منو

PSA در آزمایش خون پروستات چیست؟

فهرست مطالب

مرسوم ترین راه برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA یا آزمایش پروستات است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

psa در آزمایش خون چیست؟

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

free psa چیست؟

PSA، پروتئینی که توسط سلول های غده پروستات تولید می شود، به دو طریق در بدن گردش می کند: یا به پروتئین های دیگر متصل می شود یا به تنهایی. PSA به تنهایی حرکت می کند psa free نام دارد.

psa آزاد یا free psa، با مقدار PSA در خون که به پروتئین های دیگر متصل است مقایسه می شود. مقدار PSA آزاد در مردان مبتلا به هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) بیشتر است. مقدار PSA متصل به سایر پروتئین ها در مردان مبتلا به سرطان پروستات بیشتر است.

پزشکان به طور سنتی برای تعیین اینکه کدام مردان واقعاً سرطان دارند و کدام نه، بیوپسی انجام می دهند. انجام بیوپسی به اندازه جراحی آسیب زا نیست، اما باعث ناراحتی می شود و می تواند باعث ایجاد اضطراب شود.

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

علائم بالا بودن میزان PSA خون و پروستات

مشکلات پروستات می تواند باعث افزایش بیش از حد سطح PSA شود که ممکن است منجر به علائمی مانند:

  • میل مکرر به ادرار کردن
  • تکرر ادرار در شب
  • احساس نیاز فوری به ادرار کردن، اما ناتوانی در ادرار کردن یا فقط کمی ادرار کردن
  • چکیدن ادرار
  • نشت ادرار
  • جریان ضعیف ادرار
  • رنگ یا بوی غیرمعمول ادرار
  • خون در ادرار یا منی
  • درد یا سوزش ادرار
  • انزال دردناک
  • درد یا سفتی مکرر در قسمت پایین کمر، لگن، ناحیه لگن یا رکتوم یا بالای ران
  • درد و ناراحتی مزمن در آلت تناسلی یا کیسه بیضه، ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد، شکم و کمر

چه عواملی مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

متخصص ارولوژی و جراح کلیه، مجاری ادراری و تناسلی، عضو انجمن ارولوژی اروپا، عضو انجمن ارولوژی ایران و مدیر گروه ارولوژی بیمارستان آتیه.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کند و طبق قوانین امکان تجویز دارو وجود ندارد.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر مهدی شنبه ۲۸ تیر ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 194 مشاهده پرسش
    با سلام خدمت آقای دکتر سنم 38. الان مدت 12روزه که بعد از هر بار دستشویی رفتن دوباره احساس می کنم نیاز به تخلیه مثانه دارم اما هم شروع ادرار با تاخیر هم جریان ادرار ضعیف وی حس خیلی آزار دهنده بعد از آمدن از دستشویی تو مثانه و آلت تناسلی دارم . سونوگرافی دوبار انجام دادم نشون داده پروستاتیت هستش .هر 12ساعت سفکسیم و سیپرو استفاده می کنم.هر شب ی قرص پرازوسین هر 8ساعت قرص فنازوپریدین و هر 8ساعت تا الان 7عدد آمپول آمیکاسین .اما هنوز بعد 10روز بهتر نشدم .البته آمپول وقرص فنازوپریدین رودو روزه استفاده می کنم.ممنون .
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۸ تیر ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام،تجویز دارو از طریق سایت امکانپذیر نیست
  • تصویر کاربر Saeid شنبه ۲۸ تیر ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 173 مشاهده پرسش
    سلام
    خسته نباشيد
    پدر من٦١ سال سن دارند
    در جواب ازمايش psa=16
    Free psa=2.4
    و نسبت اين دو .0/15
    ميباشد مقداري هم سوزش در ادرار دارند
    مشكلشون خيلي حاد هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۸ تیر ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام،آزمایش ایشان طبیعی نیست به پزشک مراجعه کنید
  • تصویر کاربر رضا شنبه ۳۱ خرداد ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 215 مشاهده پرسش
    سلام دکتر خسته نباشین، من 36 سالمه و مجرد هستم ، چند وقتی هست که بعد از خودارضایی ادرارم دیر میاد، اولش که با تاخیر میاد و طی 2 یا 3 بار میاد و احساس میکنم مثانم تخلیه نشده و تا 12 ساعتی این احساس هست و بعد درست میشه ،
    میخوام بدونم چه مشکلی هست؟ قبلا این مشکل نبوده ، حدود یک هفته هست رژیم غذائیم رو تغییر دادم و مایعات زیاد میخورم و گوشت و تخم مرغ هم دیگه نمیخورم، قارچ و گوجه فرنگی و چای سبز میخورم ، مطالب شمارو با دقت خوندم نوشتین التهاب پروستات تو سن من یا عفونت ادراری میتونه باشه، 3 روزم هست انتی بایتیک خوردم اما این مشکل حل نشده، من میخوام این مشکل بر طرف بشه چی کار باید بکنم؟ میل جنسیم هم خیلی زیاد هست مخصوصا اگه ورزش کنم و زیاد ورزش میکنم و کلافه شدم ، با تشکر از شما و این سایت خوبتون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۳۱ خرداد ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام،احتمالا دچار التهاب پروستات شده اید به پزشک مراجعه کنید
  • تصویر کاربر محسن سه شنبه ۷ مرداد ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 210 مشاهده پرسش
    باسلام ببخشیدمن مدتی میشه تقریباروزی چهارباردستشویی میرم وهرباربافشارکم ادرارمیکنم حدودده سال پیش همینجورشدم دکترگفت یه کم پروستات ملتهب شده.ایاالان هم همین طوره.وچه ازمایشی بایدبدم.سنم هم 43 سال.ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۷ مرداد ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام لطفا از طریق فرم مشاوره آنلاین موجود در سایت برای ویزیت اقدام کنید
  • تصویر کاربر مندچهر پنجشنبه ۹ مرداد ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 181 مشاهده پرسش
    ۶۱ سال سن دارم. حجم پروستات ۴۲سی سی. PSA: 5/6 و freepsa: 1/3 است . لطفا راهنمایی بفرمائید.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۹ مرداد ۹۹( 2 سال پیش)
      حجم پروستات شما با توجه به سن شما خوب است بهتر بود در سونوگرافی میزان باقیمانده ادرار شما نیز بررسی میشد
  • تصویر کاربر علی یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 192 مشاهده پرسش
    با سلام
    پدرم 62 ساله هستن آزمایششون
    PSA 4.9
    Free PSA 2.2
    نسبت دومقدار 0.45
    به چه صورت هست میزان خطر و ابتلا به سرطان چگونه است؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۴ فروردین ۹۹( 2 سال پیش)
  • تصویر کاربر مریم جمعه ۲۲ فروردین ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 196 مشاهده پرسش
    سلام وقت بخیر
    پدر من ازمایش پروستات دادنpsaنزدیک به ۶ بود
    تشخیص شما چیه دکتر؟؟
    بعضی وقتا بیضیشون بعد از فعالیت کم باد میکنه
    جفت بیضه ها
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۲ فروردین ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام،۳ هفته انتی بیوتیک مصرف کنند و مجددا ازمایش دهند
  • تصویر کاربر سلیمان شنبه ۹ فروردین ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 194 مشاهده پرسش
    باسلام دکتر من چند وقتی هست بی اختیار اورار دارم وسنم32 سال است واز قرصی برای دفع ادرار استفاد میکنم واز قرصی دیگه برای عفونت ولی هیچ تعغیری نکردم نمی دونم چکار کنم بااین وضع کرون میترسم برم دکتر نمدونم چکار کنم ممنون میشم کمک کنید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۹ فروردین ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام،لطفا به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر Raha چهارشنبه ۶ فروردین ۹۹( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 670 مشاهده پرسش
    سلام و وقت بخير، اقاي دكتر همسرم ٣٦ ساله هستن به تازگي ازمايش psa انجام دادن نتيجه اش ١.٥٨ ng/ml شده، به نظرتون مشكلي هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۶ فروردین ۹۹( 2 سال پیش)
      سلام،خیر
  • تصویر کاربر محسن دوشنبه ۲۶ اسفند ۹۸( 2 سال پیش) تعداد بازدید: 575 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر خسته نباشید اینجانب آقا ۳۶ ساله بمدت ۷ سال مشکل پرکاری مثانه دارم و انواع آزمایشات سونوگرافی مثانه ،دیابت، کشت ادرار و پروستات انجام دادم که مشکلی نداشتم دکتر گفت که پرکاری مثانه دارم و تا حالا هر چی دارو خوردم فایده نداشت و باز عود میکرد .لطفا راهنمائی بفرمائید. با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۲۶ اسفند ۹۸( 2 سال پیش)
      سلام،لطفا با جواب نوار مثانه به مطب مراجعه کنید
درحال دریافت اطلاعات
مقالات پیشنهادی

آدرس مطب

تهران – جنب بیمارستان آتیه – ساختمان پزشکان آتیه – طبقه ۴

شماره تماس

در این مقاله مطالعه می‌کنید:

پرسش از دکتر