منو

PSA در آزمایش خون پروستات چیست؟

فهرست مطالب

مرسوم ترین راه برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA یا آزمایش پروستات است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

psa در آزمایش خون چیست؟

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

free psa چیست؟

PSA، پروتئینی که توسط سلول های غده پروستات تولید می شود، به دو طریق در بدن گردش می کند: یا به پروتئین های دیگر متصل می شود یا به تنهایی. PSA به تنهایی حرکت می کند psa free نام دارد.

psa آزاد یا free psa، با مقدار PSA در خون که به پروتئین های دیگر متصل است مقایسه می شود. مقدار PSA آزاد در مردان مبتلا به هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) بیشتر است. مقدار PSA متصل به سایر پروتئین ها در مردان مبتلا به سرطان پروستات بیشتر است.

پزشکان به طور سنتی برای تعیین اینکه کدام مردان واقعاً سرطان دارند و کدام نه، بیوپسی انجام می دهند. انجام بیوپسی به اندازه جراحی آسیب زا نیست، اما باعث ناراحتی می شود و می تواند باعث ایجاد اضطراب شود.

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

علائم بالا بودن میزان PSA خون و پروستات

مشکلات پروستات می تواند باعث افزایش بیش از حد سطح PSA شود که ممکن است منجر به علائمی مانند:

  • میل مکرر به ادرار کردن
  • تکرر ادرار در شب
  • احساس نیاز فوری به ادرار کردن، اما ناتوانی در ادرار کردن یا فقط کمی ادرار کردن
  • چکیدن ادرار
  • نشت ادرار
  • جریان ضعیف ادرار
  • رنگ یا بوی غیرمعمول ادرار
  • خون در ادرار یا منی
  • درد یا سوزش ادرار
  • انزال دردناک
  • درد یا سفتی مکرر در قسمت پایین کمر، لگن، ناحیه لگن یا رکتوم یا بالای ران
  • درد و ناراحتی مزمن در آلت تناسلی یا کیسه بیضه، ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد، شکم و کمر

چه عواملی مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

متخصص ارولوژی و جراح کلیه، مجاری ادراری و تناسلی، عضو انجمن ارولوژی اروپا، عضو انجمن ارولوژی ایران و مدیر گروه ارولوژی بیمارستان آتیه.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کند و طبق قوانین امکان تجویز دارو وجود ندارد.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر پارسا یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 228 مشاهده پرسش
    سلام و وقت بخیر
    جناب دکتر ناطق بنده قبلا با این سوال مزاحمتون شدم.
    ((پدر من 55 ساله هستن.
    آزمایش دادن و دیدن psa عدد 4 رو نشون میده.
    دکتر گفتن که مجدد آزمایش رو تو یه آزمایشگاه دیگه تکرار کنن.
    psa در عرض یک هفته عدد 8 رو نشون داد.
    بعلاوه ایشون هیچ گونه مشکلی از نظر ادراری و ... ندارن.))
    نظر جنابعالی این بود که نیاز به بررسی دارن.
    دو هفته پیش پدرم بیوپسی شدن و جواب آزمایششون یه این صورت شد که واستون آپلود میشه.
    میتونم نظر جنابعالی رو مجدد راجع به نتیجه آزمایش و ادامه روند درمان بدونم؟
    پیشاپیش ممنون و سپاسگزارم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام خوشبختانه ایشان بدخیمی ندارند دارو مصرف کنند
  • تصویر کاربر سید یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 189 مشاهده پرسش
    دوجراحی(روده وصفرا) داشتم پس از آن فاقد انزال شده و بتازگی در منی خود خون دیدم منتظر جواب می‌باشم.من ۷۴سال دارم و داروها هم استفاده می‌کنم.هم برای پروتستات وهم فشار خون ضمنا سه عدد فنر هم دارم.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت برای ویزیت اقدام کنید
  • تصویر کاربر مجید یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 178 مشاهده پرسش
    سلام دکتر وقت بخیر
    آزمایش پدر من 53 ساله f/t psa:0.72 است مشکلی نیست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام خیر
  • تصویر کاربر بینا یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 206 مشاهده پرسش
    با سلام و احترام نتیجه آزمایش مورخ بیستم مرداد ماه سال 99 رو خدمتتون پیوست کردم. در سمت دیگر آزمایش هم CRP مثبت است. من 47 ساله هستم و ماه گذشته چند روزی تکرر ادرار داشتم و رفع شد. آیا برای پروستات نیاز به پیگیری هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام آزمایش نرمال است اگر علامتی ندارند نیازی به پیگیری نیست
  • تصویر کاربر الهام سه شنبه ۲۱ مرداد ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 183 مشاهده پرسش
    ایا یبوست تا چند روز قبل از ازمایش خون پروستات باعث بالا رفتن psaمیشودوچه نکاتی را باید قبل از ازمایش رعایت کرد؟سپاس
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۲۱ مرداد ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام امکان دارد بطور کلی هر مساله ای که روی مجرای ادرار و مقعد تاثیر بگذارد روی پروستات اثر میگذارد از جمله نزدیکی،معاینه از راه مقعد،سونداژ و ...
  • تصویر کاربر عالمه شنبه ۱۸ مرداد ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 182 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر،پدرم ۵۴سال سن داره آزمایش psa.انجام دادن (psa. ۰.۵) و (ferritin. ۵۶۶).
    خیلی نگرانم میشه راهنمایی کنید؟!مشکل جدی هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۱۸ مرداد ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام آزمایش ایشان نرمال است
  • تصویر کاربر پارسا پنجشنبه ۹ مرداد ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 189 مشاهده پرسش
    سلام
    پدر من 55 ساله هستن.
    آزمایش دادن و دیدن psa عدد 4 رو نشون میده.
    دکتر گفتن که مجدد آزمایش رو تو یه آزمایشگاه دیگه تکرار کنن.
    psa در عرض یک هفته عدد 8 رو نشون داد.
    بعلاوه ایشون هیچ گونه مشکلی از نظر ادراری و ... ندارن.
    به نظر جنابعالی مشکل چی میتونه باشه؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۹ مرداد ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام نیاز به بررسی بیشتر دارند در صورت تمایل از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت برای ویزیت اقدام کنید
  • تصویر کاربر وحید یکشنبه ۵ مرداد ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 188 مشاهده پرسش
    سلام جناب آقای دکتر حدود سه ساله التهاب مزمن پروستات دارم و دارو دارم استفاده میکنم حدود سه ماهه هست که نعوظ آلتم‌ خوب نیست و بعضی مواقع شل و سفت نمیشه که آزمایش تستسرون هم دادم باید چیکار کنم جناب آقای دکتر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۵ مرداد ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام،لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین برای ویزیت اقدام کنید
  • تصویر کاربر رزیتا یکشنبه ۵ مرداد ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 181 مشاهده پرسش
    سلام
    اگر psa کمتر از حد نرمال باشد در یک افای ۶۰ ساله به چه دلیل است
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۵ مرداد ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام مساله ای نیست نگران نباشید
  • تصویر کاربر بیدرام جمعه ۲۷ تیر ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 173 مشاهده پرسش
    باعرض سلام وادب واحترام
    مردی 54 ساله هستم که psaشده بود 7/5 که باکپسول به 4/6 رسید وپزشک فقط پروستاتان تجویز کردند آیا همین دارو کافی است برای کوچک شدن پروستات
    ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۷ تیر ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام،خیر
درحال دریافت اطلاعات
مقالات پیشنهادی

آدرس مطب

تهران – جنب بیمارستان آتیه – ساختمان پزشکان آتیه – طبقه ۴

شماره تماس

در این مقاله مطالعه می‌کنید:

پرسش از دکتر