منو

PSA در آزمایش خون پروستات چیست؟

فهرست مطالب

مرسوم ترین راه برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA یا آزمایش پروستات است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

psa در آزمایش خون چیست؟

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

free psa چیست؟

PSA، پروتئینی که توسط سلول های غده پروستات تولید می شود، به دو طریق در بدن گردش می کند: یا به پروتئین های دیگر متصل می شود یا به تنهایی. PSA به تنهایی حرکت می کند psa free نام دارد.

psa آزاد یا free psa، با مقدار PSA در خون که به پروتئین های دیگر متصل است مقایسه می شود. مقدار PSA آزاد در مردان مبتلا به هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) بیشتر است. مقدار PSA متصل به سایر پروتئین ها در مردان مبتلا به سرطان پروستات بیشتر است.

پزشکان به طور سنتی برای تعیین اینکه کدام مردان واقعاً سرطان دارند و کدام نه، بیوپسی انجام می دهند. انجام بیوپسی به اندازه جراحی آسیب زا نیست، اما باعث ناراحتی می شود و می تواند باعث ایجاد اضطراب شود.

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

علائم بالا بودن میزان PSA خون و پروستات

مشکلات پروستات می تواند باعث افزایش بیش از حد سطح PSA شود که ممکن است منجر به علائمی مانند:

  • میل مکرر به ادرار کردن
  • تکرر ادرار در شب
  • احساس نیاز فوری به ادرار کردن، اما ناتوانی در ادرار کردن یا فقط کمی ادرار کردن
  • چکیدن ادرار
  • نشت ادرار
  • جریان ضعیف ادرار
  • رنگ یا بوی غیرمعمول ادرار
  • خون در ادرار یا منی
  • درد یا سوزش ادرار
  • انزال دردناک
  • درد یا سفتی مکرر در قسمت پایین کمر، لگن، ناحیه لگن یا رکتوم یا بالای ران
  • درد و ناراحتی مزمن در آلت تناسلی یا کیسه بیضه، ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد، شکم و کمر

چه عواملی مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

متخصص ارولوژی و جراح کلیه، مجاری ادراری و تناسلی، عضو انجمن ارولوژی اروپا، عضو انجمن ارولوژی ایران و مدیر گروه ارولوژی بیمارستان آتیه.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کند و طبق قوانین امکان تجویز دارو وجود ندارد.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر توفیقی چهارشنبه ۱۰ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 205 مشاهده پرسش
    سلام وقت شمابخیر برای آزمایش psaچه نکاتی باید رعایت شود ممنونم اگر راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۱۰ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام از ۴-۳ روز قبل عز آزمایش سونداژ،نزدیکی و یا معاینه از راه مقعد نداشته باشید نیازی به ناشتا بودن نیست
  • تصویر کاربر خرمشاد چهارشنبه ۳ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 191 مشاهده پرسش
    باسلام اقای دکتر همسرمن ۶۸ سال دارد و ازمایش خون داده و مقدار psaدر ازمایش ۱/۰۸ ng/ml می باشد ، آیا این مقدار دارای مشکل می باشد، با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۳ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام خیر
  • تصویر کاربر امیر شنبه ۱۳ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 178 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر بنده ۴۴ سالمه و مشکل دفع ادرار به همرا سوزش داشتم الان بعداز ۶ماه درمان حالم بهتر شده ولی سونوگرافی حجم پرستات رو ۴۶ سی سی نشان میده آیا به نظر جنابعالی نیاز به جراحی هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۱۳ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام خیر
  • تصویر کاربر بهنام شنبه ۲۹ آذر ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 177 مشاهده پرسش
    سلام
    اگر مقدار PSA برابر ۲۲۶/. نانو گرم بر میلی لیتر باشد یعنی چه؟ ممنون
    لازم به ذکر است سن من ۴۵ میباشد
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۹ آذر ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام نرمال است
  • تصویر کاربر انسیه یکشنبه ۲۳ آذر ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 225 مشاهده پرسش
    با سلام ،آقای دکتر لطفا بفرمایید این نتیجه ی آزمایش برای فرد 69 ساله نرمال هست ؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۳ آذر ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام،بله،موردی ندارد
  • تصویر کاربر مختاری جمعه ۲۱ آذر ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 231 مشاهده پرسش
    مخصوصا در مورد psa بفرمایید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۱ آذر ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام نرمال است
  • تصویر کاربر Toby جمعه ۲۱ آذر ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 233 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر من ۴۰ سالمه مشکل ادرار کردن داشتم و باید سریع تخلیه میکردم و یبوست خبلی شدید سونوگرافی چند یک هفته پیش ۶۲ سی سی افزایش حجم پروستات داشتم و سه ماه پیش psa ۰/۰۶ داشتم احتمال تومور بدخیم هست ؟؟جواب پاتولوژی خوب نبود. امکان خطا در پاتولوژی هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۱ آذر ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام لطفا جواب پاتولوژی را برایم ارسال کنید
  • تصویر کاربر خزاعی یکشنبه ۲۸ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 177 مشاهده پرسش
    سلام .وقت بخیر جناب دکتر.پدرم ۹۴سال سن و پروستات دارد وسدیدا اذیت بود لذا سوند فولی گذاشتیم .الان آب فراوان می خوره چون اگر مایعات کم بخوره حرارت بدنش خیلی بالا می‌ره .بفرمایید سوند تا چه مدت میشه استفاده کرد و آیا عوارضی داره .ضمنا ما هر ۱۲روز توسط دارد
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۸ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سوند را باید هر ۲ هفته تعویض کرد در صورتیکه نیاز به سوند دائمی باشد بهتر است سوپرا گذاشته شود
  • تصویر کاربر Akbari یکشنبه ۹ آذر ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 210 مشاهده پرسش
    ازمایشpsa نیاز به ناشتا بودن دارد؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ آذر ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام خیر ولی از ۳ روز قبل از آزمایش زناشویی نداشته باشید
  • تصویر کاربر hassan یکشنبه ۹ آذر ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 250 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر.بنده مشکل ادرار ناقص دارم به طوریکه بعد از ادرار کردن دوباره یا سه باره باز هم احساس میکنم که باید به سرویس بهداشتی مراجعه کنم و هر بار هم مقدار کمی ادرار بیرون می اید.بعضی اوقات هم در ناحیه مقعد احساس درد دارم و بیشتر شب ها این درد به سراغم میاد البته هر شب نیست شاید هر بیست شب یا یکماه یکبار این اتفاق بیفته.حدس شما چیه و چه آزمایشاتی باید انجام بدم؟
    1. تصویر کاربر hassan دوشنبه ۲۶ آبان ۹۹( 2 سال پیش)
      دکتر بنده 22 سال سن دارم
    2. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ آذر ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام لطفا نوار مثانه انجام دهید
    3. نمایش سایر 1 پاسخ
درحال دریافت اطلاعات
مقالات پیشنهادی

آدرس مطب

تهران – جنب بیمارستان آتیه – ساختمان پزشکان آتیه – طبقه ۴

شماره تماس

در این مقاله مطالعه می‌کنید:

پرسش از دکتر