PSA در آزمایش خون پروستات چیست؟

آخرین بروزرسانی: 1 آبان 1402

در این مقاله می خوانید
مرسوم ترین راه برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA یا آزمایش پروستات است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

psa در آزمایش خون چیست؟

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

free psa چیست؟

PSA، پروتئینی که توسط سلول های غده پروستات تولید می شود، به دو طریق در بدن گردش می کند: یا به پروتئین های دیگر متصل می شود یا به تنهایی. PSA به تنهایی حرکت می کند psa free نام دارد.

psa آزاد یا free psa، با مقدار PSA در خون که به پروتئین های دیگر متصل است مقایسه می شود. مقدار PSA آزاد در مردان مبتلا به هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) بیشتر است. مقدار PSA متصل به سایر پروتئین ها در مردان مبتلا به سرطان پروستات بیشتر است.

پزشکان به طور سنتی برای تعیین اینکه کدام مردان واقعاً سرطان دارند و کدام نه، بیوپسی انجام می دهند. انجام بیوپسی به اندازه جراحی آسیب زا نیست، اما باعث ناراحتی می شود و می تواند باعث ایجاد اضطراب شود.

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

علائم بالا بودن میزان PSA خون و پروستات

مشکلات پروستات می تواند باعث افزایش بیش از حد سطح PSA شود که ممکن است منجر به علائمی مانند:

  • میل مکرر به ادرار کردن
  • تکرر ادرار در شب
  • احساس نیاز فوری به ادرار کردن، اما ناتوانی در ادرار کردن یا فقط کمی ادرار کردن
  • چکیدن ادرار
  • نشت ادرار
  • جریان ضعیف ادرار
  • رنگ یا بوی غیرمعمول ادرار
  • خون در ادرار یا منی
  • درد یا سوزش ادرار
  • انزال دردناک
  • درد یا سفتی مکرر در قسمت پایین کمر، لگن، ناحیه لگن یا رکتوم یا بالای ران
  • درد و ناراحتی مزمن در آلت تناسلی یا کیسه بیضه، ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد، شکم و کمر

چه عواملی مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

به اشتراک گذاری

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کند و طبق قوانین امکان تجویز دارو وجود ندارد.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر سیاب یکشنبه ۲ دی ۹۷( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 319 مشاهده پرسش
    سلام دکتر خدا قوت من48 سالم با توجه به آزمایش psa پیوست وضعیت پروستاتم چگونه است . قبلا از لطف شما متشکرم -پورحسن
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲ دی ۹۷( 5 سال پیش)
      سلام،تست PSA مشخص كننده احتمال وجود كانسر پروستات بوده كه در شما نرمال است و مساله اي نيست
      براي سنجش اندازه پروستات و ميزان تخليه ادرار سونوگرافي گزينه ارجح است
  • تصویر کاربر باقر چهارشنبه ۷ آذر ۹۷( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 474 مشاهده پرسش
    باعرض سلام وارادت.
    آیاضرورتا میبایست قبل ازآزمایشpsa فعالیت ورزشی انجام نشود؟اگربراثر بی اطلاعی مثلا دویدن بمسافت ۵کیلومترانجام شودوپس از۲۲ساعت آزمایش انجام شود.نتیجه مطلوبی حاصل نخواهدشد؟میبایست مجددتکرارشود؟. سپاس ازشما
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۷ آذر ۹۷( 5 سال پیش)
      سلام،ارتباطي ندارد
  • تصویر کاربر رضا یکشنبه ۲۰ آبان ۹۷( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 579 مشاهده پرسش
    سلام وعرض ادب وقت بخیر .رضا هستم 44ساله..چند هفته قبل جهت درد شدید کلیه ها با دستور پزشک سونو گرافی وازمایش ادرار دادم در ازمایش کمی خون دیده شد که الزام به انجام سونوگرافی از کلشکم گردید در جواب سونو نتایج چنین شد ...سنگی مشاهده نشد همانژیوم کبدی دارم ...کبد چرب از نوع گرید یک نیز هست ...پروستات درحداکثر اندازه طبیعی میباشد ..حدودسه هفته بعد از انجام سونوگرافی تکرر ادرار همراه با سوزش خفیف دارم لطفا راهنمایی بفرمایید ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۰ آبان ۹۷( 5 سال پیش)
      سلام،سونوگرافي را تكرار كنيد
      ازمايش ساده و كشت ادرار هم انجام دهيد
  • تصویر کاربر امید یکشنبه ۲۰ آبان ۹۷( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 6109 مشاهده پرسش
    جناب دکتر شریار ناطق گرامی
    مدتی است که احساس می کنم دفعات نیاز به ادرارم بیشتر شده و شب معمولا یک یا دو بار برای ادرار بیدار می شوم .فشار ادرارم هم احساس می کنم کم شده .گاهی اوقات هم پس از ادرار به هنگام بیرون آمدن از سرویس دوباره احساس می کنم ادرار دارم و مجدد می نشینم . گاهی اوقات هم احساس ورم در کشاله ران دارم .
    در گزارش سونوگرافی اندازه پروستات من 32*37*38 و رزیدو ادرای 25 سی سی اعلام شده . سونوگرافی به پیوست حضورتان ارسال می گردد. لطفا محبت کنید بفرمایید از چه می تواند باشد و من چه پیگیری هایی لازم است انجام دهم.در ضمن من 44 ساله هستم . وزن 86 کیلوگرم.
    با تشکر از محبت شما
    امید پورقنبرزاد
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ بهمن ۹۸( 4 سال پیش)

      سلام،سونوگرافي شما نرمال است.به نظر ميرسد علائم شما نه در زمينه بزرگی پروستات بلكه در زمينه التهاب پروستات باشد
      جهت درمان ميتوانيد به مطب مراجعه كنيد

  • تصویر کاربر ایمان یکشنبه ۱۳ آبان ۹۷( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 382 مشاهده پرسش
    سلام دکترجان. بنده ۲۹ سالمه. بعد از هربار تخلیه نیاز دوباره، سه باره و چند باره به دستشویی پیدا میکنم. در سونو باقیمونده ادرار داشتم. دکتر التهاب مزمن پروستات تشخیص دادن که تامسولوسین، آنتی بیوتیک و داروی ضد التهاب تجویز کردن. میخواستم بدونم با گذشت دو ماه باید همچنان داروها رو ادامه بدم و آیا این مشکل درمان قطعی داره یا نه؟ پیشنهاد شما چیه و آیا مصرف طولانی مدت آنتی بیوتیک رو توصیه میکنین؟ ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۱۳ آبان ۹۷( 5 سال پیش)
      سلام،التهاب پروستات انواع مختلف دارد كه طول درمان انها هم متفاوت است
      پيشنهاد ميكنم مقاله مربوط به پروستاتيت را در سايت بنده مطالعه بفرماييد
  • تصویر کاربر حسن یکشنبه ۶ آبان ۹۷( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 273 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر
    من خارج از کشور زندگی میکنم، چند روزی اومده بودن ایران گفتم یک چک آپ بکنم، پارسال سونوگرافی کلی داشتم پروستاتم نرمال بود، توی آزمایش جدید عدد psa رو زده 5.8, الان برگشتم خارج اینجا دکترهای خوبی نداره
    من 39 سالمه، مشکلی نیست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۶ آبان ۹۷( 5 سال پیش)
      سلام،دو مرتبه ازمايش را تكرار كنيد و جوابش را برايم بفرستيد
      يادتان باشد از ٤-٣ روز قبل ازمايش نبايد زناشويي داشته باشيد
  • تصویر کاربر امیر جمعه ۳۰ شهریور ۹۷( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 283 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر آیا استمنا باعث التهاب پروستات می شود ؟ چون منی زرد رنگ شده می تونه از علائم التهاب باشه ؟ 18 سال
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۳۰ شهریور ۹۷( 5 سال پیش)
      سلام،استمناء باعث التهاب پروستات نميشود
      رنگ مني به خودي خود بيانگر التهاب و يا عدم التهاب پروستات نيست
  • تصویر کاربر سعید دوشنبه ۱۹ شهریور ۹۷( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 720 مشاهده پرسش
    با سلام .جواب آزمایش psa عدد 6 و free psa عدد 0.95 و اندازه پروستات در سونو گرافی 33×34×41 میباشد .هیچگونه علایمی مربوط به پروستات را ندارم.آیا احتمال ابتلا به سرطان وجود دارد . لطفا راهنمایی فرمایید.با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۱۹ شهریور ۹۷( 5 سال پیش)
      سلام،سنتان را نفرموديديد
  • تصویر کاربر محمدانگوتین یکشنبه ۷ مرداد ۹۷( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 357 مشاهده پرسش
    سن من 80 سال میباشد ومقدار p.s.a من 1.95میباشد این یک وضعیت نرمال میباشد یا نه؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۷ مرداد ۹۷( 5 سال پیش)
      سلام،بله
      نرمال است
  • تصویر کاربر احمد سه شنبه ۲ مرداد ۹۷( 5 سال پیش) تعداد بازدید: 320 مشاهده پرسش
    سلام: من 49سال سن دارم پروستاتم بر اساس سنوگرافی اخیر 30 شده آیا احتیاج به پیگیری و درمان دارم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۲ مرداد ۹۷( 5 سال پیش)
      سلام،اگر علامتي نداريد يك سال بعد ازمايشات و سونوگرافي را تكرار كنيد
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر