آزمایش پروستات ( PSA) چگونه انجام می‌شود ؟

مرسوم ترین روش آزمایشگاهی برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

تست فوق یک آزمایش خون بوده كه نخستین بار در دهه ی ۷۰ میلادی ابداع و انجام شد، اما از دهه ۸۰ میلادی به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفت.

تعریف PSA

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

چه چیزی می تواند مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

7+
برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر سید سه شنبه ۱۵ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام جناب دکتر من پنجاه و پنج سالم است آزمایش پرستات دادم میزان آن 0/88 ng/ml نشان داده شده است آیا پرستات من مشکل دارد یا خیر؟
    با تشکر و سپاس....
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۱۵ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش)
  • تصویر کاربر نرگس دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    میخواستم ببینم تشخیصتون راجب این پاتولوژی چیه ممنون میشم جواب بدین
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،بدخیمی پیشرفته پروستات
  • تصویر کاربر حسین دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    ازمایش دادم psa7.43بود
    میخاستم بدونم مشکلم چیه
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،۳ هفته انتی بیوتیک مصرف کرده و مجددا ازمایش را تکرار کنید
  • تصویر کاربر مهدي دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    باسلام وخداقوت خدمت شما دكتر عزيز - بنده سنم 40 سال متولد 1357/09/16 ، هستم خواستم بدونم آزمايشات خاصي بايد انجام بدم يا خير
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،لطفا به اینستا بنده(drnategh)مبحث سلامتی مردان مراجعه کنید
  • تصویر کاربر افسون دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام. نامزد من ۴۷ سال سن دارن و از حدود شش ماه پیش میزان psa بالا رفت (۷و نه دهم و ماه بعد ۹ و هشت دهم) که بیوپسی انجام دادن جواب مشکلی نداشت و دکترشون صد عدد تریموپان ۱۰۰ تجویز کردن. بعد حدود دو ماه و یک هفته مجددا آزمایش تکرار کردن و این عدد به ۱۲ رسید. خیلی نگران هستم در ضمن اینکه ایشون ایران نیستن. یک دنیا ممنون میشم راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،لطفا یک MRI مولتی پارامتریک با تزریق از پروستات انجام دهید
  • تصویر کاربر محسن دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    اخرين ازمايش بنده نشان مي دهد كه ميزان PSA بنده 1.4 ng/ml است
    ايا بنده مشكلي در پروستات دارم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،خیر
  • تصویر کاربر ami دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام واحترام سن من ۵۳ سال است جواب سونو پروستات باابعادمختصر بزرگتر ازحدعادی47x44x29mmوحجم۳۳cc نظرشما را می خواستم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،اندازه پروستات با توجه به سن شما طبیعی است اگر علائم ادراری ندارید نیاز به کار خاصی نیست
  • تصویر کاربر پدر دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام پدرم ۶۰ ساله هستند و دچار بزرگی پرستات هستند در آزمایش psa کلی ۶.۰۲ و آزاد ۰.۸۹ و F/Tبرابر ۱۴.۲۹ هست
    لطفا راهنمایی کنید خیلی نگرانم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 2 ماه پیش)
      سلام،۳ هفته انتی بیوتیک مصرف کنند و سپس مجددا ازمایش پروستات دهند
  • تصویر کاربر علیرضا چهارشنبه ۲۶ تیر ۹۸( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام بنده آقایی تقریبا 40 ساله هستم سال گذشته عمل tul و یک ماه بعد هم استند دبل جی رو خارج کردم در اسفند ماه سال 97 بعلت دو شاخه شدن ادرار ازمایش ادرار دادم که blood=trace بود بلافاصله سونوگرافی و سه روز بعد سی تی اسکن کردم که پزشکان گفتن کوچکترین مشکلی وجود نداره یک ماه بعد در فروردین 98 مجددا ازمایش ادرار دادم و بازهم blood=trace بود بازهم سونوگرافی از کلیه ها و مجاری انجام دادم که در سونو همه چیز خوب بود دکتر ارولوژ گفتن پروستاتیت داری و داروی کرن بری تامسولوسین و تاوانکس دادن خوردم ازمایش دادم اما نتایج مثل قبل بود پیش دکتر دیگه ای رفتم بازهم همون داروها رو دادن و خوردم و نتیجه ازمایش همان بود و در سونوگرافی همه چیز اوکی بود منتها اینبار از پروستات هم سونوگرافی شد که حجم پروستات 25 سی سی بود ونتیجه ازمایش دیگه در ادرار خونی نبود و psa=0.54 و free psa =0.2 و نسبت این دو به هم حدودا 37.5 بود اما هنوزم ادرام دو شاخه است چه کنم آقای دکتر ؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۲۶ تیر ۹۸( 3 ماه پیش)
      سلام،لطفا یک نوار مثانه انجام دهید
  • تصویر کاربر سیدمرتضی جمعه ۲۱ تیر ۹۸( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    فقط شبها چندبار ادرار دارم نعوظ هم موقع سکس ضعیف هست
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۱ تیر ۹۸( 3 ماه پیش)
      ضعف نعوظ ربطی به پروستات ندارد برای شب ادراری نیز یک سونوگرافی مثانه پر و خالی(تعیین حجم باقیمانده ادرار)انجام دهید
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر