منو

PSA در آزمایش خون پروستات چیست؟

فهرست مطالب

مرسوم ترین راه برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA یا آزمایش پروستات است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

psa در آزمایش خون چیست؟

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

free psa چیست؟

PSA، پروتئینی که توسط سلول های غده پروستات تولید می شود، به دو طریق در بدن گردش می کند: یا به پروتئین های دیگر متصل می شود یا به تنهایی. PSA به تنهایی حرکت می کند psa free نام دارد.

psa آزاد یا free psa، با مقدار PSA در خون که به پروتئین های دیگر متصل است مقایسه می شود. مقدار PSA آزاد در مردان مبتلا به هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) بیشتر است. مقدار PSA متصل به سایر پروتئین ها در مردان مبتلا به سرطان پروستات بیشتر است.

پزشکان به طور سنتی برای تعیین اینکه کدام مردان واقعاً سرطان دارند و کدام نه، بیوپسی انجام می دهند. انجام بیوپسی به اندازه جراحی آسیب زا نیست، اما باعث ناراحتی می شود و می تواند باعث ایجاد اضطراب شود.

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

علائم بالا بودن میزان PSA خون و پروستات

مشکلات پروستات می تواند باعث افزایش بیش از حد سطح PSA شود که ممکن است منجر به علائمی مانند:

  • میل مکرر به ادرار کردن
  • تکرر ادرار در شب
  • احساس نیاز فوری به ادرار کردن، اما ناتوانی در ادرار کردن یا فقط کمی ادرار کردن
  • چکیدن ادرار
  • نشت ادرار
  • جریان ضعیف ادرار
  • رنگ یا بوی غیرمعمول ادرار
  • خون در ادرار یا منی
  • درد یا سوزش ادرار
  • انزال دردناک
  • درد یا سفتی مکرر در قسمت پایین کمر، لگن، ناحیه لگن یا رکتوم یا بالای ران
  • درد و ناراحتی مزمن در آلت تناسلی یا کیسه بیضه، ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد، شکم و کمر

چه عواملی مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

متخصص ارولوژی و جراح کلیه، مجاری ادراری و تناسلی، عضو انجمن ارولوژی اروپا، عضو انجمن ارولوژی ایران و مدیر گروه ارولوژی بیمارستان آتیه.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کند و طبق قوانین امکان تجویز دارو وجود ندارد.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر سجاد سه شنبه ۱۰ فروردین ۰( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 534 مشاهده پرسش
    خواهش میکنم بگوئید جواب آزمایش نرمال است ؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۱۰ فروردین ۰( 1 سال پیش)
      سلام بله
  • تصویر کاربر هاشم سه شنبه ۱۰ فروردین ۰( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 438 مشاهده پرسش
    سلام دکتر جان ،۵۰ سالمه تازگی بزرگی پروستات دارم داروی کاربردی چه بخورم و رژیم غذایی دارد و چه کارهای باید انجام دهم؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۱۰ فروردین ۰( 1 سال پیش)
      سلام به مقاله مربوطه در سایت مراجعه کنید
  • تصویر کاربر حمید چهارشنبه ۱۱ فروردین ۰( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 391 مشاهده پرسش
    جوابPSAمن0.41با۶۱سال‌سن‌ایا‌خوبه‌یانه‌لطفا
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۱۱ فروردین ۰( 1 سال پیش)
      سلام مشکلی نیست
  • تصویر کاربر احمد سه شنبه ۳۰ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 312 مشاهده پرسش
    با سلام .آقای دکتر پدرم بیمار دکتر آرش هیربد است .96 سال دارد و بیماری آلزایمر دارد . قرص ترازوسین 2 میخورد .تازگی هاشبها تکرر ادرارش بیشتر شده .دکتر هیربد فرمودند با شما مشورت کنم چون داروی جدیدتری که بتوان جایگزین کرد آمده . ولی از آنجایی که پدرم را نمیتوانم برای معاینه نزد شما بیاورم ، آزمایش پدرم را برایتان پیوست میکنم و ویزیت را هم با اجاره شما آنلاین برایتان میریزم .
    لطفا دستورات لارم را به من بدهید .با تشکر فراوان لک پور
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۳۰ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت برای ویزیت اقدام کنید
  • تصویر کاربر علی یکشنبه ۲۸ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 215 مشاهده پرسش
    آقای دکتر من ۴۷ سال سندارم آزمایش پروستات دادم وجواب آن شش دهم آمده آیا من مشکل پروستات دارم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۸ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام خیر
  • تصویر کاربر نیما جمعه ۲۶ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 200 مشاهده پرسش
    سلام و خسته نباشید
    ۴۸ سال دارم آزمایش psa دادم ۳۲ بود
    نمونه برداری بیوپسی انجام شد و پروستات بدخیم شماره ۶ تشخیص داده شد با گرید ۱
    الان یک ماهه تحت نظر پزشک آنتی بیوتیک های سنگین مصرف میکنم که psa بیاد پایین
    آیا این درمان مناسبی هست؟
    چقدر توصیه به جراحی می کنید؟
    ممنون میشم پاسخ بدید به سوالم.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۶ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام انتی بیوتیک درمان مناسبی برای بدخیمی پروستات نیست
  • تصویر کاربر شهریار جمعه ۲۶ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 207 مشاهده پرسش
    سلام - ضمن تشکر از زحمات شما پزشک دلسوز - سونوی کلیه انجام داده ، ابعاد پروستات 35*41*45 با حجم 35 سی سی را فرمودند نیاز به آزمایش PSA دارد
    آزمایش را انجام دادم با نتیجه PSA 0.53 ایا نیاز به بررسی بیشتری دارد ؟
    تشکر از زحمات شما
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۶ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام در صورتیکه علائم ادراری ندارید خیر
  • تصویر کاربر منجی جمعه ۲۶ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 297 مشاهده پرسش
    با سلام .اقای دکتر پدر من 69 سالشونه و جواب آزمایش ایشون رو براتون پیوست کردم.ممکنه نظرتون رو بفرمایید؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۶ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت اقدام کنید
  • تصویر کاربر امیر شنبه ۲۰ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 210 مشاهده پرسش
    پدر من ۶۴ سال سن دارند psa درازمایش خون clia 0/9 و اندازه پروستات ایشان 39*40*40و حجم ۳۳ و اگوژینیستیه طبیعی دارد و مشکل خاصی ندارند در دفع ادرار خواهشمندم راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۰ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام فعلا نیاز به درمان ندارند هر ۶ ماه پیگیری شوند
  • تصویر کاربر آروین شنبه ۲۷ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 170 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر
    پدر من 50 سال داره در سونوگرافی اندازه پروستات 27 سی سی است آیا لازم به آزمایش psa هست هیچ علایمی هم ندارد
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۷ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام بهتر است تمامی آقایان از ۵۰ سالگی به بعد سالی یکبار آزمایش PSA بدهند
درحال دریافت اطلاعات
مقالات پیشنهادی

آدرس مطب

تهران – جنب بیمارستان آتیه – ساختمان پزشکان آتیه – طبقه ۴

شماره تماس

در این مقاله مطالعه می‌کنید:

پرسش از دکتر