PSA در آزمایش خون پروستات چیست؟

آخرین بروزرسانی: 1 آبان 1402

در این مقاله می خوانید
مرسوم ترین راه برای تشخیص سرطان پروستات، آزمایش PSA یا آزمایش پروستات است. ‏آزمایش پروستات تستی واحد، مفید و دقیق‌، برای كشف سرطان پروستات است.

psa در آزمایش خون چیست؟

در خون مردان مقدار کمی PSA وجود دارد. افزایش مقدار PSA ممکن است نشان دهنده ی مشکلی در غده پروستات باشد، اما الزاما به منظور سرطان پروستات نیست.

PSA نوعی گلیكوپروتئین است كه علاوه بر پروستات بصورت جزئی در بافت های دیگر بدن مانند پستان، غدد شیری پستان و غدد فوق كلیه نیز ترشح میشود، گرچه عمده ترشح PSA از بافت های پروستات بوده و وابسته به هورمون های اندروژن ( مردانه ) است.

ترشح آن با بلوغ شروع شده و با قطع اندروژن متوقف می شود. وظیفه ی این آنزیم، مایع كردن لخته منی و كمک به باروری بوده و به ٢ شكل آزاد (Free) و باند شده، با سایر پروتئین‌های خون (complex) در گردش خون وجود دارد.

مقدار نرمال PSA

میزان PSA موجود در خون با واحد نانوگرم در میلی لیتر (ng/ml) بیان میشود و بسته به سن، نژاد و حجم پروستات متفاوت است. جدول زیر بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن را بیان میكند. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ng/ml ٤ در نظر میگیرند.

  • مردان تا سن ٥٠ سال<3ng/ml
  • مردان تا سن ٦٠سال<4ng/ml
  • مردان تا سن ٧٠ سال و بیشتر<5ng/ml

free psa چیست؟

PSA، پروتئینی که توسط سلول های غده پروستات تولید می شود، به دو طریق در بدن گردش می کند: یا به پروتئین های دیگر متصل می شود یا به تنهایی. PSA به تنهایی حرکت می کند psa free نام دارد.

psa آزاد یا free psa، با مقدار PSA در خون که به پروتئین های دیگر متصل است مقایسه می شود. مقدار PSA آزاد در مردان مبتلا به هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) بیشتر است. مقدار PSA متصل به سایر پروتئین ها در مردان مبتلا به سرطان پروستات بیشتر است.

پزشکان به طور سنتی برای تعیین اینکه کدام مردان واقعاً سرطان دارند و کدام نه، بیوپسی انجام می دهند. انجام بیوپسی به اندازه جراحی آسیب زا نیست، اما باعث ناراحتی می شود و می تواند باعث ایجاد اضطراب شود.

آزمایش PSA

افزایش PSA لزوما به معنای سرطان پروستات نیست و عوامل محیطی و سایر بیماری های پروستات، نظیر پروستاتیت یا التهاب پروستات نیز میتوانند بر میزان PSA خون تأثیر بگذارند.

طبق تحقیقات ٨٠٪ افزایش PSA، در فاصله ی ng/ml ١٠-٤ بوده و از طرفی عمده ترین دلیل افزایش PSA در این فاصله، بزرگی پروستات (BPH) است و نه سرطان پروستات (Prostate Cancer).

علائم بالا بودن میزان PSA خون و پروستات

مشکلات پروستات می تواند باعث افزایش بیش از حد سطح PSA شود که ممکن است منجر به علائمی مانند:

  • میل مکرر به ادرار کردن
  • تکرر ادرار در شب
  • احساس نیاز فوری به ادرار کردن، اما ناتوانی در ادرار کردن یا فقط کمی ادرار کردن
  • چکیدن ادرار
  • نشت ادرار
  • جریان ضعیف ادرار
  • رنگ یا بوی غیرمعمول ادرار
  • خون در ادرار یا منی
  • درد یا سوزش ادرار
  • انزال دردناک
  • درد یا سفتی مکرر در قسمت پایین کمر، لگن، ناحیه لگن یا رکتوم یا بالای ران
  • درد و ناراحتی مزمن در آلت تناسلی یا کیسه بیضه، ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد، شکم و کمر

چه عواملی مقدار PSA خون را افزایش دهد؟

در واقع هر گونه دستكاری پروستات، درمان های تهاجمی، پروستاتیت، عفونت پروستات، نمونه برداری و بیوپسی از پروستات، احتباس ادراری و سونداژ، بزرگی خوش خیم پروستات و سرطان، میزان PSA را افزایش می دهد.

معاینه ركتال (مقعدی) پروستات، باعث افزایش قابل توجه PSA نشده و منجر به اشكال در تشخیص نمی شود. فعالیت شدید فیزیكی، نزدیكی و انزال، منجر به افزایش میزان PSA به مدت ٤٨ ساعت میشوند و بهتر است آزمایش پروستات بعد از این زمان انجام شود.

همچنین در بیمارانی كه به علت احتباس ادراری سونداژ شده‌اند بهتر است آزمایش پروستات پس از ٣ روز و ترجیحا پس از گذشت ١ هفته انجام شود. چاقی، داروهای استاتینی، درمان های هورمونی، رادیوتراپی و جراحی پروستات ، PSA را كم می كنند.

هم چنین داروی فیناستراید با دوز ٥ میلی گرم روزانه، باعث نصف شدن عدد PSA طی مدت ٦ ماه پس از مصرف آن میشود. نمونه برداری از پروستات نیز باعث افزایش PSA تا ٦ هفته پس از آن میشود.

چه مواقعی باید آزمایش پروستات را انجام داد؟

بهتر است تمامی آقایان از ٥٠ سالگی به بعد، به صورت منظم و سالیانه تحت بررسی آزمایش پروستات قرار بگیرند. در آقایانی كه سابقه ی فامیلی سرطان پروستات وجود دارد (وجود سرطان پروستات در پدر بزرگ، پدر و یا برادر بیمار)، انجام آزمایش پروستات از ٤٥ سالگی می باشد.

آزمایش خون

در صورتیكه شخص دارای مقادیر بالاتر PSA نسبت به سن باشد و یا میزان افزایش سالیانه PSA بیش از ٠/٧٥ نانوگرم باشد، در صورت رد افزایش PSA بخاطر دلایل ذكر شده، بیمار كاندید نمونه برداری از پروستات میشود.

در بیماران با سابقه نمونه برداری قبلی و یا هر گونه ابهام در تشخیص، بهتر است قبل از انجام نمونه برداری، MRI از پروستات جهت تشخیص نواحی مشكوک انجام شود.

هم چنین از میزان نسبت PSA آزاد ‏(Free PSA) به مقادیر كلی PSA، جهت حدس زدن احتمال بدخیمی پروستات بهره گرفته میشود، بطوریكه در مقادیر PSA بین ng/ml ١٠-٤، اگر میزان PSA آزاد به PSA كلی، كمتر از ١٠٪ باشد به نفع بدخیمی پروستات و اگر مقادیر بیش از ٢٥٪ به نفع بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) و یا التهاب پروستات ‏(Prostatit) می باشد.

نمونه برداری از پروستات تحت گاید سونوگرافی، به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری شدن بوده و تحت بی حسی موضعی قابل انجام است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

به اشتراک گذاری

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کند و طبق قوانین امکان تجویز دارو وجود ندارد.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر سلیمان شنبه ۹ فروردین ۹۹( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 289 مشاهده پرسش
    باسلام دکتر من چند وقتی هست بی اختیار اورار دارم وسنم32 سال است واز قرصی برای دفع ادرار استفاد میکنم واز قرصی دیگه برای عفونت ولی هیچ تعغیری نکردم نمی دونم چکار کنم بااین وضع کرون میترسم برم دکتر نمدونم چکار کنم ممنون میشم کمک کنید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۹ فروردین ۹۹( 3 سال پیش)
      سلام،لطفا به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر Raha چهارشنبه ۶ فروردین ۹۹( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 866 مشاهده پرسش
    سلام و وقت بخير، اقاي دكتر همسرم ٣٦ ساله هستن به تازگي ازمايش psa انجام دادن نتيجه اش ١.٥٨ ng/ml شده، به نظرتون مشكلي هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۶ فروردین ۹۹( 3 سال پیش)
      سلام،خیر
  • تصویر کاربر محسن دوشنبه ۲۶ اسفند ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 771 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر خسته نباشید اینجانب آقا ۳۶ ساله بمدت ۷ سال مشکل پرکاری مثانه دارم و انواع آزمایشات سونوگرافی مثانه ،دیابت، کشت ادرار و پروستات انجام دادم که مشکلی نداشتم دکتر گفت که پرکاری مثانه دارم و تا حالا هر چی دارو خوردم فایده نداشت و باز عود میکرد .لطفا راهنمائی بفرمائید. با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۲۶ اسفند ۹۸( 3 سال پیش)
      سلام،لطفا با جواب نوار مثانه به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر معروف سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 289 مشاهده پرسش
    با سلام و احترام.آقای دکتر باید آزمایش PSA را قبل از مصرف تاواسیدال و تامسولوسین و فنازومکس انجام داد یا در حین مصرف هم ممکن است و اثری بر نتیجه ندارند؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۵ فروردین ۹۹( 3 سال پیش)
      سلام،۵-۴ روز بعد از اتمام انتی بیوتیک
  • تصویر کاربر کیوان پنجشنبه ۲۲ اسفند ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 285 مشاهده پرسش
    عرض سلام و خسته نباشیدخدمت دکتربزرگوار.بنده 48 ساله هستم و از5 سال پیش هرسال یکبار سونوگرافی کامل abdominal + pelvic انجام میدهم.در96/6/23درانتهای نتیجه سونو نوشته بود The prostate is about 23cc with no sol however correlation with psa is suggested.ودر 98/12/10 نیز همین جمله نوشته شده ولی عدد23 به 25 تغییرکرده.درضمن درآخرین آزمایش سالیانه نیز psa نرمال بوده آیا بایدنگران باشم؟ سپاسگزارم راهنمایی بفرمایید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۲۲ اسفند ۹۸( 3 سال پیش)
      سلام،مساله ای نیست،نگران نباشید
  • تصویر کاربر علي پنجشنبه ۸ اسفند ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 271 مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشيد . آقاي دكتر مقدار psa اينجانب با 48 سال سن 0.65ng/ml ميباشد . آيا نرمال هستش ؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۸ اسفند ۹۸( 4 سال پیش)
      سلام،بله
  • تصویر کاربر صالحیان جمعه ۲ اسفند ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 344 مشاهده پرسش
    با سلام شرایط لازم برای رفتن به آزمایشگاه چیست مثلا ناشتا و یا از نظر نزدیکی کردن و...
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲ اسفند ۹۸( 4 سال پیش)
      سلام،ناشتا بودن نمیخواهد از ۴-۳ روز قبل ازمایش زناشویی نداشته باشید
  • تصویر کاربر حسین جمعه ۲ اسفند ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 252 مشاهده پرسش
    با سلام و احترام؛
    آقای دکتر حدود 2 هفته پیش مسابقه طناب کشی داشتیم، یک روز بعد از مسابقه دردی از زیر شکمم تا بیضه راست شروع شد که تا الان ادامه دارد ولی خفیفتر شده. بعد از معاینه بیضه راستم متوجه توده ای روی بیضه راستم شدم که درد از اون نقطه شروع میشد. با اینکه دردم کمتر شده ولی توده هنوز برطرف نشده... ممنون میشم راهنماییم کنید.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲ اسفند ۹۸( 4 سال پیش)
      سلام،لطفا با جواب سونوگرافی از بیضه ها به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر محمد پنجشنبه ۲۴ بهمن ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 281 مشاهده پرسش
    سلام
    مردی ۳۷ ساله هستم
    آزمایش psa من 0.13 ng/ml رو نشون داده . چه معنی داره ؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۲۴ بهمن ۹۸( 4 سال پیش)
      سلام،نرمال است
  • تصویر کاربر فردین پنجشنبه ۲۴ بهمن ۹۸( 4 سال پیش) تعداد بازدید: 280 مشاهده پرسش
    باسلام.پدر بنده 60 سال سن دارد.وشبها 3الی 4با بیرون روی دارد با انجام آزمایشpsaایشان9 دهم هست و سونوگرافی پروستات ایشان39*33*37 وحجم آن 26 گرم است .که دکتر گفتند 1ماه قرص تاموسولین وترازوسین 2 مصرف کنند آیا حجم واندازه وپی اس آ ایشان نرمال هست یا نه. داروها رو مصرف کنند باتشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۲۴ بهمن ۹۸( 4 سال پیش)
      سلام،جواب ازمایش و سونو نرمال است بهتر بود در سونو میزان باقیمانده ادرار پس از دفع نیز مشخص میشد
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر