بررسی علل ناباروری مردان

بسیاری از زوجین پس از چند سال زندگی مشترک به دنبال فرزنددار شدن هستند، اما عوامل بسیاری میتوانند مانع از انجام این کار شوند. ناباروری مردان علل مختلفی دارد، که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم.

علل ناباروری مردان

بیش از ۹۰ درصد ناباروری مردان به علت کم بودن تعداد اسپرم ها، ضعیف بودن اسپرم ها یا ترکیب هر دو مورد اتفاق می افتد. از دیگر علل ناباروری مردان میتوان به مشکلات آناتومیکی، نامتعادل بودن هورمون ها و نقص های ژنتیکی اشاره کرد.

اختلالات اسپرم

اختلالات اسپرم ممکن است به دلایل مختلفی مانند اختلالات مادرزادی، بیماری ها، تماس با مواد شیمیایی و عادت های مختلف زندگی به وجود بیاید. در خیلی از افراد علت مشخصی برای اختلالات اسپرم وجود ندارد. اختلالات اسپرم عبارتند از کم بودن تعداد اسپرم ها،اسپرم های کم تحرک و ریخت شناسی غیرطبیعی اسپرم ها.

  •  پایین بودن تعداد اسپرم ها

زمانی این شرایط به وجود می آید که تعداد اسپرم ها کمتر از ۲۰ میلیون در هر میلی لیتر باشد. آزواسپرمی به حالتی گفته میشود که در مایع منی هیچ سلول اسپرمی وجود نداشته باشد.

انسداد جزئی در هر نقطه ای که اسپرم ها از آنجا منتقل میشوند، میتواند باعث کاهش اسپرم ها شود. تعداد اسپرم ها در زمان های مختلف متفاوت است و یک بار آزمایش نشان دهنده ی تعداد پایین آنها نیست.

  • اسپرم های کم تحرک

اگر حرکت اسپرم ها آرام باشد یا در یک محور مستقیم حرکت نکنند، اسپرم ها در عبور از مخاط رحم و یا نفوذ به تخمک دچار مشکل خواهند شد. اگر ۶۰ درصد یا بیشتر اسپرم ها دارای حرکت نرمال باشند، اسپرم دارای حداقل کیفیت لازم میباشد.

اگر کمتر از ۴۰ درصد اسپرم ها توانایی حرکت در یک محور مستقیم را داشته باشند، اسپرم ها غیر طبیعی در نظر گرفته میشوند. کم تحرکی اسپرم میتواند با آسیب دی ان ای همرا شده و خطر ایجاد بیماری های ژنتیکی را افزایش دهد.

  • ریخت شناسی غیر طبیعی اسپرم ها

ریخت شناسی به ویژگی های ظاهری و ساختاری اشاره میکند. برای باروری، باید حداقل ۶۰ درصد اسپرم ها در اندازه و شکل طبیعی باشند.

ناباروری

پس زدن انزالی

پس زدن انزالی به حالتی گفته میشود که عضلات دیواره مثانه در هنگام انزال به درستی عمل نکرده و اسپرم ها ناچارا به درون مثانه پس زده میشوند. در پس زدن انزالی کیفیت اسپرم ها اغلب خیلی کم است. پس زدن اسپرمی در حالت های زیر به وجود می آید:

  • جراحی پایین مثانه یا پروستات (شایع ترین علت)
  • بیماری هایی مانند دیابت و ام اس
  • جراحی یا صدمه به ستون فقرات (طناب نخاعی)
  • داروهایی مانند آلفا بلاکر که برای پروستات بزرگ شده استفاده میشوند، آرام بخش ها، برخی ضد افسردگی ها و یا بعضی از داروهای فشار خون نیز میتوانند موقتا باعث این شرایط شوند.
  • پیر شدن

مشکلات ساختاری

هر مشکل ساختاری که منجر به بسته شدن یا آسیب به بیضه ها، لوله های اسپرم بر یا قسمت های دیگر سیستم جنسی مردانه شود، میتواند باعث ناباروری مردان شود. مانند بیضه نزول نکرده ، مشکل در خروجی آلت تناسلی و بسته شدن لوله هایی که اسپرم ها را منتقل میکنند.

کمبود هورمون ها

کمبود هورمون های GnRH، هورمون ابتدایی که باعث ترشح تستوسترون و دیگر هورمون های جنسی میشود، هیپوگنادیسم نامیده میشود. کمبود تستوسترون به هر علتی باعث اختلال در ساخت اسپرم ها میشود.

هیپوگنادیسم شایع نیست و معمولا در زمان تولد نمایان میشود. همچنین ممکن است در سنین بالاتر به دلیل مشکلات هیپوفیز مانند تومور و یا مشکلات ناشی از رادیوتراپی ایجاد شود.

بیماری های ژنتیکی

بعضی از بیماری های ارثی مانند بیماری های زیر میتوانند باعث ناباروری مردان شوند:

  • سیستیک فیبروزیس که میتواند باعث نابودی یا انسداد لوله های اسپرم بر شود.
  • بیماری کلیه ی پلی کیستیک این بیماری میتواند با ایجاد کیست در دستگاه تولید مثل، باعث ناباروری مردان شود.
  • سندرم کلاین فلتر که یک بیماری کروموزومی است و در آن مردان یک کروموزوم X اضافه دارند. در این افراد میزان تستوسترون پایین بوده و لوله های منی ساز غیر طبیعی هستند، با این وجود دیگر ویژگی های جسمانی مردانه ی این افراد طبیعی است.
  • سندرم کارتاگنر که بسیار نادر است.

اسپرم

عوامل خطرزا در ایجاد ناباروری

واریکوسل

واریکوسل در ۱۵ درصد مردان و ۴۰ درصد مردان نابارور وجود دارد. با این وجود میزان تاثیر واریکوسل و همچنین مکانیسم آن در ناباروری مردان به روشنی معلوم نیست. این بیماری میتواند باعث افزایش دمای بیضه ها شده و سبب اثر روی ساخت، حرکت و شکل اسپرم ها شود.

واریکوسل چگونه تشخیص داده و درمان میشود؟ آیا درمان واریکوسل به صورت سرپایی امکانپذیر است؟ واریکوسل خفیف چیست؟ برای دانستن کلیک کنید.
واریکوسل

سن

تغیرات اسپرم بر اساس سن یک روند ناگهانی نبوده و تدریجی است. افزایش سن میتواند روی حرکت و تعداد اسپرم ها اثر منفی داشته باشد. همچنین با افزایش سن محتوای ژنتیکی اسپرم ها نیز کاهش می یابد.

بیماری های منتقله از راه جنسی

بیماری های جنسی مانند سوزاک که شایع تر است، میتواند باعث ناباروری مردان شود. این بیماری ها می توانند باعث ایجاد زخم و بستن راه عبور اسپرم ها شوند. ویروس هرپس که باعث ایجاد تبخال تناسلی میشود، ممکن است باعث تخریب عملکرد اسپرم ها شود.

سبک زندگی

تقریبا هر استرس مهم ذهنی یا جسمی میتواند سبب کاهش موقت تعداد اسپرم ها شود. بعضی از اینها شامل گرم شدن بیش از حد بیضه ها، سوء مصرف مواد مخدر، سیگار کشیدن، چاقی، دوچرخه سواری و استرس های عاطفی میشوند.

عوامل محیطی

شرایط کاری و قرار گرفتن طولانی مدت در معرض مواد شیمیایی و سموم ممکن است سبب کاهش تعداد اسپرم ها با اثر بر عملکرد بیضه ها یا تغییرات هورمونی شود. قرار گرفتن همیشگی در معرض فلزات سنگین مانند سرب، کادمیم و آرسنیک ممکن است، روی کیفیت اسپرم ها تاثیر بگذارد. در صورتی که تماس کوتاه مدت و محدود با این فلزات اثر خاص و مهمی روی باروری مردان ندارد.

شرایط سلامتی و پزشکی

شرایطی که میتوانند روی باروری مردان اثر بگذارند شامل صدمات شدید، جراحی گسترده، دیابت، HIV ، بیماری های تیروئید، سندرم کوشیگ، حمله ی قلبی، نارسایی کلیه یا کبد و آنمی (کم خونی) مزمن هستند. بعضی داروهای خاص نیز میتوانند در روند اسپرم سازی اختلال ایجاد کنند. بعضی عفونت های دستگاه ادراری تناسلی، سرطان و همچنین درمان آن نیز میتوانند در ناباروری مردان تاثیر گذار باشند.

تشخیص ناباروری مردان 

در صورتی که بعد از یک سال تلاش برای فرزند دار شدن، زوج ها در این امر موفق نباشند، باید هر دو از نظر توانایی بارداری ارزیابی شوند. اگر خانم ها بیشتر از ۳۵ سال داشته باشند، یا آقایان یکی از عوامل خطرزای ناباروری را داشته باشند، این ارزیابی ها باید زودتر انجام شوند. ارزیابی ها نه تنها میتوانند به کشف علت ناباروری منجر شوند، بلکه میتوانند خطرات احتمالی جدی مانند جهش های ژنتیکی، سرطان ها و دیابت را نیز کشف کنند.

ناباروری

سابقه ی باروری

پزشک ممکن است از شما سوالات پزشکی و جنسی ای مرتبط با باروریتان بپرسد، از جمله:

  • تعداد و زمان روابط جنسی
  • مدت زمان ناباروری و هر گونه سابقه ی باروری قبلی
  • بیماری های زمان کودکی و هر گونه مشکلات رشدی
  • ابتلا به هر گونه بیماری جدی مانند دیابت، عفونت تنفسی، سرطان و جراحی های گذشته
  • سابقه جنسی شامل ابتلا به هر گونه بیماری منقله از راه جنسی
  • هر نوع تماس با مواد شیمایی و اشعه
  • سابقه ی مصرف داروها و آلرژی
  • هرگونه سابقه ی خانوداگی مشکلات تولید مثلی

معاینه ی جسمی

متخصص ناباروری، معمولا یک اورولوژ، معاینه ی جسمانی را انجام خواهد داد. معاینه ی کیسه ی بیضه و بیضه ها برای ارزیابی ناباروری در مردان امری ضروری است. این معاینه برای تشخیص واریکوسل پیشرفته، عدم نزول بیضه ها، وجود نداشتن واز دفران، کیست یا دیگر مشکلات جسمانی مفید است.

آزمایش نمونه ادرار بعد از انزال

یک نمونه ادرار بعد از انزال برای تعیین وجود اسپرم ، میتواند باعث تشخیص یا رد شدن پس انزالی شود.

آنالیز مایع منی

اصلی ترین آزمایش برای ارزیابی ناباروری مردان، آزمایش اسپرم است. فرد باید چند روز قبل از آزمایش، انزالی نداشته باشد، زیرا هر بار انزال میتواند تعداد اسپرم ها را به یک سوم کاهش دهد. بعد از تهیه ی نمونه باید در دمای بدن نگه داری شود و به موقع تحویل داده شود. این آزمایش باید حداقل برای ٢ بار در فاصله ٢ هفته تکرار شود. از دیگر آزمایش های تشخیصی میتوان به آزمایش خون، سونوگرافی، تست نفوذ کنندگی اسپرم و آزمایش های ژنتیکی اشاره کرد.

درمان ناباروری مردان 

برای درمان ناباروری در ابتدا باید به بیماری هایی توجه کرد که ممکن است مسبب آن باشند. دارو درمانی ممکن است برای درمان هیپوگنادیسم (کم کاری غدد جنسی) و دیگر مشکلات مرتبط با اختلالات هورمونی استفاده شود.

جراحی ممکن است برای درمان واریکوسل و هر گونه انسداد در دستگاه تناسلی استفاده شود. طبق تحقیقات بهترین نوع جراحی واریكوسل، جراحی میكروسكوپی است.

اگر مشکلات باروری حل نشده باقی بمانند، تلقیح داخل رحمی و تکنولوژی های کمک به باروری، مانند تلقیح آزمایشگاهی میتوانند کمک کننده باشند. ترکیب درمان های تزریق اسپرم درون سیتوپلاسمی و تلقیح آزمایشگاهی میتوانند در مواردی که علت فرزند دار نشدن زوجین مشکلات ناباروری مرد است استفاده شوند. همچنین زوجین میتوانند در صورت تمایل با پزشک متخصص خود راجع به گزینه های دیگر مانند اسپرم یا تخمک اهدایی صحبت کنند.

ترک سیگار

راهنمایی های برای کمک به باروری با تغییر سبک زندگی

  • از سیگار و هر دارویی که باعث کاهش تعداد اسپرم ها یا اختلال در عمکرد دستگاه تناسلی شما میشوند پرهیز کنید.
  • مردانی که اضافه وزن دارند باید سعی کنند وزنشان را کمتر کنند زیرا چاقی با ناباروری در ارتباط است.
  • به اندازه کافی استراحت کنید، همچنین ورزش متوسط و منظم نیز میتواند کمک کننده باشد.
  • استرس ممکن است سبب کاهش کیفیت اسپرم ها شود. کاملا مشخص نیست که تکنیک های کاهش استرس چقدر میتواند باعث بهبودی ناباروری شود، اما این کار میتواند به زوجین در انجام مراحل درمانی کمک کند.
  • بهتر است مردان با مشكلات باروری از پوشیدن لباسهای زير تنگ (به علت افزایش دمای بیضه)خودداری كند.
  • برای جلوگیری از گرم شدن بیش از حد بیضه ها مردان باید از دوش آب گرم، سونا و استخر آب گرم استفاده نکنند.
  • از روان کننده های جنسی استفاده نکنید، زیرا ممکن است باعث کاهش تحرک اسپرم ها شوند.

 

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

1+
برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

ثبت سوال جدید غیرفعال می‌باشد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر حام دوشنبه ۱۶ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر
    من بیضه چپ نزول نکرده داشتم پارسال ورداشتم 29 سالمه الان و متاهل
    قبلا آزمایش دادم ( بعد 4 5 روز بعد نزدیکی ) همه چی خوب بود و تحرک اسپرم ها تقریبا 60% بود و تعداد 16 میلیون
    دیروز دوباره آزمایش دادم تحرک 30 % (35 ساعت بعد نزدیکی ازمایش دادم) و تعداد 77 میلیون
    آزمایش های قدیم و جدید رو واستون فرستادم
    ممنون میشم نظرتون رو بگین
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۱۶ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش)
      سلام،ازمایش دوم شما خطا دارد و قابل استناد نیست
      شما باید ۳ تا ۵ روز بعد نزدیکی ازمایش دهید
  • تصویر کاربر سعید دوشنبه ۲۶ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام من حدود۸ماه اقدام کردم برای بچه نشد رفتم دکتر ۴ماه پیش گفت واریکوسل نوع ۲داری قرص داد خوردم اثر نکرد زالو انداختم نشد من باید چیکار کنم ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۲۶ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش)
      جواب شما داده شد دوست عزیز
  • تصویر کاربر سعید دوشنبه ۲۶ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام من حدود۸ماه اقدام کردم برای بچه نشد رفتم دکتر ۴ماه پیش گفت واریکوسل نوع ۲داری قرص داد خوردم اثر نکرد زالو انداختم نشد من باید چیکار کنم ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۲۶ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،درمان قطعی واریکوسل فقط و‌فقط جراحی است که بهتر است بصورت میکروسکوپی انجام شود
      نه قرص و نه زالو هیج تاثیری روی واریکوسل ندارند
  • تصویر کاربر آرش شنبه ۱۷ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر
    پیرو سؤال قبل یکبار با iui و مصرف داروهای تقویتی توسط خانمم نتیجه گرفتیم
    ودیگه اینکه با شرایطی که براتون نوشتم آزمایش DNA دادم و اون نتیجه که نرمال هست حاصل شد. البته پس از حدود 1.5 سال مصرف قرص آسنترا ودر حین مصرف یکبار دیگه آزمایش دادم که تعداد اسپرمهای گرید A را از 20 به 5 درصد کاهش داده الان که حدود 4 ماهه کاملا قطع کردم هنوز آزمایش نداده ام
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۱۷ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،سوال قبلی شما در خاطرم نیست
  • تصویر کاربر آرش جمعه ۱۶ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    باسلام
    من طی آزمایش تعداد اسپرم داخل منی صفر بود و وجود نداشت.طی جراحی و نمونه برداری از بافت بیضه باز اسپرم موجود نبود.حالا دو سوال اول آیا درمانی وجود داره در ایران ؟دوم راه بچه دار شدن برای من چه هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۱۶ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،چون شما اصلا اسپرم ندارید چه در ایران و چه در خارج از کشور تنها درمان شما اهدا جنین است
  • تصویر کاربر امیر جمعه ۹ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر من آزمایش اسپرم دادم تو برگه آزمایشم زده azoosperm تو اینترنت که سرچ کردم زده نمیتونم بچه دار شم خواستم بدونم درمان داره؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۹ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،ابتدا یک ازمایش هورمونی(LH//FSH//پرولاکتین و تستسترون)انجام دهید و با جواب انها جهت معاینه به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر قاسم چهارشنبه ۲۴ بهمن ۹۷( 4 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر من ازمایش اسپرم دادم صفر بود رفتم دکتر ازم ازمایش خون گرفت وقتی ازمایش خونم خوب بود بم گفت تنها راه گرفتن اسپرم از من جراحی من عمل کردم ولی اسپرم پیدا نکردن دکتر بم گفت فایده نداره اگر راهی هست بم بگید خواهش میکنم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۰ بهمن ۹۷( 4 ماه پیش)
      سلام،عمل ميكروتسه انجام دهيد اگر اسپرم پيدا شد فريز و بعد بارداري از روشهاي ميكرواينجكشن يا مشابه ان
      اگر اسپرم پيدا نشد تنها روش اهداء اسپرم و يا اهداء جنين است
    2. تصویر کاربر قاسم دوشنبه ۲۲ بهمن ۹۷( 4 ماه پیش)
      سلام اقای دکتر ببخشید که مزاحم میشم بی زحمت اگر میشه عکس ازمایش وعمل من نگاه کنید من عمل کردم ایا میشه من بچه دار بشم من ۱۴سالم بوده اوریون گرفتم ایا میشه علت نداشتن اسپرم این باشه بعضی ها بم میگن برو طب سنتی ایا راه درمان دارم یا نه خواهش میکنم اگر امیدی هست بم کمک کنید ممنونم
    3. تصویر کاربر قاسم دوشنبه ۲۲ بهمن ۹۷( 4 ماه پیش)
      اقای دکتر عکس های جواب عمل و ازمایش هامو هر کار میکنم نمیاد اگر میشه یه شماره تو تلگرام بم بدید ک براتون بفرستم که اگر امیدی هست بیام خدمتتون خواهشن کمکم کنید هزینه اش اصلا مهم نیست فقط اگر نتونم بچه دار بشم زندگیم خراب میشه
    4. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۲۴ بهمن ۹۷( 4 ماه پیش)
      سلام،لطفا" مدارك را از طريق اينستا ارسال كنيد
      ادرس اينستا:drnategh
    5. نمایش سایر 3 پاسخ
  • تصویر کاربر مهدی دوشنبه ۲۸ خرداد ۹۷( 1 سال پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    با تشکر از زحماتتون
    نتیجه آزمایش اسپرم بنده رو اتچ کردم میخواستم ببینم وضعیتم چجوریه با توجه به اینکه سونوگرافی واریکوسل نوع سه رو تایید کرده
    آقای دکتر بنده با این شرایط باید عمل کنم یا نه نیازی نیست
    مرسی
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۲۸ خرداد ۹۷( 1 سال پیش)
      حركت رو به جلوي اسپرم شما مختل است
      ازمايش را دومرتبه تكرار كنيد در صورت اختلال در حركت اسپرم بهتر است جراحي كنيد
  • تصویر کاربر رضامنجزی جمعه ۲۵ خرداد ۹۷( 1 سال پیش) مشاهده پرسش
    سلام وقت بخیر من یکسال پیش متجوجه شدم واریکوسل دارم اونم سمت چپ حاد و راست کم آزمایش که داده بودم روی هرمونم تاثیر گذاشته بود الان احساس میکنم آلتم کوچک و ضعیف تر از قبل شده امکان داره تاثیر داشته باشه واریکوسل روی این موضوع وهمچنین اگر عمل کنم خوب میشوم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۵ خرداد ۹۷( 1 سال پیش)
      سلام،واريكوسل در موارد مزمن و پيشرفته باعث تحليل و كوچك شدن بيضه ميشود اما به هيچ وجه باعث كوچكي الت نميشود
      در صورت اختلال هورموني و يا اختلال در ازمايش اسپرم،حتما" جراحي كنيد
  • تصویر کاربر پوریا شنبه ۱۹ اسفند ۹۶( 1 سال پیش) مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر من مجرد 22 سالم هست بیضه سمت چپ من کمی کوچکر و بالاتر از راست هست و رفتم دکتر گفتند سونوگرافی برو رفتم و تو سونو هم زور زدم و گفتند واریکوسل نیست ولی من وقتی تو دستشویی زور میزنم احساس میکنم رگ بیضه چپ متورم میشه حالا نمیدونم چی کنم لطفا راهنمایی کنین
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۱۹ اسفند ۹۶( 1 سال پیش)
      سلام دوست عزيز
      بهتره براي تشخيص دقيقتر،يك سونوگرافي رنگي(كالر داپلر)از بيضه ها انجام بديد
درحال دریافت اطلاعات