دفع سنگ کلیه بدون درد (+ جراحی سنگ کلیه )

فهرست مطالب

سنگ‌کلیه یکی از شایعترین مسائل بیماران مراجعه کننده به کلینیک های ارولوژی میباشد. تشکیل سنگ به موقعیت جغرافیایی، آب و هوا، نژاد،تغذیه و ژنتیک بستگی دارد. در این مقاله به تفصیل انواع روش های جراحی سنگ کلیه را شرح می دهیم.

هر چند شیوع سنگ های سیستم ادراری در طی دو دهه اخیر افزایش یافته است ( امروزه نرخ متوسط ابتلا به سنگ کلیه ۱۰٪ است یعنی از هر ۱۰ نفر حداقل ۱ نفر در طول زندگی خود علائم ناشی از سنگ کلیه را تجربه می کند ) اما بشر از دیر باز از سنگ مجاری ادراری رنج می برده است طوریکه در مومیایی های مربوط به دوران مصر باستان نیز سنگ‌کلیه یافت شده است. انواع روش های جراحی سنگ کلیه به شرح زیر است:

۱️⃣ سنگ شکنی برون اندامی (ESWL)

یکی از روش های کم تهاجمی جهت درمان سنگ کلیه و سنگ حالب بوده که در حال حاضر شایعترین روش مداخله ای جهت درمان این سنگ ها به شمار می رود. در واقع گزینه اصلی برای درمان سنگ های کلیه بالای ٨-٦ میلیمتر و سنگ های نیمه فوقانی حالب، سنگ شکن برون اندامی (ESWL) می باشد.

هر دستگاه سنگ شکن از ٣ قسمت (منبع تولید امواج، تخت و ابزار تصویر برداری) تشکیل شده است. امواج بکار برده برای سنگ شکن معمولا امواج Shock Wave و روش تصویر برداری، تلفیقی از عکس برداری ساده (KUB) و سونوگرافی است.

مصرف آنتی بیوتیک قبل از سنگ شکن برون اندامی برای تمامی بیماران الزامی نیست ولی به علت خطر خونریزی و ایجاد هماتوم در کلیه قطع مصرف داروهای ضد انعقاد مانند اسپرین، هپارین و وارفارین از ٥ تا ٧ روز قبل از سنگ شکن الزامی است.

میزان موفقیت سنگ شکن برون اندامی ‏(ESWL) به عواملی همچون اندازه سنگ، محل سنگ، جثه بیمار و جنس یا سختی سنگ بستگی دارد.

eswlانجام سنگ شکن برون اندامی (ESWL)در موارد زیر ممنوع بوده و باید از روش های جایگزین استفاده شود:

۱- بارداری (ممکن است سبب کاهش شنوایی جنین شود)

۲- در افرادیکه به دلیل مصرف دارو و یا سایر عوامل، اختلالات انعقادی وجود داشته و شانس خونریزی (هماتوم) کلیه پس از سنگ شکن وجود دارد.

۳- افراد با عفونت سیستم ادراری

۴- انوریسم شریانی (ضعف و برامدگی دیواره عروق) در مجاورت سنگ که سبب افزایش شانس خونریزی می شود.

۵- ناهنجاریهای اسکلتی شدید، چاقی شدید و یا هر گونه اختلال اناتومیک که سبب کاهش تاثیر امواج سنگ شکن می شود.

۶- وجود هر گونه انسداد در سیستم ادراری پس از سنگ (وجود تنگی حالب/ سنگ‌دیگر )که مانع دفع سنگ های خرد شده می شود.

بنا به صلاحدید پزشک معالج ممکن است قبل از استفاده از سنگ‌ شکن برون اندامی برای شما سوند حالب ( لوله دابل جی Dj ) تعبیه شود.

این لوله بیشتر در مواردی که اندازه سنگ بیش از ۱۲ تا ۱۵ میلیمتر باشد و یا هر گونه تنگی/ ناهنجاری اناتومیک در مسیر حالب وجود داشته باشد که احتمال دفع سنگ را کاهش می دهد، تعبیه می شود.

❗ ذکر این نکته ضروری است که در افرادی که صاحب فقط یک کلیه هستند (Single Kidney) بدون توجه به اندازه سنگ تعبیه این لوله قبل از سنگ شکن الزامی است.

معمولا پس از سنگ‌شکن برای بیماران انتی بیوتیک و داروهایی جهت تسهیل دفع سنگ های خرد شده تجویز می شود. معمولا ۲ تا ۳ هفته بعد، تصویر برداری مجدد جهت تعیین میزان موفقیت سنگ‌شکن برون اندامی(ESWL) انجام می شود.

انجام سنگ‌شکن برون اندامی معمولا بدون عارضه است. در موارد نادری سبب خونریزی و‌ هماتوم کلیه و یا افزایش فشار خون می شود و انجام آن تا ۲ تا ۳ بار (با فواصل حداقل ۲ تا ۳ هفته ای) مجاز است.

در صورت عدم پاسخ، روش جراحی جایگزین روش فوق می شود.

مطلب مرتبط: اگر می خواهید با چگونگی انجام سنگ شکن برون اندامی آشنا شوید، برروی لینک زیر کلیک کنید.

سنگ شکن برون اندامی

۲️⃣ سنگ‌ شکن درون اندامی و‌ یا سنگ شکن اندوسکوپیک

طبق توصیه انجمن ارولوژی امریکا (AUA) روش مداخله ای ارجح در سنگ های قسمت میانی و تحتانی حالب، روش سنگ شکن درون اندامی ‏(TUL) است. TUL در موارد زیر انجام می شود:

۱- انسداد ناشی از سنگ و به مخاطره افتادن عملکرد کلیه (تورم و یا هیدرونفروز کلیه و افزایش کراتینین ناشی از اختلال عملکرد کلیه)

۲- سنگ‌ علامتداری که به درمان های علامتی پاسخ ندهد (خون در ادرار، عفونت، درد، تهوع و استفراغ)

۳- در مواردیکه به علت جای سنگ و یا اندازه سنگ احتمال دفع خود به خود سنگ پایین باشد (سن گهای بالای ۶ تا ۸ میلیمتر و سنگ هایی که در قسمت های ابتدایی حالب قرار دارند شانس دفع خود بخودی کمتری دارند)

۴- وضعیت اجتماعی و شغلی بیمار ( افراد دارای مشاغل حساس، مسافرت کننده ها مانند خلبانان و یا ملوان ها)

۵- وجود بیماری همراه و یا ترجیح بیمار به جراحی جهت رفع زودتر علائم

۶- نارسایی کلیه در اثر انسداد یک یا ۲ طرفه و یا وجود انسداد در افراد تک کلیه (Single kidney)

۷- عدم دفع و یا جابجایی سنگ‌ پس از درمان دارویی

۸- سنگهای بزرگ‌ باقیمانده داخل حالب پس از سنگ‌ شکن برون اندامی (ESWL)‌ و یا PCNL

۹- وجود سنگ‌ حالب در فرد بارداری که نیازمند درمان است ( در دوران بارداری انجام سنگ شکن برون اندامی ممنوع است)

قبل از انجام TUL شرح حال دقیق، تصویر برداری، کشت ادرار و تعییین وضعیت انعقادی بیمار انجام می شود.

انجام سنگ‌ شکن درون اندامی تحت بی حسی موضعی و یا بیهوشی عمومی قابل انجام است. معمولا بیمار در همان روز یا روز پس از جراحی از بیمارستان مرخص می شود. بنا به صلاحدید پزشک معالج ممکن است در انتهای عمل برای بیمار استنت حالبی (دبل جی/Dj) تعبیه شود. برای کمک‌ به دفع سنگهای خرد شده، برطرف کردن تنگی حالب ناشی از وجود سنگ و یا پیشگیری از تشکیل مجدد سنگ به علت تنگی حالب.

معمولا این استنت ۱ تا ۲ هفته پس از جراحی از بدن بیمار خارج می شود. در کل عمل TUL یک جراحی اندوسکوپیک و غالبا کم عارضه است از عوارض احتمالی آن میتوان به عفونت، خونریزی، نیاز به جراحی مجدد و یا در موارد نادر آسیب به حالب اشاره کرد.

۳️⃣ یورتروسکوپی فلکسیبل سنگ های کلیه (RIRS)

این روش منحصرا برای سنگهای ۱ تا ۲ سانتیمتری قسمت تحتانی (کالیس تحتانی) کلیه کاربرد دارد. در این روش توسط یورتروسکوپ انعطاف پذیر و از طریق مجرای ادرار و سوراخ حالب وارد کلیه و سپس قسمت تحتانی (کالیس تحتانی) کلیه شده و سنگ های موجود در آن قسمت را خرد و توسط Basket خارج می کنند.

جراحی

۴️⃣ جراحی اندوسکوپیک سنگ کلیه از طریق پوست (PCNL)

روش جراحی انتخابی جهت خارج کردن سنگ های کلیوی بزرگ (معمولا بیش از ٢ سانتیمتر) که به خودی خود نمی توانند از کلیه عبور کرده و دفع شوند، میباشد.

یک اسکوپ ( لوله کوچکی که از داخل آن وسایل برداشتن سنگ عبور داده می شود) از طریق برش کوچکی که در پشت کلیه ها بر روی سطح پوست ایجاد می شود، به داخل بدن عبور داده شده و سنگ ها را پس از شکستن توسط Grasper (ابزار چنگک مانند) خارج می سازند.

جراحی سنگ شکنی از راه پوست (PCNL) مواقعی که سنگ ها بزرگ بوده و یا روش های دیگر سنگ شکنی مانند سنگ شکنی به وسیله سنگ‌ شکن برون اندامی یا یورتروسکوپی امکان پذیر یا موفقیت امیز نبوده، استفاده می شود. در موارد زیر توصیه به انجام PCNL می شود:

۱- سنگ های بزرگ کلیوی که بیش از یک شاخه از مجاری جمع کننده ادراری کلیه را مسدود کرده اند ( که به عنوان سنگ های کلیوی شاخ گوزنی شناخته می شوند)

۲- سنگ های کلیوی که بیش از ۲ سانتی متر (۰٫۸ اینچ) قطر دارند.

۳- وجود سنگ های بزرگ در حالب

۴- موفقیت آمیز نبودن روش های درمانی دیگر

پیش از عمل PCNL ، پزشک آزمایشات متعددی انجام می دهد. تست خون و ادرار جهت یافتن عفونت ها و مشکلات احتمالی و سی تی اسکن جهت مشخص کردن محل دقیق سنگ ها در کلیه نیز انجام می گیرد.

خطر و عوارض عمل PCNL

محتمل ترین خطرهای حاصل از روش PCNL شامل موارد زیر هستند:

  • خونریزی
  • عفونت
  • صدمه به کلیه یا دیگر ارگان ها
  • خارج کردن ناقص سنگ های کلیوی

چگونه برای عمل PCNL آماده شوم؟

این پروسه در بیمارستان و تحت بی هوشی عمومی انجام می گیرد، بدین معنی که بیمار هیچ گونه دردی را در طی عمل احساس نخواهد کرد و کاملا خوابیده است. همچنین جهت کاهش احتمال عفونت پس از عمل، آنتی بیوتیک تجویز می شود.

عمل PCNL تحت بیهوشی عمومی و در حالی که بیمار به روی شکم خوابیده انجام می گیرد. زمانی که بیمار در بیهوشی کامل قرار گرفت، به وسیله سیستوسکوپی ( اندوسکوپی از طریق مثانه) ماده حاجب تزریق می شود و جراح موقعیت دقیق سنگ ها را پیدا کرده و از طریق سوزن کوچک که از طریق پوست وارد می شود، سنگ ها را خارج می سازد.

این سوزن به اندازه ۱ سانتی متر متسع می شود که دوربین ( برای دیدن سنگ ها با وضوح بالا) و یک شیت یا لوله پلاستیکی جهت خارج کردن سنگ ها عبور داده شود.

در این روش از لیزر، امواج اولتراسونیک و یا روش مکانیکی جهت خرد کردن و ریز کردن سنگ ها استفاده می شود. در بعضی مواقع به بیش از یک سوزن جهت دسترسی به تمامی سنگ ها لازم است.

ممکن است فنر کوچکی در حالب جهت حفظ جریان ادراری از کلیه به درون حالب تعبیه شود. علاوه بر این در موارد معدودی ممکن است یک لوله نفروستومی ( لوله ای که یک طرف آن در داخل کلیه و طرف دیگر در خارج پوست می باشد ) در پایان عمل جراحی تعبیه شده و در خارج به یک کیسه متصل شود.

طول مدت عمل معمولا ٢ الی ٣ ساعت می باشد و معمولا یک الی دو روز پس از این عمل، بیمار ترخیص می شود. در هنگامی که استنت در داخل حالب می باشد باید از فعالیت های ورزشی متوسط و شدید و همچنین رانندگی به مدت ۱ الی ۲ هفته خودداری نمود. به منظور پیشگیری از ایجاد لخته در ورید های عمقی پا ، فعالیت سبک روزانه و پیاده روی به صورت سبک پس از عمل توصیه می شود.

فنر حالب غالبا در ۲ الی ۳ هفته متعاقب عمل از حالب و به وسیله سیستوسکوپی خارج می شود.

 ۵️⃣ جراحی باز و لاپاروسکوپی

امروزه با پیشرفت تکنیکهای بالا (ESWL//TUL و PCNL) موارد جراحی سنگ کلیه باز و لاپاروسکوپی به طور قابل توجهی کاهش یافته است. به هر حال اگر روشهای پرکوتانه (جراحی از طریق ایجاد شکاف کوچک پوستی/PCNL)‌ و یا اندوسکوپیک در درمان سنگ کلیه موفقیت امیز نباشند جراحی باز سنگ کلیه و لاپاروسکوپی ممکن است درمان مناسب باشند.

 

 

دکتر شهریار ناطق متخصص کلیه و جراح مجاری ادراری

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

 

اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

متخصص ارولوژی و جراح کلیه، مجاری ادراری و تناسلی، عضو انجمن ارولوژی اروپا، عضو انجمن ارولوژی ایران و مدیر گروه ارولوژی بیمارستان آتیه.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر افشین پنجشنبه ۱۱ دی ۹۹( 1 ماه پیش) تعداد بازدید: 37 مشاهده پرسش
    با سلام. سی سالم است. کلیه چپ یک سنگ 22میل و 16میل در قسمت تحتانی کلیه و در کلیه راست یک سنگ20میل در قسمت تحتانی کلیه دارم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۱۱ دی ۹۹( 1 ماه پیش)
      سلام بهتر است PCNL کنید
  • تصویر کاربر عباس یکشنبه ۲۳ آذر ۹۹( 2 ماه پیش) تعداد بازدید: 41 مشاهده پرسش
    سلام، سنگ کلیه سمت راستم6میل و سمت چپ 4 میل هستش جفتشون در کالیس میانی،
    آقای 35ساله و قد170و وزن78 وفشار خون بالا(15تا17متغیر)که هرشب لوزاتن 50 مصرف می کنم(بنده از لحاظ مالی هم مشکل دارم و فقط دفترچه بیمه سلامت روستایی دارم)بهترین روش برا خارج کردن سنگهام کدوم روشه و جسارتآ اگه هزینه اش هم بدونین که خیلی خوبه
    خیلی ممنون از پاسخگوییتون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۳ آذر ۹۹( 2 ماه پیش)
      سلام نیازی به روش نیست با درمان دارویی دفع میشود
  • تصویر کاربر ابی یکشنبه ۹ آذر ۹۹( 2 ماه پیش) تعداد بازدید: 37 مشاهده پرسش
    با سلام خدمت جناب دکتر. بیشتر از 6 ماه است که انزالم با پرتاب همراه نیست و به آرامی از آلت خارج شده و احساس مکنم ک مقدارش هم کمتر تز قبل شده. 36 سالمه. ممنون میشم راهنمایی کنید.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ آذر ۹۹( 2 ماه پیش)
      سلام لطفا آزمایش اسپرم انجام دهید
  • تصویر کاربر الناز جمعه ۳۰ آبان ۹۹( 3 ماه پیش) تعداد بازدید: 35 مشاهده پرسش
    سلام مادرم ۸۳yسنگ شاخه گوزنی 50mm در کلیه چب دارهیک ماه گذشته رایز cr تا ۲.۳داشته ب دنبال رایز دور قلب و‌ریه مایع جمع شده مشاوره قلب اکی highrisk داد..آیا عمل خیلی خطر داره با توجه ب اینکه در صورت عدم عمل هم کلیه نارسمیشه؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۳۰ آبان ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام چاره ای جز جراحی ندارید
  • تصویر کاربر اسدی یکشنبه ۹ آذر ۹۹( 2 ماه پیش) تعداد بازدید: 44 مشاهده پرسش
    سلام وقت بخیر
    حدودا ۵ ماه قبل چندین بار در حین برقراری رابطه کشی رو به انتهای التم میبستم
    و تقریبا از اون زمان به مدت چند هفته التم در هنگام نعوظ شل بود
    ولی بعد از مدتی اون میزان شل بودن بهتر شد
    ولی الان التم در حین نعوظ شق میشه ولی میزان کلفتیش (اندازه الت)نسبت به قبل کمتر شده و در صورت عدم تحریک زودتر جمع میشه
    نعوظ صبحگاهی هم دارم ولی سفتی کم تر شده نسبت به قبل
    میخواستم ببینم علت چیه؟ممکنه,اسیب به الت در اثر بستن کش در گذشته باشه ؟یا سایر عوامل موثر در اختلال نعوظ هست ؟
    چون مطمئن نیستم که این اتفاق در جا بعد از استفاده از کش بوده
    و درمان چیه؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ آذر ۹۹( 2 ماه پیش)
      سلام باید معاینه شوید
  • تصویر کاربر حسن شنبه ۱۷ آبان ۹۹( 3 ماه پیش) تعداد بازدید: 39 مشاهده پرسش
    سلام و خسته نباشید
    من متوجه شدم اسپرم من موقع انزال برای اولین بار به رنگ قهوه ای و مایل به قرمز است و تاحالا به این رنگ ندیده بودم
    اگر فقط این بار باشد و دیگر این رنگ نباشد آیا طبیعی است ؟
    اگر خدایی نکرده دوباره دیده شود چکار باید بکنم
    درکل چکار باید بکنم ؟
    ممنون میشم راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۱۷ آبان ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام در صورت تکرار به علت التهاب پروستات و نیازمند درمان است
  • تصویر کاربر حمید جمعه ۱۶ آبان ۹۹( 3 ماه پیش) تعداد بازدید: 42 مشاهده پرسش
    با سلام، بنده مردی ۴۳ ساله هستم حدود یک ماه پیش استنت قلب گذاشتم و داروی آسپرین و پلاویکس مصرف میکنم، از طرفی سی تی و سونو دادم یک سنگ حدود ۲۰ میلیمتری در لگنچه کلیه چپم وجود دارد که خیلی اذیتم می کند و با کوچکترین تحرک درد شدید دارم، البته فعلا باعث انسداد نشده ، متاسفانه به خاطر مصرف داروها نمیتونم سنگ شکن کنم، و نباید داروها هم قطع شود، شما چه روشی پیشنهاد می دهید ؟؟ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۱۶ آبان ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام‌ Dj بگذارید و TUL کنید
  • تصویر کاربر فیروز یکشنبه ۳۰ شهریور ۹۹( 5 ماه پیش) تعداد بازدید: 34 مشاهده پرسش
    جناب دکتر سلام/ پدر خانمم با ۶۷ سال سن کلیه راست ۱۲۰م م پارانیشم ۱۳م م و کلیه چپ ۱۲۹م م پارانیشم ۱۳ م م و اندازه پروستات به حجم ۷۲ سی سی افزایش یافته لطفا بفرمایید نرمال است؟ دارو درمانی شوند؟ یا خطر دارد و راهکار چیست ؟؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۳۰ شهریور ۹۹( 5 ماه پیش)
      سلام اندازه پروستات بزرگ است و نیاز به دارو دارد
  • تصویر کاربر Farhadfn یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 5 ماه پیش) تعداد بازدید: 44 مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید.میخواستم بدونم برای درمان میکروپنیس در سن 18 سال جراحی نیاز است؟اگر جراحی می‌خواد چه عوارضی داره؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۹ شهریور ۹۹( 5 ماه پیش)
      سلام احتمال رشد الت تا بیست سالگی وجود دارد ابتدا درمان هورمونی انجام دهید و در صورت عدم پاسخ جراحی کنید
  • تصویر کاربر محمد چهارشنبه ۲۲ مرداد ۹۹( 6 ماه پیش) تعداد بازدید: 34 مشاهده پرسش
    با سلام
    حدود یک ماه میشه که درد کلیه دارم و بعد سونوگرافی مشخص شد که یک سنگ در انتهای حالب به اندازه ۵ میلی در ۳ میلی وجود دارد که به گفته پزشک مایعات و تحرک زیاد تا دفع شود ولی الان ۲۰ روز میگذره که دفع انجام نشده و البته درد هم‌ندارم فقط گاهی پهلو و قیمتی از زیر شکم دردهای خفیف پیدا میشه که بعد از چند دقیقه قطع میشه و بعضی اوقات تیر میکشه
    البته بنده سابقه دفع سنگ رو دارم حدود ۴ سال پیش عمل Tul انجام دادم
    خواستم بدونم که الان باید چیکار کنم و نظر شما رو بدونم ؟؟
    ممنون از شما
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۲۲ مرداد ۹۹( 6 ماه پیش)
      سلام شما ورم درجه ۲ کلیه دارید و این می‌تواند سبب آسیب به کلیه شود.۷-۵ روز دارو مصرف کنید و در صورت عدم دفع حتما TUL کنید
درحال دریافت اطلاعات
مقالات پیشنهادی

آدرس مطب

تهران – جنب بیمارستان آتیه – ساختمان پزشکان آتیه – طبقه ۴

شماره تماس

در این مقاله مطالعه می‌کنید:

پرسش از دکتر