آزمایش پروستات ( PSA) چگونه انجام می‌شود ؟

مرسوم ترین روش آزمایشگاهی برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

تست فوق یک آزمایش خون بوده كه نخستین بار در دهه ی ۷۰ میلادی ابداع و انجام شد، اما از دهه ۸۰ میلادی به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفت.

تعریف PSA

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

چه چیزی می تواند مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

6+
برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

ثبت سوال جدید غیرفعال می‌باشد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر saeid3447 چهارشنبه ۲۵ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    یلام،وقت بخیر
    ۴۲ سالمه و برای چکاپ آزمایش دادم و‌امروز جوابش رو‌گرفتم‌ psa روی ۷۰/. میباشد ..فقط مسئله اصلی من عدم فشار هنگام ادرار میباشد
    لطفا راهنمایی بفرمایید
    psa نرمال است ؟؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۲۵ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش)
      سلام،عدد PSA شما نرمال است
      برای ادرار یک سونوگرافی مثانه پر و خالی انجام دهید
  • تصویر کاربر a.h دوشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر وقت بخیر وخسته نباشید . سن من 56 سال وهیچ علائم اداری هم ندارم مشخصات سنوگرافی و آزمایش خون به شرح :
    اندازه پروستات 38*40*40 م م وحجم 33 سی سی
    PSA 0.54
    F.PSA 0.28
    F/T 0.52
    ببخشید در 16 اردیبهشت سوالم ناقص بود .
    لطفا نظر خودرا بفرمایید.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش)
      اندازه پروستات شما نسبت به سنتان نرمال است
      ۶ ماه بعد دوباره ازمایش و سونو را تکرار کنید
  • تصویر کاربر علی شنبه ۲۱ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید تورو خدا سریع جوابمو بدین من خیلی نگرانم
    پدر من 49 سال سن دارن 4/12/97ازمایش psr رو دادن و جوابش 0/3 بوده هفته پیش هم دوباره ازمایش دادن ک امروز رفتن جواب بگیرن گفته خیلیی از حد نرمال جواب psr پایین تر هست و منفیه و مجددا باید تکرار بشه من هرچی توی اینترنت سرچ میکنم درباره پایین بودن psr چیزی نیست
    خطر داره پایین بودنش؟؟سرطانه؟؟؟علتش چی میتونه باشه؟؟پدرم دیابت هم دارن روری دو نوبت قرص متفورمین مصرف میکنن
    خواهش میکنم سریع جواب بدین
    1. تصویر کاربر علی جمعه ۲۰ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش)
      دکتر پدرم خیلی هم تعریق دارن ب خصوص شبها همیشه گرمشونه و عرق سرد میکنن
      علت چیه؟ربط داره؟؟؟
    2. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۰ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش)
      اگر منظور شما از pse همان PSA است که پایین بودنش هیچ مساله ای ندارذ
    3. تصویر کاربر علی جمعه ۲۰ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش)
      بله ببخشید منظورم همون بود اخه ازمایشگاه گفته تکرار شه منفیه
      منفی بودنشم مشکلی نداره؟
      پدرم خیلیم تعریق شبانه دارن
    4. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۰ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش)
      خیر
    5. تصویر کاربر علی جمعه ۲۰ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش)
      خیلی ممنونم اقای دکتر ممنونم
    6. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۱ اردیبهشت ۹۸( 1 ماه پیش)
      خواهش😊
    7. نمایش سایر 5 پاسخ
  • تصویر کاربر کیمیا یکشنبه ۱ اردیبهشت ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام
    ببخشید من پدرم خارج از ایران ساکن هستند ،
    ایشون چندروز پیش به علت تب و لرز و سردرد شدید که ما فکر میکردیم از علایم انفولانزا باشه ، راهی بیمارستان شدند ، بعد از کلی آزمایشات و عکس برداری ، متوجه شدند که عفونتی در خونشون هست که psr خونشون ۲۳ بود ، و تعداد گلبول های خون نصف شده بود ، بعد از انجام ازمایشات و مجدد و استفاده از آنتی بیوتیک های وریدی خداروشکر psr خون به ۳ رسیده و گلبول ها به حالت نرمال برگشته ، اما psa خیلی بالاست و عددش ۵۰ .میخواستم بدونم ممکنه این عفونت داخل پروستات بوده باشه ؟ حال عمومیشون خوبه ، فقط چندین ساله که مشکل تکرر ادرار در شب و دارند ،
    ممنون از پاسخگوییتون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۱ اردیبهشت ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،بله،امکان دارد
      ۳ هفته انتی بیوتیک مصرف کنید و مجددا PSA را چک کنید
  • تصویر کاربر مهدی یکشنبه ۱ اردیبهشت ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام .چند وقتی در زیر شکم احساس درد ودر مثانه وقتی ادرار رو نگه میدارم سوزش دارم .ولی درموقع ادرار سوزش ادرار ندارم میخاستم علت را بدونم .با تشکر .آیا نیازی به آزمایش psaهست.ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۱ اردیبهشت ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،سن خود را بفرمایید
      غیر از سوزش علامت ادراری دیگری ندارید؟
  • تصویر کاربر برخورداری چهارشنبه ۲۸ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام، چند وقتیه متوجه بیماری پروستات پدر شدیم (از طریق آزمایش های مختلف)
    گفته شده که به استخوان رسیده،
    اجازه بفرمایید اسکن جواب آزمایش ها را ارائه کنم، در صورت امید به درمان، پدر را از قم جهت ویزیت بیاورم....
    ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۲۸ فروردین ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،با توجه به درگیری استخوان درمان قطعی ندارد اما با هورمون درمانی میتوان از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد
  • تصویر کاربر حامد یکشنبه ۲۶ اسفند ۹۷( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام
    چندروزيست هنگام ادرار مقدار مانند مني پس از ادرار خارج ميشود دليلش رو خواستم بدونم با تشكر ايا درماني دارد
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۶ اسفند ۹۷( 3 ماه پیش)
      سلام،وقتیکه تولید اسپرم بیشتر از مصرف ان باشد به این طریق خارج میشود
      نگران نباشید
  • تصویر کاربر محمد یکشنبه ۲۶ اسفند ۹۷( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر من یک فرد چهل ساله هستم تست پروستات من یک سال پیش نیم بود شش ماه پیش ازمایش دادم 0.75 بود که علان ازمایش دادم اخر سال 97 این عدد به 1.13 رسیده در طول یک سال و خورد ای از 0.5 به 1.13 افزایش پیدا کرده لطفا راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۶ اسفند ۹۷( 3 ماه پیش)
      سلام،تا سالی ۰/۷۵ افزایش نرمال است
      فقط جهت صحت ازمایش ۲ نکته را رعایت کنید
      ۱-از ۴-۳ روز قبل ازمایش نزدیکی نداشته باشید
      ۲- همه ازمایشها را در یک ازمایشگاه انجام دهید که بتوان نتایج را با هم مقایسه کرد
  • تصویر کاربر کاوه شنبه ۱۸ اسفند ۹۷( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام اقای دکتر ضمن تشکر فراوان 58 سال سن دارم .4 ماه پیش تست پی اس ای دادم که 3.3 بود در طی 4 ماه گذشته بعلت خشکی صبح کمر مقدار زبادی سیاه دانه و داروهای گیاهی شامل زنجبیل دارچین پودر سنجد جوز هندی و مواد دیگر استفاده کردم اخیرا که پی اس ای گرفتم 4.6 بود .درضمن مشکلات ادراری مربوط به تورم پروستات نداشتم مثلا شب ادراری مکرر .یک متخصص داخلی امنیک 0.4 شبی یکعدد و یک متخصص ارولوژ تاوانکس 500 هر 24 ساعت یکعدد تجویز کردند که شروع کردم.با توجه به عوارض شدید تاوانکس لطفا نظرتان را بفرمایید.با تشکر از اطلاع رسانی صادقانه شما
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۱۸ اسفند ۹۷( 3 ماه پیش)
      سلام،۲ نکته
      ۱-اندازه پروستات کاملا بزرگ است(اندازه طبیعی پروستات در یک فرد ۴۰ ساله ۲۵ گرم است) که نیازمند درمان است
      ۲- PSA در موارد عفونت پروستات و یا سرطان پروستات بالا میرود ابتدا به مدت ۳ هفته انتی بیوتیک مصرف کنید در صورت عدم کاهش PSA حتما نمونه برداری کنید
  • تصویر کاربر احمد یکشنبه ۵ اسفند ۹۷( 4 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام دو هفته قبل سوزش ادراری به همراه کاهش فشار ادرار وتکرر ادرار داشتم سونو گرفتم بزرگی پروستات باحجم 40gr داشتم داروهای تجویز شده را مصرف کردم ومشکلم کاملا بر طرف شده اما تستpsa انجام دادم که 4.3 بود 43 سال دارم ایا احتمال سرطان پروستات برای من وجود دارد
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۵ اسفند ۹۷( 4 ماه پیش)
      سلام،بسیار بعید هست و احتمالا انزیم پروستات در اثر عفونت بالا رفته است ۶ ماه بعد مجددا ازمایش را تکرار کنید
درحال دریافت اطلاعات