درمان واریکوسل خفیف چیست ؟

به طور کلی واریکوسل عبارتست از اتساع و بزرگ شدگی غیرطبیعی شبکه وریدی بالای بیضه ها. واریکوسل یک بیماری نسبتا شایع است که در ۸ تا ۲۰ درصد مردان دیده می شود.

این بیماری در اطفال زیر ۱۰ سال به ندرت دیده می شود. شیوع واریکوسل در مردان نازا بسیار بالاست و ۱/۳ بیماران نابارور مبتلا به واریکوسل هستند. میزان شیوع واریکوسل در بالغین جوان ۱۵% و در مردان نابارور ۲۰ تا ۴۰% می‌باشد. در کسانی که ناباروری ثانویه دارند (یعنی قبلاً بچه‌دار شده‌اند و اکنون توانای فرزند آوری ندارند) شیوع آن به ۷۰% می‌رسد.

علت واریکوسل

واریکوسل در ۹۰% موارد در سمت چپ دیده می شود و بقیه موارد دو طرفه و ندرتا هم واریکوسل سمت راست به طور تنها وجود دارد. چند توجیه اناتومیک یا ساختمانی برای این موضوع وجود دارد، از جمله:

مورد اول

طول بیشتر ورید اسپرماتیک سمت چپ است (وریدی که خون را از مجاری اسپرم ساز خارج می سازد) که حدود ۱۰ سانتی متر بلندتر از سمت مقابل بوده و با زاویه ۹۰ درجه به ورید کلیوی سمت چپ تخلیه می شود و تقریبا در ۴۰% موارد در کالبد شکافی ها عدم تشکیل دریچه دیده شده است ( دریچه ها در طول ورید ها از پس زدن خون به سمت عقب جلوگیری می کنند).

مورد دوم

فشار نسبتا بالایی است که ورید کلیوی چپ ( که خون ورید اسپرماتیک چپ به آن می ریزد) به سبب قرار گرفتن بین شریان های آئورت و صفاقی فوقانی تحمل می کند.
معمولا حرارت کیسه بیضه ها، ۲٫۵ درجه سانتیگراد کمتر از حرارت داخل رکتوم (مجرای انتهایی لوله گوارش) است. در صورت وجود واریکوسل این اختلاف به ۱ درجه می رسد. در هنگام جراحی، جراح  با بستن وریدهای اسپرماتیک باعث خنک شدن اسکروتوم می شود.

مورد سوم

از موارد دیگری که باعث ایجاد واریکوسل می شود شامل نارسایی دریچه های وریدی است که باعث برگشت خون وریدی و مواد مضر به داخل لوله های اسپرم ساز می شود.

با توجه به مواردی که قبلا اشاره شد، شیوع در سمت راست به دلیل کوتاه تر بودن طول ورید اسپرماتیک سمت راست و زاویه حاده تری که به ورید اجوف فوقانی تخلیه می شود، بسیار کمتر است.

چه تغییراتی در صورت وجود واریکوسل در بیضه ها رخ می دهد؟

با توجه به اینکه تغییرات در این بیماری به صورت مزمن رخ می دهد، این تغییرات غالبا موجب تغییرات ساختمانی نمی شوند. تغییرات میکروسکوپی بیضه در اثر واریکوسل به صورت از بین رفتن لوله های منی ساز، رسوب مواد سفت و فیبروز و افزایش قطر در اطراف لوله های اسپرم ساز بوده که در مراحل اولیه باعث اختلاف در حرکت اسپرم های اولیه و سپس کاهش تعداد اسپرم ها و در نهایت اختلال شکل اسپرم های اولیه می شود.

اثرات واریکوسل به نوع واریکوسل و مدت زمان درگیری فرد مبتلا به آن وابسته می باشد که در نهایت منجر به تحلیل و از بین رفتن بیضه می شود.

واریکوسل خفیف ( ساب کلینیکال )

واریکوسل ساب کلینیکال به مواردی اطلاق می شود که در معاینه واریکوسل وجود ندارد و تنها با روش های تصویر برداری اعم از سونوگرافی رنگی و یا تصویر برداری از وریدهای بیضه تشخیص داده می شود. به علت عدم تاثیر واریکوسل ساب کلینیکال روی جریان اسپرم ساز جراحی و اصلاح واریکوسل ساب کلینیکال تاثیر چندانی بر باروری ندارد.

علائم واریکوسل خفیف

واریکوسل خفیف در اکثر موارد بی علامت است و معمولا در معاینات غربالگری یا بررسی علت ناباروری تشخیص داده می شود. در واریکوسل های پیشرفته شایع ترین تظاهر آن دردی است که با فعالیت تشدید می شود. در صورت بروز درد، ممکن است چندین نوع درد را بروز دهد که این دردها می توانند با ایستادن و یا فعالیت بیشتر شوند. درد می تواند به صورت تیز و قابل تمایز و یا غالبا به صورت مبهم باشد، ممکن است درد به هنگام دراز کشیدن به پشت کمر تیر بکشد و یا در طول روز افزایش یابد.

در واریکوسل نوع خفیف معمولا علامتی دیده نمی شود و در صورت پیشرفت بیماری علائم پر رنگ تر خواهد شد. میزان همراهی درد با واریکوسل بین ۵ الی ۱۰ درصد است. گزینه اول برای بهبود درد، درمان محافظه کارانه (تغییر سبک زندگی، نپوشیدن لباس زیر تنگ و چسبان، اجتناب از سرپا ایستادن طولانی مدت، خنک نگه داشتن بیضه و شستشوی آن با آب سرد)است. در صورت عدم پاسخ به درمان محافظه کارانه گزینه جراحی مطرح می شود. درد حاصل از واریکوسل با جراحی در ٥٠٪؜ موارد به طور کامل بهبود یافته و در ٤٠ الی ٢٥ درصد موارد به صورت نسبی بهتر می شود. پاسخ به درمان در افراد مبتلا به درد مبهم نسبت به کسانی که درد حاد و تیر کشنده دارند بهتر است.

انواع واریکوسل چگونه تشخیص داده می شوند؟

هنوز بهترین راه تشخیص واریکوسل، یک معاینه بالینی می باشد. هنگامی که شما به پزشک مراجعه می کنید در دو وضعیت بررسی می شوید: ایستاده و سپس در وضعیت خوابیده به پشت.

اگر در وضعیت ایستاده و بدون لمس، وریدهای پر شده شبکه وریدی بالای بیضه قابل دیدن باشند، در آن صورت واریکوسل پیشرفته و یا درجه ۳ وجود دارد.

در زمانی که واریکوسل فقط بوسیله لمس اما بدون استفاده از هر نوع مانوری ( یعنی سرفه کردن و زور زدن) ثابت شود واریکوسل متوسط و یا درجه ۲ نامیده می شود.

واریکوسل خفیف یا درجه ۱ زمانی مطرح می شود که تنها در بالا رفتن ناگهانی فشار داخل شکم مثلا توسط سرفه یا زور زدن، برگشت رو به عقب خون به شبکه وریدی بیضه قابل لمس باشد.

بیماری واریکوسل

درمان واریکوسل چیست؟ آیا بعد از درمان قدرت باروری، مثل فرد نرمال می شود؟

درمان قطعی واریکوسل تنها عمل جراحی می باشد زیرا پروسه پیشرفت و مبتلا شدن، یک پروسه ساختاری و ساختمانی است و با دارو نمی توان یک نقص ساختمانی را ترمیم نمود. جراحی واریکوسل در میان تمام درمان های مرسوم برای ناباروری برای مرد، از همه امیدبخش تر است.

تقریبا به طور قطع می توان گفت هر چه تشخیص واریکوسل در سن پایین تری باشد، شانس بهبودی و نتیجه گیری بالاتر است. آمارهای گرفته شده از مراکز درمانی درباره ی بیماران تحت عمل قرار گرفته نشان می دهد تقریبا ۸۰% بیماران کیفیت اسپرم بهتری پیدا می کنند و حداقل ۵۰ % آنان صاحب یک فرزند می گردند.

یک مورد مهم این است که تمام موارد واریکوسل نیاز به درمان جراحی نخواهند داشت. در موارد خفیف و متوسط که طبق آزمایش اسپرموگرام، باروری فرد تحت تاثیر قرار نگرفته و به خوبی صاحب فرزند خواهد شد، جراحی صورت نمی گیرد.

اما در واریکوسل شدید ( درجه یا گرید ۳ )، واریکوسلی که باعث از بین رفتن بیضه شده است، واریکوسلی که موجب اختلال در آزمایش نطفه و آنالیز اسپرم بیمار شده است و یا واریکوسلی که همراه با درد آزار دهنده در بیمار است، نیاز به جراحی وجود دارد. جراحی واریکوسل به دو صورت انجام می شود : جراحی میکروسکوپیک و جراحی لاپاروسکوپیک.
بیشتر موارد جراحی واریکوسل با میکروسکوپ انجام می گیرد که بسیار دقت بالاتری دارد اما در مواردی نیز از لاپاروسکوپی استفاده می شود که از مزایای آن بزرگنمایی بیشتر و راحت تر بودن حفظ شریان بیضه است که به خصوص در موارد جراحی واریکوسل دو طرفه، جراحی لاپاراسکوپیک واریکوسل ارجح است.

انواع روش های جراحی برای اصلاح واریکوسل وجود دارد که بر اساس این که ورید در کدام قسمت از مسیر خود بسته است، روش مناسب توسط پزشک معالج انتخاب می شود.

از عوارض جراحی می توان به آسیب به شریان اسپرماتیک داخلی که می تواند منجر به از بین رفتن بیضه شود و هیدروسل (تجمع مایع در اطراف بیضه) در اثر آسیب به سیستم لنفاوی پس از عمل جراحی اشاره کرد. میزان وقوع این عوارض در جراحی میکروسکوپی بسیار کم (در حدود ۱ الی ۲ درصد) بوده و این امر مزیت اصلی جراحی میکروسکوپی است.

مزایای عمل جراحی به عنوان تنها راه درمان در مقایسه با عوارض آن، بسیار پر رنگ می باشد و توصیه به انجام عمل جراحی در صورت وجود موارد ذکر شده، می شود. ۳ تا ۴ ماه پس از عمل ، آزمایش اسپرم داده می شود و تا یکسال پس ازجراحی و یا تا زمان وقوع باروری این آزمایش تکرار می شود.

آیا درمان دارویی برای واریکوسل وجود دارد؟

با توجه به اینکه علت زمینه ای این بیماری، یک اختلال آناتومیک و ساختاری می باشد، درمان دارویی برای این بیماری وجود نداشته و بهترین روش درمان، همان جراحی است.

دکتر شهریار ناطق جراح کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر ع سه شنبه ۷ فروردین ۹۷( 8 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر۲۱ اسفند عمل واریکوسل کردم فرمودید یک گره بخیه رو بزنم گره رو خودم زدم بعلت درد تماس گرفتم فرمودید برم درمانگاه گره اونورم بزنم و بخیه رو بکشم اما درمانگاه گفت بخیه رفته داخل گوشت نمیشه کشید پزشک اینجا دیده میگه زخم خشکه عفونت نداره میخام نظر شما رو بدونم چ کنم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۶ فروردین ۹۷( 8 ماه پیش)
      سلام،بخيه جذبي نياز به كشيدن نداره
      فقط گره ٢ طرف زخم رو بزنيد
    2. تصویر کاربر ع دوشنبه ۶ فروردین ۹۷( 8 ماه پیش)
      گره اونور و ندیدم چند روز بعد عمل رفت داخل
      متشکرم
      سال خوبی داشته باشین
    3. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق سه شنبه ۷ فروردین ۹۷( 8 ماه پیش)
      ممنون🙏🙏🙏شما هم همينطور😊😊😊
    4. نمایش سایر 2 پاسخ
  • تصویر کاربر محمد دوشنبه ۲۸ اسفند ۹۶( 8 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام بنده 26 سال دارم و 13 ماهه که عمل واریکوسل دو طرفه انجام دادم ولی با گذشت این مدت هنوز درد در ناحیه هر دو بیضه ، رگ های بالای بیضه ها و حتی در قسمت زخم جراحی دارم حدود دو ماهی هست که درد تشدید شده آیا بیماری دوباره عود کرده ؟( البته در این دوره خود ارضایی زیادی هم داشتم )
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۲۸ اسفند ۹۶( 8 ماه پیش)
      سلام،خود ارضايي ارتباطي با عود ندارد
      لطفا" يك سونوگرافي رنگي از بيضه ها انجام دهيد و به كلينيك مراجعه كنيد
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر