دلایل و علائم بالا رفتن کراتینین خون چیست؟

فهرست مطالب

کراتینین نوعی مولکول زائد شیمیایی است که در نتیجه ی متابولیسم ماهیچه ای تولید می ‌شود. در این مقاله به بررسی علائم بالا بودن کراتینین و همچنین دلایل بالا رفتن کراتینین خون می پردازیم.

کراتینین حاصل مولکول بسیار مهمی به نام کراتین است که نقش به سزایی در تولید انرژی در ماهیچه ها دارد. هر روز تقریباً ۲ درصد از کراتین بدن به کراتینین تبدیل می ‌شود.

کراتینین توسط جریان خون به سمت کلیه ها حمل می ‌شود. کراتینین سپس توسط کلیه ها پاکسازی شده و از طریق ادرار دفع می ‌شود. به دلیل ثابت بودن حجم ماهیچه ها در بدن، تولید کراتینین در بدن نیز بدون تغییر خواهد ماند.

چرا میزان کراتینین خون باید بررسی شود؟

کلیه ها میزان کراتینین خون را در سطح نرمال نگه می دارند. از این‌ رو میزان کراتینین نمایانگر عملکرد کلیه ها است. بالا بودن میزان کراتینین حاکی از اختلال در عملکرد کلیه یا بیماری های کلیوی است.

آسیب به کلیه ها بنا به هر دلیلی باعث افزایش سطح کراتینین در خون خواهد شد. این امر به خاطر عدم دفع کراتینین توسط کلیه اتفاق می افتد. بالا بودن غیر طبیعی میزان کراتینین که به وسیله آزمایش خون مشخص می ‌شود، می ‌تواند حاکی از نارسایی های کلیه باشد.

میزان دقیق تر عملکرد کلیه از طریق محاسبه میزان کراتینین پاک‌ سازی شده بدن توسط کلیه، ارزیابی می ‌شود. دفع کراتینین را می ‌توان با استفاده از سطح کراتینین سرم، وزن و سن بیمار به کمک فرمول محاسبه کرد.

در این فرمول سن بیمار را از ۱۴۰ کم کرده و در وزن بیمار ضرب می کنیم (در زنان در ۰٫۸۵ ضرب می ‌شود)، سپس حاصل را بر ۷۲ تقسیم و در سطح کراتینین سرم به میلی گرم/ دسی لیتر ضرب می‌ کنیم.

دفع کراتینین همچنین از طریق جمع آوری نمونه ادرار در ۲۴ ساعت و سپس گرفتن نمونه خون به روش مستقیم نیز قابل ارزیابی است. دفع نرمال کراتینین در زنان ۱۲۸-۸۸ میلی گرم/ دقیقه است و در مردان بین ۹۷ الی ۱۳۷ میلی گرم/دقیقه است. البته سطح نرمال در آزمایشگاه های مختلف متغیر است.

سطح اوره نیتروژن خون نیز یکی دیگر از نمایانگر های عملکرد کلیه است. اوره یکی از فراورده های متابولیکی است. به طور کلی نسبت اوره به کراتینین در مقایسه با سطح کراتینین به تنهایی، اطلاعات دقیق تری در مورد عملکرد کلیه و علل اصلی آن ارائه می‌ دهد. دی هیدراته شدن بدن (کاهش میزان آب و مایعات بدن) نیز می ‌تواند باعث افزایش سطح اوره خون شود.

سطح نرمال کراتینین خون

سطح نرمال کراتینین خون در مردان حدود ۰٫۶ الی ۱٫۲ mg/ dL است، در حالی که این میزان در زنان حدود ۰٫۵ الی ۱٫۱ mg/ dL است. (در سيستم‌ متريک، هر میلی گرم برابر با یک هزارم گرم است و هر دسی لیتر نیز برابر با یک دهم لیتر است). سطح نرمال کراتینین در افرادی که دارای یک کلیه هستند حدود ۱٫۸ یا ۱٫۹ است.

آزمایش کراتینین

⚠ توجه

  • افزایش سطح کراتینین تا ۲٫۰ یا بیشتر در کودکان و ۵٫۰ یا بیشتر در بزرگسالان حاکی از اختلالات شدید کلیوی است.
  • استفاده از دستگاه دیالیز به منظور پاک‌ سازی خون به عوامل مختلفی از جمله سطح اوره، کراتینین و پتاسیم بستگی دارد.

علائم ناشی از سطح بالای کراتینین

علائماختلالات کلیوی بسیار متفاوت هستند و به طورکلی وابسته به سطح کراتینین خون نیست. آنها عموما با سطح کراتینین در خون ارتباط ندارند. در برخی افراد دیگر علائم مختلف بیماری های کلیوی بسته به علل بیماری ممکن است بروز کنند، که شامل موارد زیر می ‌شوند:

  • احساس دی هیدراته شدن
  • خستگی
  • ورم
  • نفس تنگی
  • سرگیجه
  • حالت تهوع و استفراغ
  • خشکی پوست

علل افزایش سطح کراتینین خون

هرگونه اختلال در عملکرد کلیه باعث افزایش سطح کراتینین می ‌شود. به همین دلیل تشخیص به موقع عامل اختلال کلیه بسیار مهم است و در نتیجه درمان آن راحت تر است.

فشار خون بالا و دیابت از مهم‌ ترین عوامل بیماری های کلیوی شدید در بزرگسالان هستند. برخی دیگر از عوامل افزایش سطح کراتینین خون عبارتند از:

  • برخی دارو ها مانند سايمتيدين‌
  • مصرف زیاد گوشت و لبنیات به صورت موقت باعث افزایش سطح کراتینین می ‌شود. از این رو مواد غذایی نیز در تغییر سطح کراتینین از نقش بسیار مهمی برخوردار است.
  • عفونت کلیه و همچنین عفونت مجاری ادراری

سطح کراتینین خون در چه کسانی بالا یا پایین است؟

  • سطح کراتینین خون در جوانان ورزشکار و افراد میان ‌سال نسبت به بقیه افراد بالاتر است.
  • سطح کراتینین خون در افراد پیر نسبت به سطح نرمال پایین تر است. در کودکان نیز سطح نرمال کراتینین بسته به رشد ماهیچه ها حدود ۰٫۲ یا بیشتر است.
  • در افراد مبتلا به سو تغذیه، کمبود وزن شدید و بیماری های طولانی هستند، ماهیچه ها به مرور زمان تحلیل می روند و به همین دلیل سطح کراتینین آن ‌ها نسبت به سنشان بسیار پایین خواهد بود.

 

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

متخصص ارولوژی و جراح کلیه، مجاری ادراری و تناسلی، عضو انجمن ارولوژی اروپا، عضو انجمن ارولوژی ایران و مدیر گروه ارولوژی بیمارستان آتیه.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر مهدی جمعه ۱۷ بهمن ۹۹( 2 هفته پیش) تعداد بازدید: 20 مشاهده پرسش
    باسلام ببخشید یه مدتی هست مادرم بخاطر درد شدید افونت کلیه وکراتین حدود ۳ بستری شدن که بعد ازچندروز رسیدگی کراتین ۱ شد ولی بعضی وقتا ادارارشون خونی وبضی وقتا عادی میشه ولی الان درد در ناحیه شکم ومثانه دارن لطفا راهنمایی بفرمایید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۱۷ بهمن ۹۹( 2 هفته پیش)
      سلام لطفا برای ویزیت آنلاین اقدام کنید
  • تصویر کاربر اکرم جمعه ۱۷ بهمن ۹۹( 2 هفته پیش) تعداد بازدید: 15 مشاهده پرسش
    بعلت کانسر تخمدان و برداشتن تخمدانهاورحم درتیرماه ۹۹..وگذراندن دوره های شیمی درمانی..امروز ۱۵بهمن از صبح بی اختیاری ادرار گرفتم..اصلامتوجه نمیشم که احتیاج به دستشویی دارم وادرارم میریزه.حتی باخوردن مقدار کمی اب
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۱۷ بهمن ۹۹( 2 هفته پیش)
      سلام لطفا به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر میثم جمعه ۱۷ بهمن ۹۹( 2 هفته پیش) تعداد بازدید: 14 مشاهده پرسش
    سلام وقت بخیر
    دکتر پسرم ۲.۵ سال دارد و کلیه سمت چپ پسرم 16mm شده و در سونو سال قبل 11mm بوده.که تصاویویر جواب سونو ها را برایتان ارسال میکنم.
    لطفا راهنمایی کنید که چه کاری باید انجام بدهم.
    باتشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۱۷ بهمن ۹۹( 2 هفته پیش)
      سلام از نظر برگشت ادراری بررسی شوند انتی بیوتیک شبانه به منظور پروفیلاکسی(پیشگیری از عفونت)استفاده کنید
  • تصویر کاربر سحر پنجشنبه ۹ بهمن ۹۹( 4 هفته پیش) تعداد بازدید: 32 مشاهده پرسش
    سلام دكتر خسته نباشيد من خانم ٣٦ساله هستم آزمايش كراتنين خون دادم كه 0.9 بوده و اوره من ٣٣ هست اما gfr حدود ٧١ميباشد وزنم ٦٩كيلو و قدم ١٦٣ هست ميخواستم ببينم مشكلم جدي هست آخه قصد بارداري دارم ميتونم باردار بشم نتيجه آزمايشم رو به پيوست ارسال كردم خواهش ميكنم جواب بديد
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۹ بهمن ۹۹( 4 هفته پیش)
      سلام رژیم و دارو
  • تصویر کاربر شیدا جمعه ۲۶ دی ۹۹( 1 ماه پیش) تعداد بازدید: 37 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر
    پدرم سطح کراتین خونشون ۱/۹ هست پروستاتشون هم خیلی بزرگ شده که مجبور شدیم سوند به ایشان وصل کنیم و عفونت مجاری ادراری هم داشتن. کلیه اشون سه تا سنگ بزرگ داره و باید پروستاتشونو عمل کنیم چون ایشان دیگر قادر به راه رفتن هم نمی باشند ممکنه بعد از عمل پروستات دیالیزی بشن ؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۶ دی ۹۹( 1 ماه پیش)
      سلام خیر
  • تصویر کاربر مرتضی چهارشنبه ۱۰ دی ۹۹( 1 ماه پیش) تعداد بازدید: 41 مشاهده پرسش
    من بعد از ۱۴ سال پیوند کلیه هر بار آزمایش دادم کراتینم ۲ تا ۲ و نه دهم بوده و مشکلی نبود امروز آزمایش دادم کراتینم ۳ و خورده ای بود علت چیست ممنون میشم جواب سوال ما را بفرمایید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۱۰ دی ۹۹( 1 ماه پیش)
      سلام دلایل مختلفی دارد حتما به پزشک مراجعه کنید
  • تصویر کاربر کریم شنبه ۶ دی ۹۹( 2 ماه پیش) تعداد بازدید: 41 مشاهده پرسش
    با سلام ب مدت دوهفته س که آزمایش دادم متوجه شدم که کراتین م ۵/۹ هستش،الان دارو میخورم،ولی دکتر نگفته که باید دیالیز شم خیلی نگران این موضوع هستم وسونو هم که رفتم گفتن که هردوکلیه کوچیک شده باید چیکارکنم،لطفا راهنمایی کنید درضمن ۴۱ سالمه با وزن ۱۰۵
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۶ دی ۹۹( 2 ماه پیش)
      سلام شرایط دیالیز فقط به عدد کراتینین نیست بسته به اسیدوز،معاینه بالینی و میزان ‌پتاسیم بدن هم هست
  • تصویر کاربر علی یکشنبه ۲۸ دی ۹۹( 1 ماه پیش) تعداد بازدید: 32 مشاهده پرسش
    سلام کراتین من ۱.۹ است سن ۴۴ سال وزن ۹۵
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۸ دی ۹۹( 1 ماه پیش)
      سلام شما دچار اختلال عملکرد کلیه هستید به پزشک مراجعه کنید
  • تصویر کاربر محمد شنبه ۲۴ آبان ۹۹( 3 ماه پیش) تعداد بازدید: 68 مشاهده پرسش
    سلام من مدت چهار ماه است که متوجه شدم کراتین خونم ۱/۶ است چندین بار ازمایش دادم بعضی وقتها ۱/۴ بعضی وقتها وقتی با نوشیدن اب قبل ازمایش ۱/۳ میشه چند روز پیش ازمایشم ناشتا ۱/۶ بود با توجه به اینکه در این چند ماه روزی یک عدد قرص نفرویت مصرف کردم و نمک و‌گوشت هم مصرف نمیکنم احتمال پیشرفت بیماری هست؟ودر کل ایا در صورتی که رژیم غذایی رو رعایت کنم احتمال افزایش کراتین هست ؟ در ضمن هیچ بیماری هم ندارم
    ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۴ آبان ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام لطفا به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر وحید شنبه ۲۴ آبان ۹۹( 3 ماه پیش) تعداد بازدید: 63 مشاهده پرسش
    عرض ادب
    من ۱۵ سال هست بخاطر رماتیسم ستون فقرات دیکلوفناک در دوز روزی ۷۵ تا ۱۰۰ میل نصرف میکنم و در جریانم دیکلوفناک باعث بالا رفتن کراتین خون میشود.آزمایشم در دوهفته پیش ۱.۲۷ بود سطح کراتین
    با توجه به شرایطم آیا نرمال هست جناب‌دکتر؟!
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۴ آبان ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام بله نرمال است
درحال دریافت اطلاعات
مقالات پیشنهادی

آدرس مطب

تهران – جنب بیمارستان آتیه – ساختمان پزشکان آتیه – طبقه ۴

شماره تماس

در این مقاله مطالعه می‌کنید:

پرسش از دکتر