دفع سنگ کلیه فوری و قطعی

سنگ‌های کلیه از کریستاله شدن مواد معدنی در کلیه ساخته میشوند. وجود این سنگها در مجاری ادراری میتواند دردهای ملایم تا نسبتا شدیدی را بهمراه داشته باشد. بسیاری از این سنگها را میتوان در خانه دفع کرد، اما بعضی از آنها نیاز به مراقبتهای پزشکی دارند. در نتیجه اولین کار مراجعه به یک متخصص کلیه است تا اندازه و نوع سنگ مشخص شود.

احتمال بروز سنگ کلیه در طول زندگی بین ١۰ تا ١۵% است و بستگی به جنس، نژاد و محل زندگی دارد. احتمال ایجاد سنگ کلیه در مردان ۲ الی ۳ برابر زنان است. هر چند مطالعات جدید ارولوژی نشان میدهند که بروز سنگ کلیه در بانوان افزایش یافته و این اختلاف در حال کم شدن است. باید گفت بروز سنگ کلیه در قبل از ٢٠ سالگی نادر و بیشترین احتمال بروز آن در دهه ٦-٤ زندگی است. در این نوشتار به بررسی علائم، علت و روش های درمان و دفع سنگ کلیه می پردازیم.

درد ناشی از سنگ کلیه در کمر

علائم داشتن سنگ کلیه

سنگ کلیه علائمی از خود نشان نمی دهد تا زمانی که سنگ در کلیه جا به جا شود یا وارد مجرایی شود که کلیه را به مثانه وصل کرده است. علائمی که ممکن است آن لحظه در فرد پدیدار شوند، به شرح زیر است:

  • درد شدید در پهلو، کمر و زیر دنده ها
  • دردی که تا زیر شکم و ران ها تیر بکشد.
  • دردی که سبک و سنگین شود و یکباره اوج بگیرد.
  • درد هنگام ادرار
  • ادرار قرمز، صورتی یا قهوه ای
  • ادرار بد بو یا غیر شفاف
  • تکرر ادرار
  • احساس شدید نیاز به ادرار کردن
  • در صورت وجود عفونت ممکن است دچار تب و لرز شوید.
  • ادرار کم حجم
⚠ توجه : درد سنگ کلیه دائما تغییر می کند. با جا به جا شدن سنگ در طول مجرای ادرار، محل و شدت درد هم تغییر می کند.

علت ایجاد سنگ کلیه

سنگ کلیه علت دقیق و مشخصی ندارد، البته برخی از عوامل، خطر ابتلا به آن را افزایش می دهند. هر گاه میزان مواد کریستالی ادرار، بیش از اندازه ای باشد که مایع درون ادرار می تواند در خود حل کند، سنگ کلیه شکل می گیرد. همچنین ممکن است ادرار فاقد موادی باشد که از چسبیدن کریستال ها به همدیگر پیشگیری می کنند، بنابراین محیطی مناسب جهت پیدایش سنگ فراهم می شود.

دلایل بروز انواع سنگ های کلیه

دلایل بروز انواع سنگ های کلیه

❇ سنگ کلسیم

  • دفع کلسیم در ادرار بیش از ٤ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در طی شبانه روز
  • افزایش دفع کلسیم ادراری بدلیل مصرف زیاد ویتامین D
  • تیروئید پرکار
  • کمبود سیترات در ادرار
  • پایین بودن pH ادرار ( ادرار اسیدی)
  • مصرف کورتون
  • افزایش دفع اگزالات ادراری

❇ سنگ اسید اوریک

عامل اصلی ایجاد سنگ اسید اوریکی، کاهش ادرار اسیدی است. از دلایل ایجاد ادرار اسیدی می توان به اضافه وزن، بیماری‌های متابولیکی افزایش دهنده اوره خون، بدخیمی‌ های خونی، داروهای افزایش دهنده سطح اسید اوریک خون و کمبود حجم ادرار اشاره کرد.

❇ سنگ سیستئینی

دلیل عمده افزایش سیستئین ادرار توارث (انتقال ژنتیکی) است. از سایر دلائل می توان به اسیدی بودن ادرار و کاهش حجم ادراری اشاره کرد.

❇ سنگ عفونی

سنگ عفونی حدود ۵ الی ۱۵ درصد سنگ ادراری را تشکیل داده و غالبا از جنس منیزیم، آمونیوم و فسفات است. به دلیل اینکه عامل زمینه‌ای اصلی در تشکیل این سنگ وجود عفونت ادراری است، احتمال بروز این این نوع سنگ در خانم ها ٢ برابر آقایان است.

از سایر عوامل خطر برای ایجاد این سنگ می توان به سن بالا، بچه‌های نارس،کودکان با اختلال مجاری ادراری، انسداد مجاری ادراری ، دیابت یا ناهنجاریی نخاعی اشاره کرد.

روش های تشخیص وجود سنگ کلیه

برای تشخیص سنگ کلیه پزشک از روش های زیر استفاده می کند:

❇ آزمایش خون

آزمایش خون نشان می دهد که میزان کلسیم یا اسیداوریک خون شما چقدر بوده و آیا بیش از اندازه است یا خیر. نتایج آزمایش خون، سلامت کلی کلیه ها را نشان داده و به پزشک کمک می کند دیگر مشکلات احتمالی را در شما بررسی کند.

ادرار خونی

❇ آزمایش ادرار

 آزمایش ادرار ۲۴ ساعته، وجود بیش از حد مواد معدنی سنگ ساز یا کم بودن مواد پیشگیری از سنگ سازی را نشان می دهد. برای انجام این آزمایش، پزشک از شما می خواهد نمونه ادرار خود را در دو روز متوالی جمع آوری کنید.

❇ تصویربرداری

عکسبرداری معمولا سنگ کلیه داخل مجرای ادرار را نشان می دهد. انواع عکسبرداری شامل عکس ساده از زیر شکم (که احتمال نشان ندادن سنگ های بسیار ریز را دارد) و CT ها یا پرتونگاری کامپیوتری پر سرعت بوده که سنگ های ریز را هم نشان می دهند.

روش های دیگر شامل سونوگرافی، اوروگرافی درون وریدی (یک آزمایش غیر تهاجمی که طی آن رنگ به رگ های دست تزریق شده و سپس تصویربرداری می شود)  و CT گرفتن (رنگ در طول کلیه ها و مثانه حرکت می کند) است.

❇ بررسی سنگ های رد شده

 در این روش از شما خواسته می شود داخل یک صافی ادرار کنید تا سنگ هایی که دفع می کنید مشخص شوند. این روش در آزمایشگاه انجام شده و با استفاده از اطلاعات به دست آمده، پزشک علت سنگ کلیه شما را پیدا کرده و برای پیشگیری از سنگ سازی بیش تر اقدام می کند.

انواع روش های درمان و دفع سنگ کلیه

درمان و انتخاب روش دفع سنگ کلیه با توجه به علت ایجاد آن و نوع سنگ متفاوت است.

❇ دفع سنگ کلیه کوچک با علائم کم

بیش تر سنگ کلیه ها نیاز به درمان تهاجمی نداشته و با روش های زیر رد می شوند:

نوشیدن آب

  • دفع سنگ کلیه با نوشیدن آب

نوشیدن میزان  ۸ الی ۹  لیتر آب در روز به پاکسازی دستگاه ادرار شما کمک می کند. نوشیدن مقدار کافی آب به شفاف شدن ادرار کمک می کند، مگر اینکه پزشک توصیه ای غیر از این بکند.

  • مسکن ها

دفع سنگ کلیه ی ریز کمی احساس ناراحتی به دنبال دارد. برای تسکین درد حاصل از آن می توانید طبق دستور پزشک از مسکن هایی مثل ایبوپروفن (ادویل، موترین آی بی و غیره)، استامینوفن (تایلنول و غیره) یا ناپروکسن سدیم (آلیو) استفاده کنید.

  • درمان پزشکی

ممکن است پزشک دارویی جهت رد شدن سنگ برای شما تجویز کند. این دارو با عنوان مسدودکننده های آلفا شناخته شده و به شل شدن ماهیچه های مثانه و عبور سنگ با سرعت و بدون دلیل کمک می کند.

❇ دفع سنگ کلیه بزرگ با علائم زیاد

سنگ های بزرگ را به دلیل اندازه، خطر خونریزی، عفونت و آسیب کلیه نمی توان با روش های بالا خارج کرد. برای خارج کردن این سنگ ها نیاز به یکی از راه های زیر است:

eswl

  • استفاده از امواج صوتی برای شکستن سنگ ها

برای شکستن برخی از سنگ ها، با توجه به اندازه و محل قرار گرفتنشان، پزشک دستور ESWL می دهد.

در این روش امواج صوتی به تولید لرزش های قوی پرداخته و سنگ ها را آنقدر خرد می کنند که از راه ادرار دفع شوند. کل فرآیند از ۴۵ تا ۶۰ دقیقه طول کشیده و به خاطر درد کمی که ایجاد می کند، از قبل به شما داروی مسکن یا بیهوشی داده می شود.

انجام ESWL معمولا باعث جمع شدن خون در ادرار، کوفتگی کمر و شکم و خونریزی دور کلیه و نواحی اطراف شده و با عبور سنگ ها از مجرای ادرار درد کمی حس می شود. اما چه افرادی نمی توانند از ESWL استفاده کنند؟

سنگ شکن برون اندامی EWSL

  • افرادی که دچار عفونت حاد ادراری هستند.
  • افرادی که مشکلات انعقادی دارند.
  • وجود انسداد زیر سنگ ادراری دارند.
  • افراد باردار (حامله)
  • جراحی جهت برداشتن سنگ های خیلی بزرگ

در طی پروسه ای به نام نفرولیتوتومی، برش کوچکی در کمر زده شده و تلسکوپ و وسایل مخصوص برای خارج کردن سنگ وارد کمر می شوند.

برای این عمل از بیهوشی معمول استفاده شده و یکی دو روز فرد در بیمارستان می ماند تا بهتر شود. در صورتیکه روش قبلی یعنی ESWL موفقیت آمیز نباشد، پزشک از این روش استفاده می کند.

  • خارج کردن سنگ ها با استفاده از یک اسکوپ ( سنگ شکن درون اندامی)

 برای خارج کردن سنگ های کوچک داخل کلیه یا مجرای ادرار، پزشک لوله ای باریک و روشن که مجهز به دوربین است وارد مجرای ادرار کرده و به سمت مثانه و سپس نقطه ی خروج ادرار می برد.

زمانی که اسکوپ در جای معین قرار گرفت، پزشک با وسایل مخصوص سنگ را بسیار خرد کرده و برای عبور از مجرای ادرار آماده می کند. برای تسکین ورم و درمان سریع، احتمالا پزشک لوله باریک دیگری به نام استنت در خروجی ادرار کار می گذارد. در این عمل از بیهوشی موضعی یا کامل استفاده می شود.

 در صورت نیاز به سنگ شکن در حین بارداری، گزینه انتخابی سنگ شکن درون اندامی می باشد. سنگ شکن برون اندامی دارای آثار سو بر جنین بوده و حین بارداری نباید از آن استفاده کرد.

  • جراحی غدد پاراتیروئید

بعضی از سنگ های کلسیم فسفرات به دلیل فعالیت بیش از حد غدد پاراتیروئید ساخته می شوند. این غدد در چهار گوشه غده تیروئید قرار دارند. هر گاه این غدد بیش از اندازه هورمون پاراتیروئید ترشح کنند، سطح کلسیم بالا رفته و در نتیجه سنگ کلیه به وجود می آید.

گاهی با به وجود آمدن تومور خوش خیم و کوچکی در یکی از غده های پاراتیروئید، یا وضعیت دیگری که منجر به تولید این هورمون شود، این عارضه ایجاد می شود. با متوقف کردن رشد غده، از شکل گیری سنگ کلیه جلوگیری می شود. ممکن است پزشک دارویی جهت کنترل میزان ترشحات این هورمون تجویز کند.

اضافه وزن و سنگ کلیه

عوامل خطرزا در ایجاد سنگ کلیه

  • اضافه وزن و چاقی
  • مصرف کم مایعات
  • مصرف زیاد نمک، کربوهیدرات و پروتئین
  • مشاغلی که با گرمای زیاد سر و کار دارند.
  • بیماری های متابولیک
  • پرکاری غدد پاراتیروئید
  • افزایش دفع کلسیم یا اسیداوریک در ادرار
  • مصرف بعضی از داروها مخصوصا استفاده طولانی دراز مدت از داروهای کورتونی
  • بیماری های مزمن روده یا جراحی های تغییر دهنده طول روده
  • عفونت های مکرر سیستم ادراری
  • وجود تنگی و تغییرات اناتومیک سیستم ادراری
  • بارداری

سنگ کلیه در کودکان

سنگ کلیه در کودکان پدیده ای کمیاب اما پر اهمیت است. بروز سنگ کلیه در کودکان نیازمند ارزیابی کامل شامل شرح حال خانوادگی، بررسی رژیم غذایی، بررسی کامل کریستال های ادراری و ادرار بیست و چهار ساعته، بررسی متابولیک و در نهایت آنالیز و بررسی جنس سنگ می باشد.

⚠توجه : نیازیدها داروهای مناسبی برای دفع سنگ کلیه در کودکان می باشند.

درمان سنگ کلیه با اندازه های مختلف

پیشگیری از ایجاد سنگ کلیه

 اصول کلی پیشگیری، که بروز انواع سنگ های ادراری را تا حد زیادی کاهش میدهد، عبارت است از:

  • مصرف مایعات را افزایش دهید. روزی ۲٫۵ تا ۳ لیتر مایعات بنوشید، تا حداقل ۲ لیتر دفع ادرار داشته باشید.
  • مصرف نمک، شکر، نوشابه و چای را کاهش دهید.
  • مصرف پروتئین را به کمتر از ۶۰ گرم در روز محدود کنید.
  • از مواد غذایی که ادرار را اسیدی می کنند مانند مخلوط آب و آبلیمو، آب آلو و ویتامین C (به استثنا سنگ های اسید اوریکی) استفاده کنید.
  • بر اساس جنس سنگتان رژیم غذایی را پیروی کنید.
  • محدودیت مصرف ميوه جات و سبزیجات برگ‌دار سبز (توت فرنگی، چغندر، لوبیا، کلم، سیب و انگور) و محدودیت مصرف آجیل و بادام زمینی
  • فعالیت جسمانی خود را افزایش دهید و از بی‌ حرکتی طولانی مدت اجتناب کنید.

دکتر شهریار ناطق جراح و متخصص کلیه و متخصص ارولوژی

برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

 

6+
برای گرفتن نوبت دکتر شهریار ناطق با شماره ۰۹۱۲۹۷۲۷۷۸۰ ، ٨٨٣٦٧٣٥٣  تماس بگیرید یا از طریق صفحه نوبت دهی اینترنتی اقدام نمائید.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر رضایی دوشنبه ۱۸ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام
    جناب دکتر پریروز من درد کلیه گرفتم صبح زود رفتم بیمارستان ۲ مورفین و ۲ تا دیازپام زدن تا آروم شدم یه روز گذشت امروز هم دوباره یه خورده درد گرفت که مجبور به زدن آمپول های مسکن شدم آب و چای میخورم فکر میکنم ۴ تا ۵ لیتر خوردم ضمنا رواتینکس+ سنگ کل هم استفاده میکنم پرش هم انجام میدم اما رنگ ادار بعضی وقت ها روشن میشه در برخی موارد مثه الان نارنجی تیره است و احساس میکنم وقتی ادارار رو میشورم لک زردش روی توالت میمونه انگار که رسوب باشه یا چرب باشه نمیدونم میخواستم راهنمایی بفرمایید با توجه به شرایطی که هست تو بیمارستان ها و دردر خودم
    ضمنا سوزش هم دارم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق دوشنبه ۱۸ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام،لطفا به مطب مراجعه کنید
  • تصویر کاربر رفیعی پنجشنبه ۱۴ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام و خسته نباشید .شوهر من ۳۱ سال داره و الان ۶ روزه درد کلیه داره در سیتی اسکن معلوم شد سنگ کلیه داره که گفتن تو محلب گیر کرده و نزدیک مثانه هست با توجه به درد شدیدی که داره میخواستم بدونم چقدر طول میکشه تا سنگ دفع بشه
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۱۴ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام،بستگی به اندازه سنگ و داروی مصرفی دارد
  • تصویر کاربر نظری پنجشنبه ۱۴ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام .همسر من سابقه دفع سنگ کلیه دارد .حدود ۵ روز است که درد شدیدی دارد ولی سنگ دفع نمی شود . باتوجه به شرایط موجود که امکان مراجعه به پزشک وجود ندارد آیا راهکاری جهت تسهیل و تسریع دفع سنگ وجود دارد ؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۱۴ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش)
  • تصویر کاربر مرتضی پنجشنبه ۱۴ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    آقای دکتر بنده در تاریخ ۲۸ دیماه با درد شدید به اورژانس مراجعه کردم و در سونوگرافی فهمیدم سنگ هفت میلیمتری در حالب چپ در فاصله دو سانتیمتری مثانه دارم، بعد از چهار هفته عمل TUL انجام دادم و دابل جی کار گذاشتن که بعد از دوهفته خارج شد،بعد از قرار دادن دابل جی زیر چشم چپم کمی متورم شده، حالا دو هفته بعد از در آوردن دابل جی گاهی کلیه ام یا مثانه ام درد میگیره و ورم چشمم کم میشه ولی وقتی آب می خورم دوباره ورم میکنه دکترم گفت هنگام خارج کردن دابل جی تا کلیه رویت شده و اینا موقتیه خواستم بدونم این ورم زیر چشم مشکلی نداره و چقدر طول می کشه از بین ببره در ضمن ۱۲ اسفند ۹۸ خارج شده دابل جی
    تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۱۴ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام،ورم زیر چشم ربطی به جراحی شما ندارد
  • تصویر کاربر بهرام چهارشنبه ۱۳ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    بسلام من کرونا خیلی خفیف داشتم الان خوب شدم امااحتملا خروج سنگ از کلیه دارم علائم دیده شده ادرار نارنجی و رگ های موئی قرمز در خون و درد خفیف درکلیه چپ با توجه که هنوز ضعیف هستم چکار کنم شیاف درد کم میکند یا به بیمارستان مراجعه کنم
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق چهارشنبه ۱۳ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام،سونوگرافی انجام دهید
  • تصویر کاربر زکریا پنجشنبه ۷ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام چند روز هست پدرم به یکباره و بدون سابقه دچار درد شدید در کمر شده و با مراجعه به درمانگاه بیمارستان و آزمایش ادرار گفتن که سنگ کلیه دارید.این همه آمپول زدن ولی دردش فروکش نکرده.امشب از بینیش خون اومده و همچنین از زمانی که دردش شروع شده یبوست هستن.آیا این علایم طبیعی هستن؟ممنون از بزرگواریتون
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق پنجشنبه ۷ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش)
      سلام،لطفا سونوگرافی ایشان را ارسال کنید
  • تصویر کاربر یحیی یکشنبه ۲۵ اسفند ۹۸( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام، آقای دکتر من یه چند روزیه سنگ کلیه ام در لوله حالب هست، الان نزدیکای مثانه ام هست فک کنم، چه قرصی میتونه بهم کمک کنه دفع اش کنم، قبلا هم چندین بار دفع کردم، ولی این دفعه اذیتم بیشتر میکنه،
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۵ اسفند ۹۸( 3 ماه پیش)
      سلام،تجویز دارو از طریق سایت امکانپذیر نیست
  • تصویر کاربر جلال یکشنبه ۲۵ اسفند ۹۸( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    کراتینین از مواد مضری است که طی متابولیسم ماهیجه ها حاصل میشود . حال سوال اینجاست که چرا در فردی که کلیه پیوندی خود را از دست می دهد و دیگر کلیرانس کراتین رخ نمی دهد سطح کراتین سرم پایین می اید؟
    منبع کتاب پرستاری داخلی جراحی برونر و سودارث

    شرمنده که سوال بصورت کیس متود نیست. مملکت روی هواست هم اکنون ما بدون استاد هستیم و استادانمان تمایلی به ارتباط با دانشجویان ندارند.

    ممنون میشوم پاسخ بدهید.
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق یکشنبه ۲۵ اسفند ۹۸( 3 ماه پیش)
      سلام،این حرف درست نیست اگر در کتاب هم این را نوشته اشتباه هست
  • تصویر کاربر لیلا۶۸ شنبه ۱۷ اسفند ۹۸( 4 ماه پیش) مشاهده پرسش
    چن روز پیش بعد از ادرار ،۵ دقیقه بعد از ادرارم ی درد شدیدی پهلوو پشتم و گرفت وحشتناک جوری ک ب خودم می پیچیدم ی دزد عجیبی ک نمیدونستم چی کنم بین پهلو و کمرم
    زمین و چنگ میزدم تا رفتنم ب بیمارستان حالت تهوع و بالا اوردم ده دقیقه بعد اروم شدم اصلا انگا همچین دردی نبوده ازمایش دادم خون در ادرار بود فقط سونو چیزی نبو د.بنطرتون سنگ بود؟
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق شنبه ۱۷ اسفند ۹۸( 4 ماه پیش)
      سلام،قطعا
      سونو نتوانسته ببیند
  • تصویر کاربر مجيد جمعه ۲ اسفند ۹۸( 4 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام اقاي دكتر من سنگ كليه ٦ ميلى دارم تو سونو دكتر فرمودن كه از كليه رد و در مسير مجراي ادراري به نظر شما دفع ميشه؟الانم دردي ندارم با تشكر
    1. تصویر کاربر دکتر شهریار ناطق جمعه ۲ اسفند ۹۸( 4 ماه پیش)
      سلام،بسته به محل سنگ دارد
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر