دفع سنگ کلیه فوری و قطعی

سنگ‌های کلیه از کریستاله شدن مواد معدنی در کلیه ساخته میشوند. وجود این سنگها در مجاری ادراری میتواند دردهای ملایم تا نسبتا شدیدی را بهمراه داشته باشد. بسیاری از این سنگها را میتوان در خانه دفع کرد، اما بعضی از آنها نیاز به مراقبتهای پزشکی دارند. در نتیجه اولین کار مراجعه به یک متخصص کلیه است تا اندازه و نوع سنگ مشخص شود.

احتمال بروز سنگ کلیه در طول زندگی بین ١۰ تا ١۵% است و بستگی به جنس، نژاد و محل زندگی دارد. احتمال ایجاد سنگ کلیه در مردان ۲ الی ۳ برابر زنان است. هر چند مطالعات جدید ارولوژی نشان میدهند که بروز سنگ کلیه در بانوان افزایش یافته و این اختلاف در حال کم شدن است. باید گفت بروز سنگ کلیه در قبل از ٢٠ سالگی نادر و بیشترین احتمال بروز آن در دهه ٦-٤ زندگی است. در این نوشتار به بررسی علائم، علت و روش های درمان و دفع سنگ کلیه می پردازیم.

درد ناشی از سنگ کلیه در کمر

علائم داشتن سنگ کلیه

سنگ کلیه علائمی از خود نشان نمی دهد تا زمانی که سنگ در کلیه جا به جا شود یا وارد مجرایی شود که کلیه را به مثانه وصل کرده است. علائمی که ممکن است آن لحظه در فرد پدیدار شوند، به شرح زیر است:

  • درد شدید در پهلو، کمر و زیر دنده ها
  • دردی که تا زیر شکم و ران ها تیر بکشد.
  • دردی که سبک و سنگین شود و یکباره اوج بگیرد.
  • درد هنگام ادرار
  • ادرار قرمز، صورتی یا قهوه ای
  • ادرار بد بو یا غیر شفاف
  • تکرر ادرار
  • احساس شدید نیاز به ادرار کردن
  • در صورت وجود عفونت ممکن است دچار تب و لرز شوید.
  • ادرار کم حجم
⚠ توجه : درد سنگ کلیه دائما تغییر می کند. با جا به جا شدن سنگ در طول مجرای ادرار، محل و شدت درد هم تغییر می کند.

علت ایجاد سنگ کلیه

سنگ کلیه علت دقیق و مشخصی ندارد، البته برخی از عوامل، خطر ابتلا به آن را افزایش می دهند. هر گاه میزان مواد کریستالی ادرار، بیش از اندازه ای باشد که مایع درون ادرار می تواند در خود حل کند، سنگ کلیه شکل می گیرد. همچنین ممکن است ادرار فاقد موادی باشد که از چسبیدن کریستال ها به همدیگر پیشگیری می کنند، بنابراین محیطی مناسب جهت پیدایش سنگ فراهم می شود.

دلایل بروز انواع سنگ های کلیه

دلایل بروز انواع سنگ های کلیه

❇ سنگ کلسیم

  • دفع کلسیم در ادرار بیش از ٤ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در طی شبانه روز
  • افزایش دفع کلسیم ادراری بدلیل مصرف زیاد ویتامین D
  • تیروئید پرکار
  • کمبود سیترات در ادرار
  • پایین بودن pH ادرار ( ادرار اسیدی)
  • مصرف کورتون
  • افزایش دفع اگزالات ادراری

❇ سنگ اسید اوریک

عامل اصلی ایجاد سنگ اسید اوریکی، کاهش ادرار اسیدی است. از دلایل ایجاد ادرار اسیدی می توان به اضافه وزن، بیماری‌های متابولیکی افزایش دهنده اوره خون، بدخیمی‌ های خونی، داروهای افزایش دهنده سطح اسید اوریک خون و کمبود حجم ادرار اشاره کرد.

❇ سنگ سیستئینی

دلیل عمده افزایش سیستئین ادرار توارث (انتقال ژنتیکی) است. از سایر دلائل می توان به اسیدی بودن ادرار و کاهش حجم ادراری اشاره کرد.

❇ سنگ عفونی

سنگ عفونی حدود ۵ الی ۱۵ درصد سنگ ادراری را تشکیل داده و غالبا از جنس منیزیم، آمونیوم و فسفات است. به دلیل اینکه عامل زمینه‌ای اصلی در تشکیل این سنگ وجود عفونت ادراری است، احتمال بروز این این نوع سنگ در خانم ها ٢ برابر آقایان است.

از سایر عوامل خطر برای ایجاد این سنگ می توان به سن بالا، بچه‌های نارس،کودکان با اختلال مجاری ادراری، انسداد مجاری ادراری ، دیابت یا ناهنجاریی نخاعی اشاره کرد.

روش های تشخیص وجود سنگ کلیه

برای تشخیص سنگ کلیه پزشک از روش های زیر استفاده می کند:

❇ آزمایش خون

آزمایش خون نشان می دهد که میزان کلسیم یا اسیداوریک خون شما چقدر بوده و آیا بیش از اندازه است یا خیر. نتایج آزمایش خون، سلامت کلی کلیه ها را نشان داده و به پزشک کمک می کند دیگر مشکلات احتمالی را در شما بررسی کند.

ادرار خونی

❇ آزمایش ادرار

 آزمایش ادرار ۲۴ ساعته، وجود بیش از حد مواد معدنی سنگ ساز یا کم بودن مواد پیشگیری از سنگ سازی را نشان می دهد. برای انجام این آزمایش، پزشک از شما می خواهد نمونه ادرار خود را در دو روز متوالی جمع آوری کنید.

❇ تصویربرداری

عکسبرداری معمولا سنگ کلیه داخل مجرای ادرار را نشان می دهد. انواع عکسبرداری شامل عکس ساده از زیر شکم (که احتمال نشان ندادن سنگ های بسیار ریز را دارد) و CT ها یا پرتونگاری کامپیوتری پر سرعت بوده که سنگ های ریز را هم نشان می دهند.

روش های دیگر شامل سونوگرافی، اوروگرافی درون وریدی (یک آزمایش غیر تهاجمی که طی آن رنگ به رگ های دست تزریق شده و سپس تصویربرداری می شود)  و CT گرفتن (رنگ در طول کلیه ها و مثانه حرکت می کند) است.

❇ بررسی سنگ های رد شده

 در این روش از شما خواسته می شود داخل یک صافی ادرار کنید تا سنگ هایی که دفع می کنید مشخص شوند. این روش در آزمایشگاه انجام شده و با استفاده از اطلاعات به دست آمده، پزشک علت سنگ کلیه شما را پیدا کرده و برای پیشگیری از سنگ سازی بیش تر اقدام می کند.

انواع روش های درمان و دفع سنگ کلیه

درمان و انتخاب روش دفع سنگ کلیه با توجه به علت ایجاد آن و نوع سنگ متفاوت است.

❇ دفع سنگ کلیه کوچک با علائم کم

بیش تر سنگ کلیه ها نیاز به درمان تهاجمی نداشته و با روش های زیر رد می شوند:

نوشیدن آب

  • دفع سنگ کلیه با نوشیدن آب

نوشیدن میزان  ۸ الی ۹  لیتر آب در روز به پاکسازی دستگاه ادرار شما کمک می کند. نوشیدن مقدار کافی آب به شفاف شدن ادرار کمک می کند، مگر اینکه پزشک توصیه ای غیر از این بکند.

  • مسکن ها

دفع سنگ کلیه ی ریز کمی احساس ناراحتی به دنبال دارد. برای تسکین درد حاصل از آن می توانید طبق دستور پزشک از مسکن هایی مثل ایبوپروفن (ادویل، موترین آی بی و غیره)، استامینوفن (تایلنول و غیره) یا ناپروکسن سدیم (آلیو) استفاده کنید.

  • درمان پزشکی

ممکن است پزشک دارویی جهت رد شدن سنگ برای شما تجویز کند. این دارو با عنوان مسدودکننده های آلفا شناخته شده و به شل شدن ماهیچه های مثانه و عبور سنگ با سرعت و بدون دلیل کمک می کند.

❇ دفع سنگ کلیه بزرگ با علائم زیاد

سنگ های بزرگ را به دلیل اندازه، خطر خونریزی، عفونت و آسیب کلیه نمی توان با روش های بالا خارج کرد. برای خارج کردن این سنگ ها نیاز به یکی از راه های زیر است:

eswl

  • استفاده از امواج صوتی برای شکستن سنگ ها

برای شکستن برخی از سنگ ها، با توجه به اندازه و محل قرار گرفتنشان، پزشک دستور ESWL می دهد.

در این روش امواج صوتی به تولید لرزش های قوی پرداخته و سنگ ها را آنقدر خرد می کنند که از راه ادرار دفع شوند. کل فرآیند از ۴۵ تا ۶۰ دقیقه طول کشیده و به خاطر درد کمی که ایجاد می کند، از قبل به شما داروی مسکن یا بیهوشی داده می شود.

انجام ESWL معمولا باعث جمع شدن خون در ادرار، کوفتگی کمر و شکم و خونریزی دور کلیه و نواحی اطراف شده و با عبور سنگ ها از مجرای ادرار درد کمی حس می شود. اما چه افرادی نمی توانند از ESWL استفاده کنند؟

سنگ شکن برون اندامی EWSL

  • افرادی که دچار عفونت حاد ادراری هستند.
  • افرادی که مشکلات انعقادی دارند.
  • وجود انسداد زیر سنگ ادراری دارند.
  • افراد باردار (حامله)
  • جراحی جهت برداشتن سنگ های خیلی بزرگ

در طی پروسه ای به نام نفرولیتوتومی، برش کوچکی در کمر زده شده و تلسکوپ و وسایل مخصوص برای خارج کردن سنگ وارد کمر می شوند.

برای این عمل از بیهوشی معمول استفاده شده و یکی دو روز فرد در بیمارستان می ماند تا بهتر شود. در صورتیکه روش قبلی یعنی ESWL موفقیت آمیز نباشد، پزشک از این روش استفاده می کند.

  • خارج کردن سنگ ها با استفاده از یک اسکوپ ( سنگ شکن درون اندامی)

 برای خارج کردن سنگ های کوچک داخل کلیه یا مجرای ادرار، پزشک لوله ای باریک و روشن که مجهز به دوربین است وارد مجرای ادرار کرده و به سمت مثانه و سپس نقطه ی خروج ادرار می برد.

زمانی که اسکوپ در جای معین قرار گرفت، پزشک با وسایل مخصوص سنگ را بسیار خرد کرده و برای عبور از مجرای ادرار آماده می کند. برای تسکین ورم و درمان سریع، احتمالا پزشک لوله باریک دیگری به نام استنت در خروجی ادرار کار می گذارد. در این عمل از بیهوشی موضعی یا کامل استفاده می شود.

 در صورت نیاز به سنگ شکن در حین بارداری، گزینه انتخابی سنگ شکن درون اندامی می باشد. سنگ شکن برون اندامی دارای آثار سو بر جنین بوده و حین بارداری نباید از آن استفاده کرد.

  • جراحی غدد پاراتیروئید

بعضی از سنگ های کلسیم فسفرات به دلیل فعالیت بیش از حد غدد پاراتیروئید ساخته می شوند. این غدد در چهار گوشه غده تیروئید قرار دارند. هر گاه این غدد بیش از اندازه هورمون پاراتیروئید ترشح کنند، سطح کلسیم بالا رفته و در نتیجه سنگ کلیه به وجود می آید.

گاهی با به وجود آمدن تومور خوش خیم و کوچکی در یکی از غده های پاراتیروئید، یا وضعیت دیگری که منجر به تولید این هورمون شود، این عارضه ایجاد می شود. با متوقف کردن رشد غده، از شکل گیری سنگ کلیه جلوگیری می شود. ممکن است پزشک دارویی جهت کنترل میزان ترشحات این هورمون تجویز کند.

اضافه وزن و سنگ کلیه

عوامل خطرزا در ایجاد سنگ کلیه

  • اضافه وزن و چاقی
  • مصرف کم مایعات
  • مصرف زیاد نمک، کربوهیدرات و پروتئین
  • مشاغلی که با گرمای زیاد سر و کار دارند.
  • بیماری های متابولیک
  • پرکاری غدد پاراتیروئید
  • افزایش دفع کلسیم یا اسیداوریک در ادرار
  • مصرف بعضی از داروها مخصوصا استفاده طولانی دراز مدت از داروهای کورتونی
  • بیماری های مزمن روده یا جراحی های تغییر دهنده طول روده
  • عفونت های مکرر سیستم ادراری
  • وجود تنگی و تغییرات اناتومیک سیستم ادراری
  • بارداری

سنگ کلیه در کودکان

سنگ کلیه در کودکان پدیده ای کمیاب اما پر اهمیت است. بروز سنگ کلیه در کودکان نیازمند ارزیابی کامل شامل شرح حال خانوادگی، بررسی رژیم غذایی، بررسی کامل کریستال های ادراری و ادرار بیست و چهار ساعته، بررسی متابولیک و در نهایت آنالیز و بررسی جنس سنگ می باشد.

⚠توجه : نیازیدها داروهای مناسبی برای دفع سنگ کلیه در کودکان می باشند.

درمان سنگ کلیه با اندازه های مختلف

پیشگیری از ایجاد سنگ کلیه

 اصول کلی پیشگیری، که بروز انواع سنگ های ادراری را تا حد زیادی کاهش میدهد، عبارت است از:

  • مصرف مایعات را افزایش دهید. روزی ۲٫۵ تا ۳ لیتر مایعات بنوشید، تا حداقل ۲ لیتر دفع ادرار داشته باشید.
  • مصرف نمک، شکر، نوشابه و چای را کاهش دهید.
  • مصرف پروتئین را به کمتر از ۶۰ گرم در روز محدود کنید.
  • از مواد غذایی که ادرار را اسیدی می کنند مانند مخلوط آب و آبلیمو، آب آلو و ویتامین C (به استثنا سنگ های اسید اوریکی) استفاده کنید.
  • بر اساس جنس سنگتان رژیم غذایی را پیروی کنید.
  • محدودیت مصرف ميوه جات و سبزیجات برگ‌دار سبز (توت فرنگی، چغندر، لوبیا، کلم، سیب و انگور) و محدودیت مصرف آجیل و بادام زمینی
  • فعالیت جسمانی خود را افزایش دهید و از بی‌ حرکتی طولانی مدت اجتناب کنید.

دکتر شهریار ناطق جراح و متخصص کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

 

6+
برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر مجيد جمعه ۲ اسفند ۹۸( 5 روز پیش) مشاهده پرسش
    سلام اقاي دكتر من سنگ كليه ٦ ميلى دارم تو سونو دكتر فرمودن كه از كليه رد و در مسير مجراي ادراري به نظر شما دفع ميشه؟الانم دردي ندارم با تشكر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲ اسفند ۹۸( 5 روز پیش)
      سلام،بسته به محل سنگ دارد
  • تصویر کاربر علیرضا جمعه ۲ اسفند ۹۸( 5 روز پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و ادب
    من 2 تا سنگ 9 و 11 میلیمتری توی کلیه چپم دارم که به بافت کلیه چسبیده. در حالت عادی دردی نداره و گاهی وقتها با تغییر پوزیشن خواب کمی درد میگیره. سونو و سی تی انجام شده و دکتر پیشنهاد داده با توجه به نداشتن درد و نرمال بودن BUN و Cr فقط هر شش ماه سونو بگیرم که سایز سنگ اگر اضافه نشده باشه کاری به کارش نداشته باشم. الان 4 سال هست که تغییری در سایز دیده نشده. آیا امکان آسیب به کلیه وجود دارد؟
    نیاز به اقدام خاصی نیست؟ و آیا از طریق سنگ شکن میشه سنگ ها رو دفع کرد؟
    سپاسگزارم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲ اسفند ۹۸( 5 روز پیش)
      سلام،امکان دفع از طریق سنگ شکن هست
  • تصویر کاربر مجید جمعه ۲۵ بهمن ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام من تقریبا 10 روز پیش با درد کلیه مواجه شدم و پس از انجام سونوگرافی و سی تی اسکن مشخص شد سنگ ریزه در کلیه راست و یک سنگ ریز کوچک در حالب کلیه چپ دارم که فعلا دارم دارو مصرف میکنم البته دوسال قبل هم یک سنگ کوچک رو در حالب چپ داشتم که با دارو رفع شد اما سوال اصلی من این هست که بعد از گرفتن جواب کتبی سی تی اسکن در جواب نوشته شده یک هرنی امبلیکال کوچک به علت دیفکت باقطر 9mm مشاهده شد میخواستم ببینم دقیقا مربوط به چه نوع فتق هست و آیا بدون جراحی رفع میشه یا نه؟ و بعدا نیاز به جراحی داره یا نه و راه پیشگیری های بعدی رو هم بفرمایید.ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲۵ بهمن ۹۸( 1 هفته پیش)
      سلام،شما هرنی نافی دارید لطفا به جراح عمومی مراجعه کنید
  • تصویر کاربر رضا شنبه ۲۶ بهمن ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام‌ وعرض خسته نباشید به جناب آقاي دکتر ناطق‌؛ سنگ کلیه به قطر13 میلیگرم دارم دو بار سنگشکنی برون اندامی انجام دادم دفع نشده و در قسمت حالب گیر کرده است
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۲۶ بهمن ۹۸( 1 هفته پیش)
      سلام،سنگ شکن درون اندامی(TUL)کنید
  • تصویر کاربر احمدی پنجشنبه ۲۴ بهمن ۹۸( 2 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر پدرم 82 سالش هست سنگ 22 میلی در دهانه حالب هست دچار عفونت شده ولی اصلا درد نداره آیا با شربط هایی مثل گزنه خارشتر دفع میشه باباید با لیزر خورد بشه حتمت
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۲۴ بهمن ۹۸( 2 هفته پیش)
      سلام،نیازمند جراحی است
  • تصویر کاربر سید پنجشنبه ۱۰ مرداد ۹۸( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام
    اقای دکتر من چند روز هست که کلیه سمت چپم درد تقریبا شدیدی داره ۲ بار هم سونوگرافی دادم و ازمایش که که هیچ چیزی رو نشون نداده فقط احتمال دادن که سنگ ریزه داشته باشم هر کاری رو هم برای دفعش انجام‌دادم اما نشده الان باید چکار کنم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۱۰ مرداد ۹۸( 6 ماه پیش)
      سلام،سی تی اسکن انجام دهید
  • تصویر کاربر ادیب دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    باسلام و عرض احترام خدمت شما دکتر گرامی
    مادر بنده 65 سال دارن و تازگی سونوگرافی دادن.بهشون گفتن سه تا سنگ هفت میل در کلیه راست داره و کلیه چپ هم شن داره
    دکتر دوا داده و گفته تا سه ماه مهلت میدیم دفع بشه اگه نه میدیم سنگ شکن
    سوال من اینه آیا لازم نیست اقدامی دیگه انجام بدیم؟ شما پیشنهادی ندارید؟
    سپاس از همکاری شما
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 6 ماه پیش)
  • تصویر کاربر حقیقت دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    وقت بخیر آقای دکتر
    سنگ کلیه با اندازه ۷ میلی متر دارم که الان توی حالب هست. آیا با مصرف مایعات و دارو امکان دفعش هست؟ متشکرم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 7 ماه پیش)
      سلام،بسته به محل سنگ دارد اما بطور کل تا حدود ۵۰٪ امکان دارد
    2. تصویر کاربر حقیقت دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 7 ماه پیش)
      متشکرم
    3. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 6 ماه پیش)
      خواهش
    4. نمایش سایر 2 پاسخ
  • تصویر کاربر محمد دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام بردار من از 4 سالگی پروتئین دفع میکنه تو ادرارش حالا بیست سالش هست و هرازچندگاهی اوت میکنه یعنی همیشه تحت درمان بوده و پردینرولون 50 از یک عدد و در نهایت یک چهارم استفاده کرده یکماه قرص نخورد دوباره ورم کرد دکتر دو.باره قرص ها رو نوشتن منتهی الان داره دوماهه قرص میخوره روزی 4 تا پردینزولون 5 که دکتر گفته کم کم کاهشش یدیم عمل بینی داشت که دکتر تائید نکردن میخواستم ببینم تا چه زمانی نمیتونه عمل رو انجام بده نوبتش چند روز دیگه ست با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۷ مرداد ۹۸( 7 ماه پیش)
      سلام،لطفا با همکاران نفرولوژیست مشورت کنید
  • تصویر کاربر مهدی یکشنبه ۳۰ تیر ۹۸( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشید.من بار اولم هستش که یه سنگ کلیه ۴ م م در پل میانی کلیه راستم دیده شده.الان ۴ روز گذشته و هیچ دردی هم ندارم.مایعات هم میخورم تا دفع شه.یعنی ممکنه دفع نشه و بره به قسمت تحتانی کلیه و اونجا بمونه و اصطلاحا بزرگتر بشه؟؟ ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۳۰ تیر ۹۸( 7 ماه پیش)
      سلام،احتمال دفع سنگ ۴ میلی زیاد است
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر