آزمایش پروستات ( PSA) چگونه انجام می‌شود ؟

مرسوم ترین روش آزمایشگاهی برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

تست فوق یک آزمایش خون بوده كه نخستین بار در دهه ی ۷۰ میلادی ابداع و انجام شد، اما از دهه ۸۰ میلادی به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفت.

تعریف PSA

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

چه چیزی می تواند مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر نادرقلی چهارشنبه ۲۴ بهمن ۹۷( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام ۷۰سالمه چندروزی است که احساس میکنم پروستاتم بزرگ‌میشود صبح ها شورتم کمی نمناک است ولی هیچگونه علامت وخامت بیماری پروستات باشد درمن نیست سونوگرافی گفت بین ۳۰تا۴۰است لطفا راهنمایی. بااحترام نادرقلی
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۲۴ بهمن ۹۷( 1 هفته پیش)
      سلام،در ابتدا يك سونوگرافي مثانه پر وخالي(تعيين حجم ادرار)انجام دهيد و بعد با جواب ان به مطب مراجعه كنيد
  • تصویر کاربر ابی شنبه ۲۰ بهمن ۹۷( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    من تکرر ادرار دارم و قبلا بزرگی پروستات داشتم که دکتر دوا داد. امروز که آزمایش گرفتم2.8
    ولی همیشه تو ناحیه آلت تناسلی حس فشار و توالت دارم. یه جور عدم کنترل و انزال داره. ممنون میشم راهنمایی کنید. چون با دوای دکتر هم فرقی نکردم.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۰ بهمن ۹۷( 1 هفته پیش)
      عدد PSA صرفا" بيانگر احتمال بروز التهاب و يا سرطان در پروستات بوده و ربطي به بزرگي و كوچكي پروستات ندارد
      لطفا" با كليه مدارك به مطب مراجعه كنيد
  • تصویر کاربر انتظامی پنجشنبه ۱۱ بهمن ۹۷( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    با سلام خدمت شما بنده دو بار سیستوسکپی تراش پروستات ویک بار هم گرفتگی مجرای ادرار داشتم الان بیست روز گذشته وسیپروفلوکساسین.تولرین.اناهیل وتامسولوسین هم می‌خورم لطفا بفرمائید تا چه زمانی به‌ خوردن قرصها ادامه بدهم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۱۱ بهمن ۹۷( 3 هفته پیش)
      سلام،طول مصرف دارو كاملا" بستگي به نظر جراح شما دارد
  • تصویر کاربر Behdad دوشنبه ۱ بهمن ۹۷( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر خسته نباشید ،من پسری ۲۰ ساله هستم حدود ۱ ماه هست که متوجه شدم که در هنگام نعوظ در زیر بیضه هام و در حدفاصل بین بیضه هام و مقعدم برآمدگی بوجود میاد که کمی دردناک هست و ادرار هم کامل تخلیه نمیشه ناگفته نماند که خودارضایی هم انجام میدم ، آیا ممکنه مشکل من از پروستات باشه و دچار بیماری های پروستات شده باشم؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۲۵ دی ۹۷( 1 ماه پیش)
      سلام،ممكن است دچار پروستاتيت(التهاب پروستات)باشيد
    2. تصویر کاربر Behdad سه شنبه ۲۵ دی ۹۷( 1 ماه پیش)
      اگر دچار این بیماری شده باشم با دارو مشکلم رفع میشه یا حتما باید عمل کنم؟
    3. تصویر کاربر Behdad سه شنبه ۲۵ دی ۹۷( 1 ماه پیش)
      برای درمان التهاب پروستات باید حتما عمل کنم یا با دارو هم مشکلم رفع میشه؟
    4. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۸ دی ۹۷( 1 ماه پیش)
      به عمل نيازي نيست
      با دارو رفع ميشود
    5. تصویر کاربر Behdad جمعه ۲۸ دی ۹۷( 1 ماه پیش)
      ممنون از وقتی که گذاشتید و سوالم رو پاسخ دادید.
    6. تصویر کاربر Behdad جمعه ۲۸ دی ۹۷( 1 ماه پیش)
      ببخشید من دوباره مزاحمتون شدم میخواستم بدونم دلیل ابتلا به التهاب پروستات چی هست و آیا خودارضایی تاثیری در بوجود آمدنش دارد؟
    7. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۱ بهمن ۹۷( 1 ماه پیش)
      سلام،مصاحبه بنده در برنامه به خانه بر ميگرديم را راجع به التهاب پروستات مشاهده كنيد
      خود ارضايي تاثيري ندارد
    8. نمایش سایر 6 پاسخ
  • تصویر کاربر نيل دوشنبه ۱۷ دی ۹۷( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام. ٧٠ ساله هستم بزرگى پروستات ٣٣ و در ازمايش جديد مقدار PSA ٦ است. تست يك سال قبل ٢ بوده. چه دستورى ميدهيد
    با تشكر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۱۷ دی ۹۷( 1 ماه پیش)
      سلام،٣ هفته انتي بيوتيك مصرف كنيد و مجددا" تست PSA دهيد
  • تصویر کاربر نيل دوشنبه ۱۷ دی ۹۷( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام. ٧٠ ساله هستم بزرگى پروستات ٣٣ و در ازمايش جديد مقدار PSA ٦ است. تست يك سال قبل ٢ بوده. چه دستورى ميدهيد
    با تشكر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۱۷ دی ۹۷( 1 ماه پیش)
      سلام،٣ هفته انتي بيوتيك مصرف كنيد و مجددا" تست PSA دهيد
  • تصویر کاربر سیاب یکشنبه ۲ دی ۹۷( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر خدا قوت من48 سالم با توجه به آزمایش psa پیوست وضعیت پروستاتم چگونه است . قبلا از لطف شما متشکرم -پورحسن
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
      سلام،تست PSA مشخص كننده احتمال وجود كانسر پروستات بوده كه در شما نرمال است و مساله اي نيست
      براي سنجش اندازه پروستات و ميزان تخليه ادرار سونوگرافي گزينه ارجح است
  • تصویر کاربر باقر چهارشنبه ۷ آذر ۹۷( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    باعرض سلام وارادت.
    آیاضرورتا میبایست قبل ازآزمایشpsa فعالیت ورزشی انجام نشود؟اگربراثر بی اطلاعی مثلا دویدن بمسافت ۵کیلومترانجام شودوپس از۲۲ساعت آزمایش انجام شود.نتیجه مطلوبی حاصل نخواهدشد؟میبایست مجددتکرارشود؟. سپاس ازشما
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۷ آذر ۹۷( 2 ماه پیش)
      سلام،ارتباطي ندارد
  • تصویر کاربر رضا یکشنبه ۲۰ آبان ۹۷( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام وعرض ادب وقت بخیر .رضا هستم 44ساله..چند هفته قبل جهت درد شدید کلیه ها با دستور پزشک سونو گرافی وازمایش ادرار دادم در ازمایش کمی خون دیده شد که الزام به انجام سونوگرافی از کلشکم گردید در جواب سونو نتایج چنین شد ...سنگی مشاهده نشد همانژیوم کبدی دارم ...کبد چرب از نوع گرید یک نیز هست ...پروستات درحداکثر اندازه طبیعی میباشد ..حدودسه هفته بعد از انجام سونوگرافی تکرر ادرار همراه با سوزش خفیف دارم لطفا راهنمایی بفرمایید ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۰ آبان ۹۷( 3 ماه پیش)
      سلام،سونوگرافي را تكرار كنيد
      ازمايش ساده و كشت ادرار هم انجام دهيد
  • تصویر کاربر امید یکشنبه ۲۰ آبان ۹۷( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    جناب دکتر شریار ناطق گرامی
    مدتی است که احساس می کنم دفعات نیاز به ادرارم بیشتر شده و شب معمولا یک یا دو بار برای ادرار بیدار می شوم .فشار ادرارم هم احساس می کنم کم شده .گاهی اوقات هم پس از ادرار به هنگام بیرون آمدن از سرویس دوباره احساس می کنم ادرار دارم و مجدد می نشینم . گاهی اوقات هم احساس ورم در کشاله ران دارم .
    در گزارش سونوگرافی اندازه پروستات من 32*37*38 و رزیدو ادرای 25 سی سی اعلام شده . سونوگرافی به پیوست حضورتان ارسال می گردد. لطفا محبت کنید بفرمایید از چه می تواند باشد و من چه پیگیری هایی لازم است انجام دهم.در ضمن من 44 ساله هستم . وزن 86 کیلوگرم.
    با تشکر از محبت شما
    امید پورقنبرزاد
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۰ آبان ۹۷( 3 ماه پیش)
      سلام،سونوگرافي شما نرمال است.به نظر ميرسد علائم شما نه در زمينه بزرگي پروستات بلكه در زمينه التهاب پروستات باشد
      جهت درمان ميتوانيد به مطب مراجعه كنيد
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر