آزمایش پروستات ( PSA) چگونه انجام می‌شود ؟

مرسوم ترین روش آزمایشگاهی برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

تست فوق یک آزمایش خون بوده كه نخستین بار در دهه ی ۷۰ میلادی ابداع و انجام شد، اما از دهه ۸۰ میلادی به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفت.

تعریف PSA

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

چه چیزی می تواند مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر پارسا پنجشنبه ۹ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    پدر من 55 ساله هستن.
    آزمایش دادن و دیدن psa عدد 4 رو نشون میده.
    دکتر گفتن که مجدد آزمایش رو تو یه آزمایشگاه دیگه تکرار کنن.
    psa در عرض یک هفته عدد 8 رو نشون داد.
    بعلاوه ایشون هیچ گونه مشکلی از نظر ادراری و ... ندارن.
    به نظر جنابعالی مشکل چی میتونه باشه؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۹ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش)
      سلام نیاز به بررسی بیشتر دارند در صورت تمایل از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت برای ویزیت اقدام کنید
  • تصویر کاربر وحید یکشنبه ۵ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام جناب آقای دکتر حدود سه ساله التهاب مزمن پروستات دارم و دارو دارم استفاده میکنم حدود سه ماهه هست که نعوظ آلتم‌ خوب نیست و بعضی مواقع شل و سفت نمیشه که آزمایش تستسرون هم دادم باید چیکار کنم جناب آقای دکتر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۵ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش)
      سلام،لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین برای ویزیت اقدام کنید
  • تصویر کاربر رزیتا یکشنبه ۵ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    اگر psa کمتر از حد نرمال باشد در یک افای ۶۰ ساله به چه دلیل است
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۵ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش)
      سلام مساله ای نیست نگران نباشید
  • تصویر کاربر بیدرام جمعه ۲۷ تیر ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    باعرض سلام وادب واحترام
    مردی 54 ساله هستم که psaشده بود 7/5 که باکپسول به 4/6 رسید وپزشک فقط پروستاتان تجویز کردند آیا همین دارو کافی است برای کوچک شدن پروستات
    ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۷ تیر ۹۹( 2 ماه پیش)
      سلام،خیر
  • تصویر کاربر مهدی شنبه ۲۸ تیر ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام خدمت آقای دکتر سنم 38. الان مدت 12روزه که بعد از هر بار دستشویی رفتن دوباره احساس می کنم نیاز به تخلیه مثانه دارم اما هم شروع ادرار با تاخیر هم جریان ادرار ضعیف وی حس خیلی آزار دهنده بعد از آمدن از دستشویی تو مثانه و آلت تناسلی دارم . سونوگرافی دوبار انجام دادم نشون داده پروستاتیت هستش .هر 12ساعت سفکسیم و سیپرو استفاده می کنم.هر شب ی قرص پرازوسین هر 8ساعت قرص فنازوپریدین و هر 8ساعت تا الان 7عدد آمپول آمیکاسین .اما هنوز بعد 10روز بهتر نشدم .البته آمپول وقرص فنازوپریدین رودو روزه استفاده می کنم.ممنون .
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۸ تیر ۹۹( 2 ماه پیش)
      سلام،تجویز دارو از طریق سایت امکانپذیر نیست
  • تصویر کاربر Saeid شنبه ۲۸ تیر ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    خسته نباشيد
    پدر من٦١ سال سن دارند
    در جواب ازمايش psa=16
    Free psa=2.4
    و نسبت اين دو .0/15
    ميباشد مقداري هم سوزش در ادرار دارند
    مشكلشون خيلي حاد هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۸ تیر ۹۹( 2 ماه پیش)
      سلام،آزمایش ایشان طبیعی نیست به پزشک مراجعه کنید
  • تصویر کاربر رضا شنبه ۳۱ خرداد ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر خسته نباشین، من 36 سالمه و مجرد هستم ، چند وقتی هست که بعد از خودارضایی ادرارم دیر میاد، اولش که با تاخیر میاد و طی 2 یا 3 بار میاد و احساس میکنم مثانم تخلیه نشده و تا 12 ساعتی این احساس هست و بعد درست میشه ،
    میخوام بدونم چه مشکلی هست؟ قبلا این مشکل نبوده ، حدود یک هفته هست رژیم غذائیم رو تغییر دادم و مایعات زیاد میخورم و گوشت و تخم مرغ هم دیگه نمیخورم، قارچ و گوجه فرنگی و چای سبز میخورم ، مطالب شمارو با دقت خوندم نوشتین التهاب پروستات تو سن من یا عفونت ادراری میتونه باشه، 3 روزم هست انتی بایتیک خوردم اما این مشکل حل نشده، من میخوام این مشکل بر طرف بشه چی کار باید بکنم؟ میل جنسیم هم خیلی زیاد هست مخصوصا اگه ورزش کنم و زیاد ورزش میکنم و کلافه شدم ، با تشکر از شما و این سایت خوبتون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۳۱ خرداد ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام،احتمالا دچار التهاب پروستات شده اید به پزشک مراجعه کنید
  • تصویر کاربر محسن سه شنبه ۷ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    باسلام ببخشیدمن مدتی میشه تقریباروزی چهارباردستشویی میرم وهرباربافشارکم ادرارمیکنم حدودده سال پیش همینجورشدم دکترگفت یه کم پروستات ملتهب شده.ایاالان هم همین طوره.وچه ازمایشی بایدبدم.سنم هم 43 سال.ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۷ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش)
      سلام لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت برای ویزیت اقدام کنید
  • تصویر کاربر مندچهر پنجشنبه ۹ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    ۶۱ سال سن دارم. حجم پروستات ۴۲سی سی. PSA: 5/6 و freepsa: 1/3 است . لطفا راهنمایی بفرمائید.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۹ مرداد ۹۹( 1 ماه پیش)
      حجم پروستات شما با توجه به سن شما خوب است بهتر بود در سونوگرافی میزان باقیمانده ادرار شما نیز بررسی میشد
  • تصویر کاربر علی یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 5 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام
    پدرم 62 ساله هستن آزمایششون
    PSA 4.9
    Free PSA 2.2
    نسبت دومقدار 0.45
    به چه صورت هست میزان خطر و ابتلا به سرطان چگونه است؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 5 ماه پیش)
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر