آزمایش پروستات ( PSA) چگونه انجام می‌شود ؟

مرسوم ترین روش آزمایشگاهی برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

تست فوق یک آزمایش خون بوده كه نخستین بار در دهه ی ۷۰ میلادی ابداع و انجام شد، اما از دهه ۸۰ میلادی به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفت.

تعریف PSA

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

چه چیزی می تواند مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

8+
برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر علی چهارشنبه ۲۷ تیر ۹۷( 1 سال پیش) مشاهده پرسش
    P.S.A (CL ) 3.11
    Free PSA 0.9
    P.S.A Free /P.S.A 28.94
    Prostate is enlaged
    Age 74
    در حال حاضر کپسول تمسور 0.4 و قرص فیناسترای مصرف میکنم
    آیا موقع آنست که پرستات جراحی شود و یا منتظر نتیجه بعدی آزمایشات باشم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۲۷ تیر ۹۷( 1 سال پیش)
      سلام،صرف بزرگي پروستات دليل بر جراحي نيست
      اگر شما ٦-٣ ماه دارو مصرف كنيد اما بهبودي حاصل نشود و يا بزرگي پروستات سبب ايجاد عارضه روي شما شود(سنگ مثانه،سرطان پروستات،.عفونت يا خونريزي مكرر،.احتباس ادرار و ....)
      انگاه شما كانديد جراحي پروستات هستيد
  • تصویر کاربر محمدی پنجشنبه ۷ تیر ۹۷( 1 سال پیش) مشاهده پرسش
    سلام 42 ساله و مرد هستم
    چند وقت پیش با مثانه پر رابطه بر قرار کردم از اون تاریخ به بعد وقتی پشت میز یا روی زمین میشینم احساس درد زیر دل وخیلی کمتر در ناحیه تناسلی دارم که با استراحت و دراز کشیدن خوب میشه ولی دو باره برمیگرده به نظر شما مشکل چیه؟
    ممنون بابت وقتی که میزارید.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۷ تیر ۹۷( 1 سال پیش)
      سلام،لطفا" يك سونوگرافي از مثانه و پروستات انجام دهيد
  • تصویر کاربر آزاده چهارشنبه ۲۳ خرداد ۹۷( 1 سال پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    پدرم 55سال دارند آزمایش پروستاتشون : p.s.a 3.96
    در سونوگرافی هم نوشته شده که: پروستات 65cc با اکوی پارانشیم هتروژن و برجسته شدن لوب میانی آن به داخل مثانه رویت شد. pvr=6cc
    دکترشون گفتن باید عمل کنند .حالا با توجه به این موارد وضعیت پدرم چگونه است؟واگر عمل نکنند خطرناک است؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۲۳ خرداد ۹۷( 1 سال پیش)
      سلام،با توجه حجم كم باقيمانده ادراري در صورتيكه بيمار از نظر باليني مشكلي نداشته باشد جراحي نيازي ميست
  • تصویر کاربر پورعلی پنجشنبه ۱۷ خرداد ۹۷( 1 سال پیش) مشاهده پرسش
    سلام 46سالم متاهل،6ماه تامسولوسیون مصرف کردم.پزشک دیگری آپوترازوسین2mوپروستیکاداده و4ماهیه که مصرف می کنم.سونو دربیرون(حجم)را17 نشون میده ولی درمطب پزشکم30نشون میده.psa0.48وfreepsa0.18وfree Ta1.34درآزمایش نشون داده.آیابایدهمیشه دارومصرف کنم.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۱۷ خرداد ۹۷( 1 سال پیش)
      سلام،براي چي دارو مصرف ميكنيد؟
  • تصویر کاربر سوقی دوشنبه ۲۴ اردیبهشت ۹۷( 1 سال پیش) مشاهده پرسش
    با سلام پدر بنده 80 ساله دیابتیک و دارای پیس میکر می باشد. با توجه به تصویر سونوگرافی و آزمایشات پیوست آیا پروستات ایشان نیاز به درمان دارد و چه درمانی؟ لطفا ارشاد فرمایید. با سپاس فراوان
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۲۴ اردیبهشت ۹۷( 1 سال پیش)
      سلام،به علت بزرگ بودن پروستات و افزايش ميزان باقيمانده ادراري،درمان دارويي توصيه ميشود
  • تصویر کاربر حسنی شنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۷( 1 سال پیش) مشاهده پرسش
    سلام، دکتر، سونو انجام دادم نتیجه اون، پروستات غیرهموژن ضایعات منتشر هیپواکو و اندازه 27 سی سی،ایا من مشکل پرستات دارم؟ در ضمن من 34 ساله هستم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۷( 1 سال پیش)
      سلام،اگر مشكل ادراري نداريد گزارش فوق مساله اي ندارد.نگران نباشيد
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر