آزمایش پروستات ( PSA) چگونه انجام می‌شود ؟

مرسوم ترین روش آزمایشگاهی برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

تست فوق یک آزمایش خون بوده كه نخستین بار در دهه ی ۷۰ میلادی ابداع و انجام شد، اما از دهه ۸۰ میلادی به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفت.

تعریف PSA

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

چه چیزی می تواند مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر بردیا یکشنبه ۳۰ شهریور ۹۹( 4 روز پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر پدر من 68 سالشون آزمایش PSA انجام دادن 8.1 نظر شما چیه آیا نیاز به نمونه برداری هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۳۰ شهریور ۹۹( 4 روز پیش)
      سلام سه هفته انتی بیوتیک مصرف کنند
  • تصویر کاربر k.shir دوشنبه ۱۰ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    با سلام من 48 سال دارم و حدود 4 سال پیش ضمن ازمایش متوجه psa بالا شدم روند از حدود 7 بود و دکتر رفتم و پیگیر شدم برام بیوپس نوشتند منفی بود باز بالاتر رفت سال بعد فیوژن بیوپسی نوشتند منفی بود psa تا 22 رفت وقتی تاوانکس مصرف کردم تا حدود 14 برگشت حجم پروستات من حدو 90 گرم گفتن ولی هیچ گونه علایمی نداشتم در این مدت تامسولاسین مصرف میکنم ایا راهکاری برای بهبود هست؟؟ نمیخوام عمل کنم
    متشکرم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۱۰ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش)
      سلام لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت برای ویزیت آنلاین اقدام کنید
  • تصویر کاربر سعید یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام جناب دکتر
    ۴۸ سالمه
    P.s.a 2.3
    Free psa 0.8
    Freepsa/psa ratio
    پروستاتم بزرگه اما دکتر میگه هر بزرگی مشکل زا
    نیست و حدود یک سال ونیم تحت نظر هستم و هر شش ماه بهمراه سونوو آزمایش پسش دکترم میرم
    از همون اول شبی یکعدد ترازوسین ۲ میخورم
    نظرتون رو در رابطه با شرایط بیماری من بفرمائید ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش)
      سلام شرح حالی از ادرار کردن و آخرین سونوگرافی خود را برایم بفرستید
  • تصویر کاربر بهار یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    لطف کنید ببنید جواب سونوگرافی پدرم مشکلی دارن.ایشون ۷۳ سالشونه
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش)
      پروستات بزرگ‌تر از حد نرمال هست اما با توجه به سن ایشان درصورتیکه در دفع ادرار مساله ای نداشته باشند ‌و آزمایش پروستات نرمال باشد مساله ای نیست
  • تصویر کاربر پارسا یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام و وقت بخیر
    جناب دکتر ناطق بنده قبلا با این سوال مزاحمتون شدم.
    ((پدر من 55 ساله هستن.
    آزمایش دادن و دیدن psa عدد 4 رو نشون میده.
    دکتر گفتن که مجدد آزمایش رو تو یه آزمایشگاه دیگه تکرار کنن.
    psa در عرض یک هفته عدد 8 رو نشون داد.
    بعلاوه ایشون هیچ گونه مشکلی از نظر ادراری و ... ندارن.))
    نظر جنابعالی این بود که نیاز به بررسی دارن.
    دو هفته پیش پدرم بیوپسی شدن و جواب آزمایششون یه این صورت شد که واستون آپلود میشه.
    میتونم نظر جنابعالی رو مجدد راجع به نتیجه آزمایش و ادامه روند درمان بدونم؟
    پیشاپیش ممنون و سپاسگزارم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش)
      سلام خوشبختانه ایشان بدخیمی ندارند دارو مصرف کنند
  • تصویر کاربر سید یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    دوجراحی(روده وصفرا) داشتم پس از آن فاقد انزال شده و بتازگی در منی خود خون دیدم منتظر جواب می‌باشم.من ۷۴سال دارم و داروها هم استفاده می‌کنم.هم برای پروتستات وهم فشار خون ضمنا سه عدد فنر هم دارم.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش)
      سلام لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت برای ویزیت اقدام کنید
  • تصویر کاربر مجید یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر وقت بخیر
    آزمایش پدر من 53 ساله f/t psa:0.72 است مشکلی نیست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش)
      سلام خیر
  • تصویر کاربر بینا یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و احترام نتیجه آزمایش مورخ بیستم مرداد ماه سال 99 رو خدمتتون پیوست کردم. در سمت دیگر آزمایش هم CRP مثبت است. من 47 ساله هستم و ماه گذشته چند روزی تکرر ادرار داشتم و رفع شد. آیا برای پروستات نیاز به پیگیری هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 3 هفته پیش)
      سلام آزمایش نرمال است اگر علامتی ندارند نیازی به پیگیری نیست
  • تصویر کاربر الهام سه شنبه ۲۱ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    ایا یبوست تا چند روز قبل از ازمایش خون پروستات باعث بالا رفتن psaمیشودوچه نکاتی را باید قبل از ازمایش رعایت کرد؟سپاس
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۲۱ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش)
      سلام امکان دارد بطور کلی هر مساله ای که روی مجرای ادرار و مقعد تاثیر بگذارد روی پروستات اثر میگذارد از جمله نزدیکی،معاینه از راه مقعد،سونداژ و ...
  • تصویر کاربر عالمه شنبه ۱۸ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر،پدرم ۵۴سال سن داره آزمایش psa.انجام دادن (psa. ۰.۵) و (ferritin. ۵۶۶).
    خیلی نگرانم میشه راهنمایی کنید؟!مشکل جدی هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۱۸ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش)
      سلام آزمایش ایشان نرمال است
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر