منو

PSA در آزمایش خون پروستات چیست؟

فهرست مطالب

مرسوم ترین راه برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA یا آزمایش پروستات است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

psa در آزمایش خون چیست؟

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

free psa چیست؟

PSA، پروتئینی که توسط سلول های غده پروستات تولید می شود، به دو طریق در بدن گردش می کند: یا به پروتئین های دیگر متصل می شود یا به تنهایی. PSA به تنهایی حرکت می کند psa free نام دارد.

psa آزاد یا free psa، با مقدار PSA در خون که به پروتئین های دیگر متصل است مقایسه می شود. مقدار PSA آزاد در مردان مبتلا به هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) بیشتر است. مقدار PSA متصل به سایر پروتئین ها در مردان مبتلا به سرطان پروستات بیشتر است.

پزشکان به طور سنتی برای تعیین اینکه کدام مردان واقعاً سرطان دارند و کدام نه، بیوپسی انجام می دهند. انجام بیوپسی به اندازه جراحی آسیب زا نیست، اما باعث ناراحتی می شود و می تواند باعث ایجاد اضطراب شود.

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

علائم بالا بودن میزان PSA خون و پروستات

مشکلات پروستات می تواند باعث افزایش بیش از حد سطح PSA شود که ممکن است منجر به علائمی مانند:

  • میل مکرر به ادرار کردن
  • تکرر ادرار در شب
  • احساس نیاز فوری به ادرار کردن، اما ناتوانی در ادرار کردن یا فقط کمی ادرار کردن
  • چکیدن ادرار
  • نشت ادرار
  • جریان ضعیف ادرار
  • رنگ یا بوی غیرمعمول ادرار
  • خون در ادرار یا منی
  • درد یا سوزش ادرار
  • انزال دردناک
  • درد یا سفتی مکرر در قسمت پایین کمر، لگن، ناحیه لگن یا رکتوم یا بالای ران
  • درد و ناراحتی مزمن در آلت تناسلی یا کیسه بیضه، ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد، شکم و کمر

چه عواملی مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

متخصص ارولوژی و جراح کلیه، مجاری ادراری و تناسلی، عضو انجمن ارولوژی اروپا، عضو انجمن ارولوژی ایران و مدیر گروه ارولوژی بیمارستان آتیه.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کند و طبق قوانین امکان تجویز دارو وجود ندارد.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر صفار پنجشنبه ۱۵ آبان ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 215 مشاهده پرسش
    درود برا آزمایش psa باید ناشتا بود .؟ شرایطش چیست ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۱۵ آبان ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام نیازی به ناشتا بودن نیست اما از ۳ تا ۴ روز قبل آن روابط زناشویی نداشته باشید
  • تصویر کاربر امیر یکشنبه ۴ آبان ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 223 مشاهده پرسش
    با سلام و عرض ادب و احترام
    در نتیجه آزمایش PSA=0.26 میباشد ، نشان خوبی است یا نشان از بیماری
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۴ آبان ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام نرمال است
  • تصویر کاربر Ali دوشنبه ۵ آبان ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 167 مشاهده پرسش
    سلام .
    بنده بعد از ادرار ،باز هم احساس میکنم ادرار دارم .
    ولی در اکثر اوقات خبری نیست. ولی من این احساس داشتن ادرار رو در آلتم دارم (در طول روز دارم)
    ممنون .
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۵ آبان ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام لطفا سونوگرافی مثانه پر و خالی انجام دهید و با جواب آن به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر راشین شنبه ۱۰ آبان ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 200 مشاهده پرسش
    با سلام اقای دکتر پدر من ۶۷ سالشونه و ازمایش P.S.A انجام دادن جوابش 1.8 بود میخواستم بدونم مشکلی هست یا خیر ممنون با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۱۰ آبان ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام خیر،نرمال است
  • تصویر کاربر بردیا یکشنبه ۳۰ شهریور ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 195 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر پدر من 68 سالشون آزمایش PSA انجام دادن 8.1 نظر شما چیه آیا نیاز به نمونه برداری هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۳۰ شهریور ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام سه هفته انتی بیوتیک مصرف کنند
  • تصویر کاربر علی جمعه ۱۶ آبان ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 204 مشاهده پرسش
    با سلام بنده ۲۴ سال سن دارم و میزان psa در آزمایش ۴.(چهار دهم) بود و میزان free psa سه صدم. همینطور درصد free psa هشت درصد بود. سونوگرافی هم انجام دادم که تصویرش رو ارسال کردم. میخواستم بدونم با توجه به نتایج آزمایش احتمال ابتلا به سرطان یا التهاب پروستات وجود داره؟ با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۱۶ آبان ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام خیر
  • تصویر کاربر آرزو یکشنبه ۲۸ دی ۹۹( 1 سال پیش) تعداد بازدید: 160 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر، پدر من ۵۰ سالشونه،
    آزمایش
    psa 0.4
    Free_psa 0.1
    آیا مشکلی هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۸ دی ۹۹( 1 سال پیش)
      سلام خیر
  • تصویر کاربر k.shir دوشنبه ۱۰ شهریور ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 206 مشاهده پرسش
    با سلام من 48 سال دارم و حدود 4 سال پیش ضمن ازمایش متوجه psa بالا شدم روند از حدود 7 بود و دکتر رفتم و پیگیر شدم برام بیوپس نوشتند منفی بود باز بالاتر رفت سال بعد فیوژن بیوپسی نوشتند منفی بود psa تا 22 رفت وقتی تاوانکس مصرف کردم تا حدود 14 برگشت حجم پروستات من حدو 90 گرم گفتن ولی هیچ گونه علایمی نداشتم در این مدت تامسولاسین مصرف میکنم ایا راهکاری برای بهبود هست؟؟ نمیخوام عمل کنم
    متشکرم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۱۰ شهریور ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت برای ویزیت آنلاین اقدام کنید
  • تصویر کاربر سعید یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 207 مشاهده پرسش
    سلام جناب دکتر
    ۴۸ سالمه
    P.s.a 2.3
    Free psa 0.8
    Freepsa/psa ratio
    پروستاتم بزرگه اما دکتر میگه هر بزرگی مشکل زا
    نیست و حدود یک سال ونیم تحت نظر هستم و هر شش ماه بهمراه سونوو آزمایش پسش دکترم میرم
    از همون اول شبی یکعدد ترازوسین ۲ میخورم
    نظرتون رو در رابطه با شرایط بیماری من بفرمائید ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام شرح حالی از ادرار کردن و آخرین سونوگرافی خود را برایم بفرستید
  • تصویر کاربر بهار یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 212 مشاهده پرسش
    لطف کنید ببنید جواب سونوگرافی پدرم مشکلی دارن.ایشون ۷۳ سالشونه
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش)
      پروستات بزرگ‌تر از حد نرمال هست اما با توجه به سن ایشان درصورتیکه در دفع ادرار مساله ای نداشته باشند ‌و آزمایش پروستات نرمال باشد مساله ای نیست
درحال دریافت اطلاعات
مقالات پیشنهادی

آدرس مطب

تهران – جنب بیمارستان آتیه – ساختمان پزشکان آتیه – طبقه ۴

شماره تماس

در این مقاله مطالعه می‌کنید:

پرسش از دکتر