی دارد؟ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۳ آبان ۹۹( 8 ماه پیش)
      سلام ابتدا باید معاینه شوند
  • تصویر کاربر رضا دوشنبه ۱۹ آبان ۹۹( 8 ماه پیش) تعداد بازدید: 90 مشاهده پرسش
    با سلام آقای دکتر. من هیجده سالمه واریکوسل درجه 2 دارم. از دو سال پیش تا الان که متوجهش شدم هیچ دردی نداشتم ولی الان بعضی از اوقات دردی مثل تیر کشیدن لحظه ای دارم که خیلی کم هم پیش میاد. بعضی از اوقات هم حس می کنم بیضه هام یخورده نرم شدن. آيا نیاز به عمل دارم.؟؟؟و اگر عمل کنم مشکلی در آینده برای من پیش نمی آید؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۱۹ آبان ۹۹( 8 ماه پیش)
      سلام مهم‌ترین مساله در واریکوسل باروری است لطفا آزمایش اسپرم بدهید
  • تصویر کاربر علی پنجشنبه ۱۵ آبان ۹۹( 8 ماه پیش) تعداد بازدید: 119 مشاهده پرسش
    دو سال پیش به مدت ۳ ماه روزی یکعدد قرص کلومید ۵۰ میلیگرم مصرف نمودم که در طی این مدت هورمونهای تستسترون و LH تا ۲۵% بالاتر از سقف مجاز رفت. ایا این موضوع باعث بزرگ شدن پروستات و یا تومور بیضه نمیشود؟ ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۱۵ آبان ۹۹( 8 ماه پیش)
      سلام بزرگ شدن پروستات امکانپذیر است اما تومور بیضه خیر
  • تصویر کاربر بیژن جمعه ۱۶ آبان ۹۹( 8 ماه پیش) تعداد بازدید: 114 مشاهده پرسش
    سلام دکتر مدتی است که رنگ اسپرم اینجانب زرد میباشدایا درمان میشود یاخیر؟باتشکرازشما.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۱۶ آبان ۹۹( 8 ماه پیش)
      سلام تغییر رنگ اسپرم به تنهایی ملاک نیست لطفا آزمایش اسپرم انجام دهید
  • تصویر کاربر سوری یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 10 ماه پیش) تعداد بازدید: 99 مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید

    من میخواستم تفسیر این آزمایش و نظر شما رو درباره نتایج بدونم.ممنون میشم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 10 ماه پیش)
      سلام تعداد و حرکت اسپرمها ایراد دارد
  • تصویر کاربر امیر چهارشنبه ۸ مرداد ۹۹( 11 ماه پیش) تعداد بازدید: 94 مشاهده پرسش
    با سلام و احترام؛
    من 57 سال سن دارم حدود 12سال است که آب منی من خیلی کم و رقیق شده و پرتاب ندارد بارها دکتر رفتم سونی،آزمایش انجام دادم گفتن مشکل نداری چند تا دارو تزویز کردند ولی متاسفانه بهبود حاصل نشده علت چیست لطفا راهنمایی فرمائید. در ضمن آلت من کوچکتر از حد معمول است.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۸ مرداد ۹۹( 11 ماه پیش)
      سلام لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت برای ویزیت اقدام کنید
درحال دریافت اطلاعات
مقالات پیشنهادی

آدرس مطب

تهران – جنب بیمارستان آتیه – ساختمان پزشکان آتیه – طبقه ۴

شماره تماس

در این مقاله مطالعه می‌کنید:

پرسش از دکتر