آزمایش پروستات ( PSA) چگونه انجام می‌شود ؟

مرسوم ترین روش آزمایشگاهی برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

تست فوق یک آزمایش خون بوده كه نخستین بار در دهه ی ۷۰ میلادی ابداع و انجام شد، اما از دهه ۸۰ میلادی به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفت.

تعریف PSA

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

چه چیزی می تواند مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

9+
برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

ثبت سوال جدید غیرفعال می‌باشد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر رضا شنبه ۳۱ خرداد ۹۹( 2 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر خسته نباشین، من 36 سالمه و مجرد هستم ، چند وقتی هست که بعد از خودارضایی ادرارم دیر میاد، اولش که با تاخیر میاد و طی 2 یا 3 بار میاد و احساس میکنم مثانم تخلیه نشده و تا 12 ساعتی این احساس هست و بعد درست میشه ،
    میخوام بدونم چه مشکلی هست؟ قبلا این مشکل نبوده ، حدود یک هفته هست رژیم غذائیم رو تغییر دادم و مایعات زیاد میخورم و گوشت و تخم مرغ هم دیگه نمیخورم، قارچ و گوجه فرنگی و چای سبز میخورم ، مطالب شمارو با دقت خوندم نوشتین التهاب پروستات تو سن من یا عفونت ادراری میتونه باشه، 3 روزم هست انتی بایتیک خوردم اما این مشکل حل نشده، من میخوام این مشکل بر طرف بشه چی کار باید بکنم؟ میل جنسیم هم خیلی زیاد هست مخصوصا اگه ورزش کنم و زیاد ورزش میکنم و کلافه شدم ، با تشکر از شما و این سایت خوبتون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۳۱ خرداد ۹۹( 2 هفته پیش)
      سلام،احتمالا دچار التهاب پروستات شده اید به پزشک مراجعه کنید
  • تصویر کاربر علی یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام
    پدرم 62 ساله هستن آزمایششون
    PSA 4.9
    Free PSA 2.2
    نسبت دومقدار 0.45
    به چه صورت هست میزان خطر و ابتلا به سرطان چگونه است؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 2 ماه پیش)
  • تصویر کاربر مریم جمعه ۲۲ فروردین ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام وقت بخیر
    پدر من ازمایش پروستات دادنpsaنزدیک به ۶ بود
    تشخیص شما چیه دکتر؟؟
    بعضی وقتا بیضیشون بعد از فعالیت کم باد میکنه
    جفت بیضه ها
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۲ فروردین ۹۹( 2 ماه پیش)
      سلام،۳ هفته انتی بیوتیک مصرف کنند و مجددا ازمایش دهند
  • تصویر کاربر سلیمان شنبه ۹ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    باسلام دکتر من چند وقتی هست بی اختیار اورار دارم وسنم32 سال است واز قرصی برای دفع ادرار استفاد میکنم واز قرصی دیگه برای عفونت ولی هیچ تعغیری نکردم نمی دونم چکار کنم بااین وضع کرون میترسم برم دکتر نمدونم چکار کنم ممنون میشم کمک کنید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۹ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام،لطفا به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر Raha چهارشنبه ۶ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام و وقت بخير، اقاي دكتر همسرم ٣٦ ساله هستن به تازگي ازمايش psa انجام دادن نتيجه اش ١.٥٨ ng/ml شده، به نظرتون مشكلي هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۶ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام،خیر
  • تصویر کاربر محسن دوشنبه ۲۶ اسفند ۹۸( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر خسته نباشید اینجانب آقا ۳۶ ساله بمدت ۷ سال مشکل پرکاری مثانه دارم و انواع آزمایشات سونوگرافی مثانه ،دیابت، کشت ادرار و پروستات انجام دادم که مشکلی نداشتم دکتر گفت که پرکاری مثانه دارم و تا حالا هر چی دارو خوردم فایده نداشت و باز عود میکرد .لطفا راهنمائی بفرمائید. با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۲۶ اسفند ۹۸( 3 ماه پیش)
      سلام،لطفا با جواب نوار مثانه به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر معروف سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و احترام.آقای دکتر باید آزمایش PSA را قبل از مصرف تاواسیدال و تامسولوسین و فنازومکس انجام داد یا در حین مصرف هم ممکن است و اثری بر نتیجه ندارند؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام،۵-۴ روز بعد از اتمام انتی بیوتیک
  • تصویر کاربر کیوان پنجشنبه ۲۲ اسفند ۹۸( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    عرض سلام و خسته نباشیدخدمت دکتربزرگوار.بنده 48 ساله هستم و از5 سال پیش هرسال یکبار سونوگرافی کامل abdominal + pelvic انجام میدهم.در96/6/23درانتهای نتیجه سونو نوشته بود The prostate is about 23cc with no sol however correlation with psa is suggested.ودر 98/12/10 نیز همین جمله نوشته شده ولی عدد23 به 25 تغییرکرده.درضمن درآخرین آزمایش سالیانه نیز psa نرمال بوده آیا بایدنگران باشم؟ سپاسگزارم راهنمایی بفرمایید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۲۲ اسفند ۹۸( 3 ماه پیش)
      سلام،مساله ای نیست،نگران نباشید
  • تصویر کاربر علي پنجشنبه ۸ اسفند ۹۸( 4 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشيد . آقاي دكتر مقدار psa اينجانب با 48 سال سن 0.65ng/ml ميباشد . آيا نرمال هستش ؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۸ اسفند ۹۸( 4 ماه پیش)
      سلام،بله
  • تصویر کاربر صالحیان جمعه ۲ اسفند ۹۸( 4 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام شرایط لازم برای رفتن به آزمایشگاه چیست مثلا ناشتا و یا از نظر نزدیکی کردن و...
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲ اسفند ۹۸( 4 ماه پیش)
      سلام،ناشتا بودن نمیخواهد از ۴-۳ روز قبل ازمایش زناشویی نداشته باشید
درحال دریافت اطلاعات